Η εκκλησία Προφήτης Ηλίας στο κατεχόμενο χωριό Στύλλοι Αμμοχώστου
Photos 8/9/2016 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Στύλλοι Αμμοχώστου, 8/9/2016
Οι Στύλλοι είναι κατεχόμενο χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στη γεωγραφική περιοχή της Μεσαορίας, περίπου 14 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης της Αμμοχώστου. Είναι κτισμένοι σε μέσο υψόμετρο περίπου 15 μέτρων, μέσα σε έναν εκτεταμένο και σχεδόν επίπεδο κάμπο, τον οποίο διασχίζουν δύο από τους σημαντικότερους ποταμούς της Κύπρου, ο Πεδιαίος και ο Γιαλιάς.
Το χωριό βρίσκεται σε μια περιοχή με ιδιαίτερα βαθιά ιστορική συνέχεια, κοντά στην αρχαία Σαλαμίνα, την Έγκωμη–Αλάσια και το μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα. Η περιοχή των Στύλλων ήταν κατοικημένη ήδη από την Αρχαιότητα, ενώ το ίδιο το χωριό τεκμηριώνεται και κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια.
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Στύλλοι Αμμοχώστου, 8/9/2016
Οι Στύλλοι είναι κατεχόμενο χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στη γεωγραφική περιοχή της Μεσαορίας, περίπου 14 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης της Αμμοχώστου. Είναι κτισμένοι σε μέσο υψόμετρο περίπου 15 μέτρων, μέσα σε έναν εκτεταμένο και σχεδόν επίπεδο κάμπο, τον οποίο διασχίζουν δύο από τους σημαντικότερους ποταμούς της Κύπρου, ο Πεδιαίος και ο Γιαλιάς.
Το χωριό βρίσκεται σε μια περιοχή με ιδιαίτερα βαθιά ιστορική συνέχεια, κοντά στην αρχαία Σαλαμίνα, την Έγκωμη–Αλάσια και το μοναστήρι του Αποστόλου Βαρνάβα. Η περιοχή των Στύλλων ήταν κατοικημένη ήδη από την Αρχαιότητα, ενώ το ίδιο το χωριό τεκμηριώνεται και κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια.
Ονομασία
Η επικρατέστερη ερμηνεία συνδέει την ονομασία Στύλλοι με τους «στύλλους», δηλαδή τις κολώνες ή τα κατάλοιπα του αρχαίου ρωμαϊκού υδραγωγείου που μετέφερε νερό από την περιοχή της Κυθρέας προς τη Σαλαμίνα. Η παρουσία αυτών των αρχαίων κατασκευών φαίνεται ότι αποτέλεσε χαρακτηριστικό γνώρισμα της περιοχής και έδωσε την ονομασία στον οικισμό, πιθανώς ήδη από τα βυζαντινά χρόνια.
Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλες παραδόσεις. Μία θέλει την ονομασία να συνδέεται με στύλους που είχε συγκεντρώσει στην περιοχή ο βασιλιάς της Σαλαμίνας Ευαγόρας για οικοδομικές εργασίες στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Μια άλλη ερμηνεία, που καταγράφεται στη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, θεωρεί πιθανή σχέση με την παρουσία στυλιτών μοναχών κατά τους βυζαντινούς χρόνους. Οι ερμηνείες αυτές παραμένουν παραδόσεις ή υποθέσεις, ενώ η σύνδεση με τα λείψανα του αρχαίου υδραγωγείου θεωρείται η ισχυρότερη.
Μετά το 1974 η κατοχική διοίκηση χρησιμοποίησε την ονομασία Mutluyaka ή Yeni Mutluyaka, την οποία έφεραν μαζί τους Τουρκοκύπριοι που μετακινήθηκαν από τη Μουτταγιάκα της επαρχίας Λεμεσού. Η τουρκική ονομασία Mutluyaka αποδίδεται περίπου ως «ευτυχισμένη πλαγιά/όχθη».
