Tropical tent-web spider, Colonial tentweb orbweaver - Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775) - Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο.

 List of spiders of Cyprus - Λίστα των αραχνών της Κύπρου

Photos Agios Sozomenos 19/11/2022 by George Konstantinou

Below in English

Tropical tent-web spider – Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775) – Τροπική αράχνη με σκηνοειδή ιστό – Κύπρος

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Διόρθωση του τίτλου

Ο τίτλος χρειάζεται μία μικρή αλλά σημαντική διόρθωση. Το επώνυμο του επιστήμονα γράφεται Forsskål, με δύο γράμματα s, και όχι Forskål. Το αποδεκτό επιστημονικό όνομα είναι Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775).

Οι παρενθέσεις γύρω από το όνομα του συγγραφέα και το έτος είναι σωστές. Δηλώνουν ότι ο Peter Forsskål περιέγραψε αρχικά το είδος σε διαφορετικό γένος, ως Aranea citricola, και ότι αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Cyrtophora.

Η αγγλική κοινή ονομασία Tropical tent-web spider είναι τεκμηριωμένη και μπορεί να παραμείνει. Χρησιμοποιείται επίσης η ονομασία colonial tentweb orbweaver.

Ο διορθωμένος τίτλος είναι:

Tropical tent-web spider – Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775) – Cyprus

Η αράχνη που κατασκευάζει έναν τρισδιάστατο ιστό

Η Cyrtophora citricola είναι μια εντυπωσιακή αράχνη της οικογένειας Araneidae, της ίδιας μεγάλης οικογένειας στην οποία ανήκουν πολλές από τις γνωστές αράχνες που κατασκευάζουν κυκλικούς ιστούς.

Ο ιστός της, όμως, διαφέρει σημαντικά από τον τυπικό κατακόρυφο κυκλικό ιστό. Αποτελεί σύνθετη, τρισδιάστατη κατασκευή με ένα πυκνό οριζόντιο πλέγμα και ακανόνιστους φραγμούς από μεταξωτά νήματα πάνω και κάτω από αυτό. Η γενική του μορφή θυμίζει σκηνή ή τέντα, γεγονός που εξηγεί την αγγλική κοινή ονομασία tent-web spider.

Στην Κύπρο μπορεί να εντοπιστεί πάνω σε θάμνους και δέντρα, σε φυσικά, γεωργικά και περιαστικά περιβάλλοντα. Οι μεγάλοι και επίμονοι ιστοί της είναι συχνά πιο εύκολο να παρατηρηθούν από την ίδια την αράχνη.

Η ανακάλυψη και η επιστημονική περιγραφή

Το είδος περιγράφηκε από τον Φινλανδοσουηδό φυσιοδίφη Peter Forsskål, ο οποίος συμμετείχε στη δανική επιστημονική αποστολή στην Αραβική Χερσόνησο κατά τον 18ο αιώνα.

Ο Forsskål πέθανε στην Υεμένη το 1763. Οι ζωολογικές του παρατηρήσεις δημοσιεύθηκαν μεταθανάτια το 1775 από τον Carsten Niebuhr. Το είδος περιγράφηκε αρχικά με το όνομα Aranea citricola.

Το επίθετο citricola σχηματίζεται από τις λατινικές λέξεις που σημαίνουν «εσπεριδοειδές» και «κάτοικος». Αναφέρεται στην παρατήρηση των αραχνών και των ιστών τους πάνω σε εσπεριδοειδή.

Το γένος Cyrtophora καθιερώθηκε από τον Eugène Simon το 1864. Το όνομα προέρχεται από ελληνικές ρίζες που αναφέρονται στην κυρτή ή θολωτή μορφή, πιθανότατα σε σχέση με την κατασκευή του ιστού.

Το αποδεκτό επιστημονικό όνομα

Ο World Spider Catalog, η σημαντικότερη διεθνής βάση για την ταξινομία των αραχνών, δέχεται το όνομα Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775). Το είδος ανήκει στην οικογένεια Araneidae.

Αποτελεί επίσης το τυπικό είδος του γένους Cyrtophora. Αυτό σημαίνει ότι λειτουργεί ως το ονοματολογικό σημείο αναφοράς για τον καθορισμό του γένους.

