Κυκλάμινα - Τα τρία είδη κυκλάμινων της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 20/9/2020 - Cyclamens – The Three Species of Cyclamen in Cyprus – By George Konstantinou – Politis Newspaper, 20/9/2020

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Greek cyclamen - Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw - Κυκλάμινο το Γραικό 

Persian cyclamen - Cyclamen persicum Mill. - Κυκλάμινο - Cyprus

Cyprus cyclamen - Cyclamen cyprium Kotschy - Κυπριακό Κυκλάμινο - Endemic to Cyprus

Λίστα Ενδημικών Φυτών της Κύπρου - List of Endemics plants of Cyprus 

Below in English

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 20/9/2020

Κείμενο, φωτογραφίες, ου Γιώργου Κωνσταντίνου

Ανάμεσα στον μαγικό κόσμο των φυτών της Κύπρου ξεχωριστή θέση για μένα αλλά και για πολλούς άλλους ανθρώπους κατέχουν τα πανέμορφα κυκλάμινα. 

Στον πλανήτη υπάρχουν 23 είδη διαφορετικών κυκλάμινων που ανήκουν όλα στην οικογένεια  Ηρανθοειδή (Primulaceae) που συμπεριλαμβάνει άλλα 2790 είδη φυτών. 

Όλα τα είδη κυκλάμινων φυτρώνουν στην Ευρώπη σε μεσογειακές χώρες μέχρι το Ιράν και με ένα είδος να φυτρώνει στην Σομαλία.  Πρόκειται για βολβώδη, πολυετές, ποώδες φυτά και τα περισσότερα είδη ανθίζουν από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. 

Στην Κύπρο υπάρχουν τρία διαφορετικά είδη κυκλάμινων τα οποία είναι:

1 Cyclamen cyprium Kotschy - Κυπριακό Κυκλάμινο 2 Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw - Κυκλάμινο το Γραικό ή Ελληνικό Κυκλάμινο  3 Cyclamen persicum Mill. – Κυκλάμινο ή Κυκλάμινο το Περσικό

Cyclamen cyprium Kotschy - Κυπριακό Κυκλάμινο

Το Κυπριακό Κυκλάμινο - Cyclamen cyprium αποτελεί ενδημικό είδος της Κύπρου, δηλαδή υπάρχει στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο και έχει επιλεχθεί ως το εθνικό λουλούδι της χώρας μας. Το κυπριακό κυκλάμινο είναι πολυετές, ποώδες φυτό που μεγαλώνει από 7 έως και 15 εκατοστά σε ύψος. Έχει σαρκώδη φύλλα σε σχήμα καρδιάς. Η κάτω επιφάνεια των φύλλων έχει ένα χαρακτηριστικό μοβ ή κοκκινωπό χρώμα. Το φυτό φυτρώνει κυρίως στην οροσειρά του Τροόδους σε σκιώδεις περιοχές, σε όχθες ποταμών συνήθως κάτω από δέντρα σε υψόμετρο από 50 έως 1200 μέτρα. Η περίοδος ανθοφορίας του είναι από το τέλος Σεπτέμβριου μέχρι τον Ιανουάριο, αλλά συχνά παρατείνεται ακόμη και μέχρι το Μάρτιο. Το Κυπριακό Κυκλάμινο έχει τα πιο μικρά άνθη από τα τρία είδη κυκλάμινων που έχουμε. Το είδος αυτό συνήθως ανθίζει και μετά αναπτύσσει το φύλλωμα του. Εξαιτίας της ξεχωριστής σημασίας που έχει το κυκλάμινο στη χλωρίδα του νησιού έχει καθοριστεί ως το εθνικό φυτό της Κύπρου με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Δημοκρατίας την 1η Φεβρουαρίου 2006, μετά από πρόταση του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος και εισήγηση του Τμήματος Δασών. Αποτελεί ένα από τα εθνικά μας εμβλήματα, ενώ παράλληλα έχει απεικονιστεί σε ένα από τα γραμματόσημα του κυπριακού ταχυδρομείου.

Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw - Κυκλάμινο το Γραικό

Το Ελληνικό Κυκλάμινο ή Κυκλάμινο το Γραικό - Cyclamen graecum ενώ στην Ελλάδα αποτελεί το πιο κοινό είδος κυκλάμινου στην Κύπρο αποτελεί το σπανιότερο από τα τρία είδη που έχουμε. Την ονομασία του την οφείλει στο γεγονός ότι συναντάται κυρίως στην Ελλάδα καθώς και στα ανατολικά παράλια του Αιγαίου. Είναι και αυτό πολυετές, ποώδες φυτό που μεγαλώνει από 7 έως και 15 εκατοστά σε ύψος και η περίοδος ανθοφορίας του είναι από τον Σεπτέμβριο μέχρι και τον Νοέμβριο. Κάποτε όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν μπορούμε να το βρούμε ανθισμένο και τον Αύγουστο. 