Η επικρατέστερη ερμηνεία συνδέει την ονομασία Στύλλοι με τους «στύλλους», δηλαδή τις κολώνες ή τα κατάλοιπα του αρχαίου ρωμαϊκού υδραγωγείου που μετέφερε νερό από την περιοχή της Κυθρέας προς τη Σαλαμίνα. Η παρουσία αυτών των αρχαίων κατασκευών φαίνεται ότι αποτέλεσε χαρακτηριστικό γνώρισμα της περιοχής και έδωσε την ονομασία στον οικισμό, πιθανώς ήδη από τα βυζαντινά χρόνια.
Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλες παραδόσεις. Μία θέλει την ονομασία να συνδέεται με στύλους που είχε συγκεντρώσει στην περιοχή ο βασιλιάς της Σαλαμίνας Ευαγόρας για οικοδομικές εργασίες στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Μια άλλη ερμηνεία, που καταγράφεται στη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, θεωρεί πιθανή σχέση με την παρουσία στυλιτών μοναχών κατά τους βυζαντινούς χρόνους. Οι ερμηνείες αυτές παραμένουν παραδόσεις ή υποθέσεις, ενώ η σύνδεση με τα λείψανα του αρχαίου υδραγωγείου θεωρείται η ισχυρότερη.
Μετά το 1974 η κατοχική διοίκηση χρησιμοποίησε την ονομασία Mutluyaka ή Yeni Mutluyaka, την οποία έφεραν μαζί τους Τουρκοκύπριοι που μετακινήθηκαν από τη Μουτταγιάκα της επαρχίας Λεμεσού. Η τουρκική ονομασία Mutluyaka αποδίδεται περίπου ως «ευτυχισμένη πλαγιά/όχθη».
Γεωγραφία, ανάγλυφο και γεωλογία
Οι Στύλλοι βρίσκονται στην ανατολική Μεσαορία, σε έναν εκτεταμένο πεδινό χώρο χωρίς σημαντικές μορφολογικές εξάρσεις. Το μέσο υψόμετρο του οικισμού είναι περίπου 15 μέτρα. Ο κάμπος διαμελίζεται από τις κοίτες του Πεδιαίου και του Γιαλιά, γεγονός που επηρέασε διαχρονικά τόσο τη γεωμορφολογία όσο και τη γεωργική χρήση της περιοχής.
Γεωλογικά, στην περιοχή κυριαρχούν νεότερες αλλουβιακές αποθέσεις του Ολοκαίνου, οι αποθέσεις του Σχηματισμού Αθαλάσσας, που περιλαμβάνουν ασβεστολιθικούς ψαμμίτες και άμμους, καθώς και το Σύναγμα, με άμμους και χαλίκια του Πλειστοκαίνου. Πάνω στα πετρώματα αυτά έχουν αναπτυχθεί προσχωσιγενή εδάφη, terra rossa και καφκάλλες.
Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι περίπου 350 χιλιοστά, σχετικά χαμηλή και χαρακτηριστική της ανατολικής Μεσαορίας. Παρά την ξηρότητα, τα επίπεδα και εύφορα εδάφη επέτρεψαν την ανάπτυξη μεγάλης γεωργικής και κτηνοτροφικής δραστηριότητας.
Οι Στύλλοι βρίσκονται στην ανατολική Μεσαορία, σε έναν εκτεταμένο πεδινό χώρο χωρίς σημαντικές μορφολογικές εξάρσεις. Το μέσο υψόμετρο του οικισμού είναι περίπου 15 μέτρα. Ο κάμπος διαμελίζεται από τις κοίτες του Πεδιαίου και του Γιαλιά, γεγονός που επηρέασε διαχρονικά τόσο τη γεωμορφολογία όσο και τη γεωργική χρήση της περιοχής.