Στην παλαιότερη βιβλιογραφία εμφανίζονται διάφορα συνώνυμα και διαφορετικοί συνδυασμοί. Για μια σύγχρονη ανάρτηση πρέπει να χρησιμοποιείται το όνομα που δέχεται ο World Spider Catalog.

Μορφολογία

Η Cyrtophora citricola παρουσιάζει έντονο φυλετικό διμορφισμό. Τα ενήλικα θηλυκά είναι πολύ μεγαλύτερα από τα αρσενικά. Το μήκος του σώματος του θηλυκού μπορεί να φτάσει περίπου τα 10 χιλιοστά, ενώ τα ενήλικα αρσενικά είναι συνήθως περίπου 3 χιλιοστά.

Ο χρωματισμός παρουσιάζει μεγάλη ποικιλότητα. Τα θηλυκά μπορεί να είναι καστανά, γκριζωπά, υπόλευκα ή να φέρουν συνδυασμό σκούρων και ανοιχτών σχεδίων. Τα αρσενικά είναι συχνά σκουρότερα και λιγότερο εντυπωσιακά.

Ο κεφαλοθώρακας καλύπτεται από λεπτές τρίχες και τα πόδια είναι σχετικά μακριά, με τα δύο πρώτα ζεύγη μεγαλύτερα. Η κοιλιά έχει χαρακτηριστικό περίγραμμα και μπορεί να φέρει μικρές ραχιαίες προεξοχές και οπίσθιους λοβούς.

Η μεγάλη μεταβλητότητα του χρωματισμού σημαίνει ότι η αναγνώριση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο χρώμα. Χρειάζονται καθαρές φωτογραφίες της ραχιαίας και κοιλιακής πλευράς, της κοιλιάς και, όταν απαιτείται ασφαλής επιστημονική ταυτοποίηση, εξέταση των γεννητικών οργάνων.

Ο ασυνήθιστος ιστός

Το βασικό τμήμα του ιστού είναι ένα πυκνό, σχεδόν οριζόντιο πλέγμα που προέρχεται εξελικτικά από τον κυκλικό ιστό των άλλων Araneidae. Πάνω από αυτό υψώνεται ένα πολύπλοκο σύστημα από ακανόνιστα νήματα, ενώ κάτω από το πλέγμα υπάρχει αραιότερος μεταξωτός φραγμός.

Τα ανώτερα νήματα ανακόπτουν ή εκτρέπουν τα ιπτάμενα έντομα. Το έντομο πέφτει πάνω στο πυκνό οριζόντιο πλέγμα, όπου η αράχνη μπορεί να το εντοπίσει και να το ακινητοποιήσει.

Σε αντίθεση με τους τυπικούς κυκλικούς ιστούς, τα νήματα του κυρίως πλέγματος δεν διαθέτουν κολλώδη σταγονίδια. Η λεία συγκρατείται προσωρινά από την πυκνότητα και την τρισδιάστατη πολυπλοκότητα της κατασκευής.

Ο ιστός είναι ανθεκτικός και δεν χρειάζεται να κατασκευάζεται από την αρχή κάθε ημέρα. Η αράχνη επισκευάζει τα κατεστραμμένα τμήματα, εξοικονομώντας μετάξι και ενέργεια.

Πώς συλλαμβάνει τη λεία

Η αράχνη παραμένει συνήθως κάτω από το κεντρικό τμήμα του οριζόντιου ιστού, με το σώμα στραμμένο προς τα κάτω. Αντιλαμβάνεται τις δονήσεις που προκαλεί ένα παγιδευμένο έντομο και κινείται γρήγορα προς το σημείο.

Μπορεί να δαγκώσει τη λεία, να την τυλίξει με μετάξι και να την αποσπάσει από το πλέγμα. Στη συνέχεια τη μεταφέρει στο κέντρο του ιστού για να τραφεί.

Η διατροφή της περιλαμβάνει διάφορα ιπτάμενα έντομα που έχουν κατάλληλο μέγεθος ώστε να αναχαιτίζονται από τα ανώτερα νήματα και να πέφτουν στο οριζόντιο πλέγμα.