Το Ελληνικό Κυκλάμινο το συναντουμε σε 4 υποείδη: 

1 Cyclamen graecum subsp. graecum, το οποίο συναντάται στα νησιά του Αιγαίου και τη Κρήτη 

2 Cyclamen graecum subsp. graecum f. album, το οποίο συναντάται στη Πελοπόννησο και τη Κρήτη         

3 Cyclamen graecum subsp. mindleri Hildebr., το οποίο συναντάται στη δυτική Κρήτη

4 Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw, το οποίο συναντάται στην ανατολική Τουρκία και τη βόρεια Κύπρο μόνο στο κατεχόμενο χωριό Λιβερά, και συμπεριλαμβάνετε στο κυπριακό κόκκινο βιβλίο των φυτών που κινδυνεύουν με αφανισμό. Το φυτό φυτρώνει σε σκιώδεις περιοχές συνήθως μέσα σε πυκνούς θάμνους (σχοινιές και αόρατους). Το είδος αυτό μπορεί να αναπτύξει τεράστιους βολβούς.

 Cyclamen persicum Mill. – Κυκλάμινο ή Κυκλάμινο το Περσικό

Το Κυκλάμινο το Περσικό - Cyclamen persicum αποτελεί το πιο κοινό και πιο γνωστό είδος της Κύπρου και το συναντούμε σε πολλές περιοχές του νησιού όπως στον Ακάμα, στο ακρωτήριο Πύλα, στον ποταμό του Λιοπετριού, στην Καρπασία και σχεδόν σε ολόκληρη την οροσειρά του Πενταδαχτύλου. Είναι και αυτό πολυετές, ποώδες φυτό που μεγαλώνει από 7 έως και 15 εκατοστά σε ύψος και η περίοδος ανθοφορίας του είναι από τον Δεκέμβριο μέχρι και τον Μάρτιο. Το είδος αυτό αντίθετος με τα άλλα 2 είδη που έχουμε αναπτύσσει πρώτα το φύλλωμα και μετά ανθίζει, μπορεί να φυτρώσει παντού ακόμα και σε σχισμές βράχων. Τα πιο πολλά κυκλάμινα του είδους αυτού βρίσκονται στο κατεχόμενο χωριό Ακανθού  που την εποχή που ανθίζουν  προσφέρουν ένα απίστευτο θέαμα καθώς ολόκληρες πλαγιές γίνονται ολόασπρες από τους ανθούς των κυκλάμινων, κάτι που κάθε χρόνο ανυπομονώ να δω. 

Στα χωριά της επαρχίας Κερύνειας οι κάτοικοι πριν το 1974  έφτιαχναν με τα μεγάλα φύλλα των κυκλάμινων τα γνωστά μας κουπέπια, και οφείλω να ομολογήσω ότι είναι πολύ πιο νόστιμα από τα κληματόφυλλα. Ακόμα και σήμερα πολλοί Κερυνειώτες επισκέπτονται τα κατεχόμενα χωριά τους για να μαζέψουν φύλλα για κουπέπια. Αυτό ευτυχώς δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα στα φυτά αφού από τα πολλά φύλλα του φυτού αφαιρούνται ένα ή δύο μεγάλα φύλλα. Να σημειώσω ότι οι βολβοί των κυκλάμινων είναι δηλητηριώδες ενώ τα φύλλα τους είναι εδώδιμα. 

Τα κυκλάμινα στην Κύπρο ανάλογος της περιοχής τα ονόμαζαν με διαφορετικά ονόματα όπως κυκλάμινα, καντήλες και κούκουνους.

Εχθρός των φυτών αυτών είναι όπως πάντα οι άνθρωποι που πολύ συχνά ξεριζώνουν τους βολβούς για να τους φυτέψουν στους κήπους τους ή έχουν σκοπό την εμπορία τους. Η καταστροφή είναι μεγάλη καθώς οι βολβοί συνήθως βρίσκονται σε μεγάλο βάθος και στην προσπάθεια τους να βγάλουν τον βολβό τον καταστρέφουν με αποτέλεσμα για να πάρουν ένα βολβό καταστρέφουν άλλους δέκα. Πολλές είναι οι φορές που είδα αμέτρητες τρύπες στο έδαφος από την αφαίρεση των βολβών. Πολλοί φυτεύουν κυκλάμινα στους κήπους και τα καταστρέφουν αφού τα φυτεύουν μαζί με άλλα φυτά που ποτίζονται το καλοκαίρι. Το πότισμα των κυκλάμινων το καλοκαίρι έχει ως αποτέλεσμα το σάπισμα  των βολβών. Εχθρός επίσης είναι οι πολύ ψηλές θερμοκρασίες και η ανομβρία που έχουν ως αποτέλεσμα την αφυδάτωση των βολβών και των θάνατο των φυτών. 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com

Τηλ. 96376823 

The Three Cyclamen Species of Cyprus

GEORGE KONSTANTINOU, 20/9/2020

Text and photographs by George Konstantinou

Among the magical world of the plants of Cyprus, the beautiful cyclamens hold a special place for me, as they do for many other people.

There are 23 different species of cyclamen on the planet, all belonging to the family Primulaceae, which includes another 2,790 species of plants.