Γεωλογικά, στην περιοχή κυριαρχούν νεότερες αλλουβιακές αποθέσεις του Ολοκαίνου, οι αποθέσεις του Σχηματισμού Αθαλάσσας, που περιλαμβάνουν ασβεστολιθικούς ψαμμίτες και άμμους, καθώς και το Σύναγμα, με άμμους και χαλίκια του Πλειστοκαίνου. Πάνω στα πετρώματα αυτά έχουν αναπτυχθεί προσχωσιγενή εδάφη, terra rossa και καφκάλλες.
Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι περίπου 350 χιλιοστά, σχετικά χαμηλή και χαρακτηριστική της ανατολικής Μεσαορίας. Παρά την ξηρότητα, τα επίπεδα και εύφορα εδάφη επέτρεψαν την ανάπτυξη μεγάλης γεωργικής και κτηνοτροφικής δραστηριότητας.
Αρχαιότητα και αρχαιολογικά κατάλοιπα
Η περιοχή των Στύλλων βρισκόταν κατά την Αρχαιότητα μέσα στην ευρύτερη επικράτεια του βασιλείου της Σαλαμίνας και αργότερα της χριστιανικής Κωνσταντίας. Η γεωγραφική εγγύτητα με τη Σαλαμίνα και την Έγκωμη–Αλάσια την εντάσσει σε μία από τις αρχαιολογικά πλουσιότερες περιοχές της Κύπρου.
Στην περιοχή έχουν βρεθεί διάφορα αρχαία αντικείμενα, μεταξύ των οποίων κεφαλή αγάλματος που μεταφέρθηκε στο Κυπριακό Μουσείο. Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια καταγράφει επίσης προϊστορικό αρχαιολογικό χώρο, πιθανότατα της Μέσης Εποχής του Χαλκού, καθώς και ενδείξεις ότι στην περιοχή ίσως υπήρχε αρχαίο ιερό.
Στην παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus καταγράφεται επίσης η μακρά σύνδεση της περιοχής με την αρχαία Σαλαμίνα, την Έγκωμη και τη Μονή του Αποστόλου Βαρνάβα.
Η περιοχή των Στύλλων βρισκόταν κατά την Αρχαιότητα μέσα στην ευρύτερη επικράτεια του βασιλείου της Σαλαμίνας και αργότερα της χριστιανικής Κωνσταντίας. Η γεωγραφική εγγύτητα με τη Σαλαμίνα και την Έγκωμη–Αλάσια την εντάσσει σε μία από τις αρχαιολογικά πλουσιότερες περιοχές της Κύπρου.
Στην περιοχή έχουν βρεθεί διάφορα αρχαία αντικείμενα, μεταξύ των οποίων κεφαλή αγάλματος που μεταφέρθηκε στο Κυπριακό Μουσείο. Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια καταγράφει επίσης προϊστορικό αρχαιολογικό χώρο, πιθανότατα της Μέσης Εποχής του Χαλκού, καθώς και ενδείξεις ότι στην περιοχή ίσως υπήρχε αρχαίο ιερό.
Στην παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus καταγράφεται επίσης η μακρά σύνδεση της περιοχής με την αρχαία Σαλαμίνα, την Έγκωμη και τη Μονή του Αποστόλου Βαρνάβα.
Μεσαιωνική ιστορία
Οι Στύλλοι υπήρχαν με την ίδια περίπου ονομασία κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια και εμφανίζονται σε παλαιούς χάρτες ως Stilos. Το χωριό αναφέρεται τόσο από τον Λεόντιο Μαχαιρά όσο και από τον Γεώργιο Βουστρώνιο.
Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει τους Στύλλους σε σχέση με την επιδρομή των Μαμελούκων το 1425. Σύμφωνα με το Χρονικόν του, ομάδα περίπου είκοσι εισβολέων εντοπίστηκε κοντά στο χωριό από τον πρίγκιπα της Γαλιλαίας, αδελφό του βασιλιά Ιανού, και τους άνδρες του.