Ως θηρευτής εντόμων αποτελεί φυσικό μέρος του οικοσυστήματος και δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αυτομάτως επιβλαβής επειδή κατασκευάζει μεγάλους ιστούς.

Αποικίες, αλλά όχι πραγματική κοινωνική ζωή

Η Cyrtophora citricola μπορεί να ζει μόνη ή να σχηματίζει μεγάλες συγκεντρώσεις. Σε κατάλληλες θέσεις, οι ιστοί πολλών ατόμων ενώνονται και δημιουργούν εκτεταμένη μεταξωτή κατασκευή που μπορεί να καλύπτει μεγάλο μέρος ενός θάμνου ή δέντρου.

Οι συγκεντρώσεις αυτές αποκαλούνται συχνά αποικίες. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέονται με τις πραγματικά κοινωνικές αράχνες, στις οποίες τα άτομα συνεργάζονται συστηματικά στην κατασκευή ενός κοινού ιστού, στη σύλληψη λείας και στη φροντίδα των απογόνων.

Στην Cyrtophora citricola, κάθε ώριμη αράχνη διατηρεί συνήθως το δικό της οριζόντιο πλέγμα σύλληψης. Τα εξωτερικά νήματα μπορεί να συνδέονται με εκείνα των γειτόνων, αλλά η περιοχή σύλληψης και η λεία παραμένουν κατά βάση ατομικές.

Τα άτομα συχνά ανέχονται την παρουσία των γειτόνων τους, αλλά μπορεί να εμφανιστούν επιθετικές αλληλεπιδράσεις όταν κάποια αράχνη εισέλθει στον προσωπικό ιστό μιας άλλης ή επιχειρήσει να πάρει τη λεία της.

Αναπαραγωγή και ωόσακοι

Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό κατασκευάζει ωόσακους από μετάξι. Οι ωόσακοι μπορεί να τοποθετούνται διαδοχικά σε χαρακτηριστική αλυσίδα πάνω από το κεντρικό τμήμα του ιστού.

Κάθε ωόσακος περιέχει πολυάριθμα αυγά. Το θηλυκό παραμένει συχνά κοντά τους και η θέση τους μέσα στην τρισδιάστατη κατασκευή παρέχει κάποια προστασία από θηρευτές και δυσμενείς συνθήκες.

Οι νεαρές αράχνες παραμένουν αρχικά κοντά στον μητρικό ιστό και αργότερα διασπείρονται ή κατασκευάζουν μικρούς δικούς τους ιστούς πάνω στις υπάρχουσες μεταξωτές γραμμές.

Οι ωόσακοι μπορεί να προσβάλλονται από παρασιτοειδείς σφήκες, των οποίων οι προνύμφες αναπτύσσονται καταναλώνοντας τα αυγά της αράχνης.

Εξάπλωση

Σύμφωνα με τον World Spider Catalog, η φυσική εξάπλωση του είδους περιλαμβάνει τη νότια Ευρώπη, την Αφρική, τη Μέση Ανατολή, το Πακιστάν, την Ινδία, την Κίνα και την Ιαπωνία.

Έχει εισαχθεί σε τμήματα της τροπικής Αμερικής, όπως η Κούβα, η Δομινικανή Δημοκρατία, η Ονδούρα, η Κόστα Ρίκα, ο Παναμάς, η Κολομβία και η Βραζιλία. Έχει επίσης εγκατασταθεί στη Φλόριντα.

Η παρουσία της στην Κύπρο βρίσκεται μέσα στη φυσική μεσογειακή και μεσανατολική εξάπλωση του είδους. Δεν υπάρχει επομένως λόγος να παρουσιάζεται ως ξενικό είδος στην Κύπρο χωρίς ειδική ιστορική ή γενετική τεκμηρίωση.

Βιότοποι στην Κύπρο

Μπορεί να κατασκευάζει τους ιστούς της ανάμεσα σε κλαδιά δέντρων και θάμνων, σε ελαιώνες, περιβόλια, φυτοφράκτες, κήπους και περιοχές με μεσογειακή θαμνώδη βλάστηση.