All cyclamen species grow in Europe and Mediterranean countries extending as far as Iran, with one species growing in Somalia. They are bulbous, perennial, herbaceous plants, and most species flower from autumn until spring.

In Cyprus there are three different species of cyclamen:

1. Cyclamen cyprium Kotschy – Cyprus Cyclamen
2. Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw. – Greek Cyclamen
3. Cyclamen persicum Mill. – Persian Cyclamen

Cyprus Cyclamen – Cyclamen cyprium Kotschy

The Cyprus Cyclamen – Cyclamen cyprium is an endemic species of Cyprus, meaning that it occurs in Cyprus and nowhere else in the world, and it has been selected as the national flower of our country.

The Cyprus Cyclamen is a perennial, herbaceous plant that grows from 7 to 15 centimetres in height. It has fleshy, heart-shaped leaves. The lower surface of the leaves has a characteristic purple or reddish colour.

The plant grows mainly in the Troodos mountain range, in shady areas and on riverbanks, usually beneath trees, at elevations ranging from 50 to 1,200 metres.

Its flowering period extends from the end of September until January, although it often continues even until March.

The Cyprus Cyclamen has the smallest flowers of the three cyclamen species found in Cyprus. This species usually flowers first and then develops its foliage.

Because of the special importance of the cyclamen to the flora of the island, it was designated the national plant of Cyprus by a decision of the Council of Ministers of the Republic on 1 February 2006, following a proposal by the Ministry of Agriculture, Rural Development and Environment and a recommendation by the Department of Forests.

It is one of our national emblems and has also been depicted on one of the stamps issued by the Cyprus Post.

Greek Cyclamen – Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw.

The Greek Cyclamen – Cyclamen graecum, although the most common cyclamen species in Greece, is the rarest of the three species found in Cyprus.

It owes its name to the fact that it is found mainly in Greece as well as along the eastern coasts of the Aegean.

It is also a perennial, herbaceous plant that grows from 7 to 15 centimetres in height, and its flowering period extends from September until November. Sometimes, when conditions permit, it can also be found flowering in August.

The Greek Cyclamen is encountered in four subspecies/forms:

1. Cyclamen graecum subsp. graecum, which is found on the Aegean islands and Crete.
2. Cyclamen graecum subsp. graecum f. album, which is found in the Peloponnese and Crete.
3. Cyclamen graecum subsp. mindleri Hildebr., which is found in western Crete.
4. Cyclamen graecum subsp. anatolicum Ietsw., which is found in eastern Turkey and northern Cyprus, where it occurs only at the occupied village of Livera, and is included in the Red Data Book of the Flora of Cyprus among plants threatened with extinction.

The plant grows in shady areas, usually among dense shrubs, particularly mastic trees and junipers. This species can develop enormous tubers.

Persian Cyclamen – Cyclamen persicum Mill.

The Persian Cyclamen – Cyclamen persicum is the most common and best-known cyclamen species in Cyprus. It can be found in many areas of the island, including Akamas, Cape Pyla, the Liopetri River, Karpasia, and almost throughout the entire Pentadaktylos mountain range.

It is also a perennial, herbaceous plant growing from 7 to 15 centimetres in height, and its flowering period extends from December until March.

Unlike the other two species found in Cyprus, this species develops its foliage first and then flowers. It can grow almost anywhere, even in rock crevices.

The greatest concentrations of this cyclamen species are found at the occupied village of Akanthou, where during the flowering season they create an incredible spectacle, as entire hillsides become completely white with cyclamen flowers—something that I look forward to seeing every year.

In the villages of the Kyrenia District, before 1974, residents used the large cyclamen leaves to make our traditional koupepia, and I must admit that they are much tastier than those made with vine leaves.

Even today, many people from Kyrenia visit their occupied villages to collect leaves for making koupepia. Fortunately, this does not cause any problems for the plants, since only one or two large leaves are removed from the many leaves produced by each plant.

It should be noted that the tubers of cyclamens are poisonous, while their leaves are edible.

Depending on the region of Cyprus, cyclamens were known by different local names, including cyclamina, kantiles and koukounoi.

The enemy of these plants, as always, is humans, who very often uproot the tubers in order to plant them in their gardens or with the intention of selling them.

The destruction caused can be considerable because the tubers are usually located deep in the ground. In their attempt to remove one tuber, people often damage others, with the result that in order to obtain a single tuber they may destroy another ten.

Many times I have seen countless holes in the ground caused by the removal of cyclamen tubers.

Many people plant cyclamens in their gardens and destroy them because they plant them together with other plants that are watered during the summer. Watering cyclamens in summer causes their tubers to rot.

Very high temperatures and drought are also enemies of these plants, as they can cause dehydration of the tubers and the death of the plants.

GEORGE KONSTANTINOU

George Konstantinou was born in 1960 in Nicosia and is a naturalist and researcher of Cypriot biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker and President of the Cyprus Natural Heritage and Biodiversity Protection Association. He is tirelessly active on social media regarding the environment and biodiversity of our country.

Contact: fanigeorge@hotmail.com

Tel.: 96376823