Προτιμά σταθερά σημεία στήριξης που επιτρέπουν στην ανθεκτική τρισδιάστατη κατασκευή να παραμένει στη θέση της. Σε προστατευμένα σημεία, ένας ιστός μπορεί να διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα και να επεκτείνεται σταδιακά.

Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στον Άγιο Σωζόμενο στις 19 Νοεμβρίου 2022.

Είναι επικίνδυνη για τον άνθρωπο;

Η Cyrtophora citricola δεν θεωρείται επικίνδυνη αράχνη για τον άνθρωπο. Δεν είναι επιθετική και βασίζεται στον ιστό, στην ακινησία και στην απόκρυψη για την προστασία της.

Όπως σχεδόν όλες οι αράχνες, διαθέτει δηλητήριο για την ακινητοποίηση της λείας της. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί σημαντικό ιατρικό κίνδυνο για τον άνθρωπο.

Δεν πρέπει να αγγίζεται ή να πιέζεται με γυμνά χέρια. Αν εγκλωβιστεί ή συμπιεστεί μπορεί να αμυνθεί, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν φόβο ή εξόντωσή της.

Οικολογική σημασία

Η αράχνη συλλαμβάνει ιπτάμενα έντομα και συμμετέχει στη φυσική ρύθμιση των πληθυσμών τους. Οι μεγάλοι ιστοί δημιουργούν επίσης μικρό οικοσύστημα που μπορεί να φιλοξενεί μικρότερες αράχνες, κλεπτοπαράσιτα, θηρευτές και παρασιτοειδή.

Σε περιοχές όπου έχει εισαχθεί, πολύ μεγάλες αποικίες πάνω σε καλλιεργούμενα ή καλλωπιστικά φυτά μπορεί να θεωρηθούν ανεπιθύμητες. Αυτό δεν πρέπει να μεταφέρεται αυτόματα στην Κύπρο, όπου αποτελεί τμήμα της φυσικής πανίδας.

Φωτογραφίες

Άγιος Σωζόμενος, Κύπρος, 19 Νοεμβρίου 2022 – Γιώργος Κωνσταντίνου

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Arthropoda
Υποσυνομοταξία: Chelicerata
Ομοταξία: Arachnida
Τάξη: Araneae
Υπόταξη: Araneomorphae
Οικογένεια: Araneidae
Γένος: Cyrtophora Simon, 1864
Είδος: Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775)
Αρχικός συνδυασμός: Aranea citricola Forsskål, 1775
Αγγλικές κοινές ονομασίες: Tropical tent-web spider – Colonial tentweb orbweaver
Ελληνική απόδοση: Τροπική αράχνη με σκηνοειδή ιστό

Πηγές

• World Spider Catalog – Cyrtophora citricola
• Araneae – Spiders of Europe: Cyrtophora citricola
• University of Florida – Colonial tentweb orbweaver
• Yip et al. (2021) – Long-term colony dynamics in Cyrtophora citricola
• Chuang et al. (2019) – Παρασιτοειδή των ωόσακων της Cyrtophora citricola
• Η αρχική φωτογραφική ανάρτηση στο Biodiversity of Cyprus

Tropical tent-web spider – Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775) – Cyprus

Text: George Konstantinou

A spider constructing a three-dimensional web

Cyrtophora citricola is an impressive member of the orb-weaver family Araneidae. Its web, however, differs greatly from the typical vertical orb web.

It consists of a dense horizontal mesh with irregular barriers of silk above and below it. Its overall appearance resembles a tent or canopy, explaining the common name tent-web spider.

In Cyprus, it may be found on shrubs and trees in natural, agricultural and suburban environments. Its large and persistent webs are often easier to detect than the spider itself.

Discovery and scientific description

The species was described by the Finnish-Swedish naturalist Peter Forsskål, who participated in the Danish scientific expedition to the Arabian Peninsula during the eighteenth century.

Forsskål died in Yemen in 1763. His zoological observations were published posthumously by Carsten Niebuhr in 1775, including the species under the original name Aranea citricola.

The epithet citricola means a dweller on citrus and refers to observations of the spiders and their webs on citrus trees.

Accepted scientific name

The World Spider Catalog accepts Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775) in the family Araneidae. It is also the type species of the genus Cyrtophora.

Morphology

The species displays pronounced sexual dimorphism. Adult females are much larger, reaching approximately 10 millimetres in body length, whereas males are generally about 3 millimetres.

Females may be brown, greyish, whitish or patterned in contrasting dark and pale colours. Males are generally darker and less conspicuous.

Colour alone is not sufficient for reliable identification. Clear dorsal and ventral photographs are useful, while definitive scientific identification may require examination of the genital structures.

The unusual web

The main section is a dense, nearly horizontal mesh derived evolutionarily from the orb web. A complex network of irregular threads rises above it, with a less dense barrier below.

The upper threads intercept flying insects and deflect them onto the horizontal mesh. Unlike typical orb webs, the principal mesh lacks sticky droplets. Prey is temporarily restrained by the density and complexity of the structure.

The web is durable and does not need to be completely rebuilt each day. Damaged sections are repaired, saving silk and energy.

Prey capture

The spider generally rests beneath the central part of the horizontal web. It detects vibrations caused by trapped insects and rapidly approaches them.

It may bite and wrap the prey, remove it from the mesh and carry it to the hub for feeding. Its prey consists mainly of appropriately sized flying insects.

Colonies, but not truly social spiders

Cyrtophora citricola may live alone or in large aggregations. The webs of numerous individuals may become interconnected, forming a silk structure covering much of a shrub or tree.

These aggregations are often called colonies but should not be confused with truly social spider societies. Each mature spider generally maintains its own horizontal prey-capture mesh.

Individuals often tolerate neighbours, although aggression may occur when another spider enters a personal capture web or attempts to take prey.

Reproduction and egg sacs

Females construct silk egg sacs that may be arranged in a characteristic chain above the centre of the web. Each sac contains numerous eggs.

The young initially remain near the maternal web and later disperse or construct small individual webs on existing silk lines.

Egg sacs may be attacked by parasitoid wasps whose larvae consume the spider’s eggs.

Distribution

The World Spider Catalog records the natural range across southern Europe, Africa, the Middle East, Pakistan, India, China and Japan.

It has been introduced to parts of tropical America and has also become established in Florida. Its occurrence in Cyprus lies within its natural Mediterranean and Middle Eastern range; it should not be presented as alien to Cyprus without specific evidence.

Habitat in Cyprus

It constructs webs among branches of trees and shrubs, in olive groves, orchards, hedges, gardens and Mediterranean scrub. It prefers firm supporting structures that allow its durable web to remain in place.

The photographs in this post were taken at Agios Sozomenos on 19 November 2022.

Is it dangerous to humans?

Cyrtophora citricola is not considered dangerous to humans. It is not aggressive and relies on its web, immobility and camouflage for protection.

Like nearly all spiders, it possesses venom for immobilizing prey. This does not mean that it presents a significant medical danger to people. It should be observed without handling or pressing it against the skin.

Ecological importance

The spider captures flying insects and contributes to the natural regulation of their populations. Its extensive web also forms a small ecosystem inhabited by other spiders, kleptoparasites, predators and parasitoids.

Reports of nuisance or agricultural effects from regions where the species has been introduced should not automatically be applied to Cyprus, where it forms part of the natural fauna.

Photographs

Agios Sozomenos, Cyprus, 19 November 2022 – George Konstantinou

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Chelicerata
Class: Arachnida
Order: Araneae
Suborder: Araneomorphae
Family: Araneidae
Genus: Cyrtophora Simon, 1864
Species: Cyrtophora citricola (Forsskål, 1775)
Original combination: Aranea citricola Forsskål, 1775
English common names: Tropical tent-web spider – Colonial tentweb orbweaver

Sources

• World Spider Catalog – Cyrtophora citricola
• Araneae – Spiders of Europe: Cyrtophora citricola
• University of Florida – Colonial tentweb orbweaver
• Yip et al. (2021) – Long-term colony dynamics in Cyrtophora citricola
• Chuang et al. (2019) – Parasitoids associated with the egg sacs of Cyrtophora citricola
• Original photographic post on Biodiversity of Cyprus