Ο Γεώργιος Βουστρώνιος αναφέρει τους Στύλλους σε γεγονότα του 1461, όταν Γενουάτες από την Αμμόχωστο επέδραμαν στην περιοχή και πήραν σφαχτά, βόδια και χοίρους. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η περιοχή είχε ήδη τότε σημαντική κτηνοτροφική δραστηριότητα. Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια θεωρεί πιθανό ότι το χωριό αποτελούσε φραγκικό φέουδο ή βασιλικό κτήμα.
Οι Στύλλοι υπήρχαν με την ίδια περίπου ονομασία κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια και εμφανίζονται σε παλαιούς χάρτες ως Stilos. Το χωριό αναφέρεται τόσο από τον Λεόντιο Μαχαιρά όσο και από τον Γεώργιο Βουστρώνιο.
Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει τους Στύλλους σε σχέση με την επιδρομή των Μαμελούκων το 1425. Σύμφωνα με το Χρονικόν του, ομάδα περίπου είκοσι εισβολέων εντοπίστηκε κοντά στο χωριό από τον πρίγκιπα της Γαλιλαίας, αδελφό του βασιλιά Ιανού, και τους άνδρες του.
Ο Γεώργιος Βουστρώνιος αναφέρει τους Στύλλους σε γεγονότα του 1461, όταν Γενουάτες από την Αμμόχωστο επέδραμαν στην περιοχή και πήραν σφαχτά, βόδια και χοίρους. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η περιοχή είχε ήδη τότε σημαντική κτηνοτροφική δραστηριότητα. Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια θεωρεί πιθανό ότι το χωριό αποτελούσε φραγκικό φέουδο ή βασιλικό κτήμα.
Το αρχαίο υδραγωγείο Κυθρέας–Σαλαμίνας
Η ιστορία και η ονομασία του χωριού συνδέονται στενά με το μεγάλο αρχαίο υδραγωγείο Κυθρέας–Σαλαμίνας, το οποίο μετέφερε νερό προς τη Σαλαμίνα. Κατάλοιπα των στύλων ή των υποστηριγμάτων του υδραγωγείου παρέμεναν ορατά στην περιοχή και θεωρείται ότι έδωσαν το όνομά τους στον οικισμό.
Το υδραγωγείο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του αρχαίου υδροδοτικού συστήματος της ανατολικής Κύπρου και συνδέει άμεσα το τοπίο των Στύλλων με τη μεγάλη πόλη της Σαλαμίνας.
Η ιστορία και η ονομασία του χωριού συνδέονται στενά με το μεγάλο αρχαίο υδραγωγείο Κυθρέας–Σαλαμίνας, το οποίο μετέφερε νερό προς τη Σαλαμίνα. Κατάλοιπα των στύλων ή των υποστηριγμάτων του υδραγωγείου παρέμεναν ορατά στην περιοχή και θεωρείται ότι έδωσαν το όνομά τους στον οικισμό.
Το υδραγωγείο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του αρχαίου υδροδοτικού συστήματος της ανατολικής Κύπρου και συνδέει άμεσα το τοπίο των Στύλλων με τη μεγάλη πόλη της Σαλαμίνας.
Γεωργία
Η οικονομία των Στύλλων πριν από το 1974 ήταν κυρίως γεωργοκτηνοτροφική. Οι εκτεταμένες πεδινές εκτάσεις χρησιμοποιούνταν για την καλλιέργεια σιτηρών και νομευτικών φυτών, ενώ η τοπική παράδοση και η παλιά καταγραφή αναφέρουν ιδιαίτερα την παραγωγή σιταριού, κριθαριού και βαμβακιού.
Η οργανωμένη γεωργική δραστηριότητα υποστηριζόταν από Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία, η οποία αγόραζε γεωργικά προϊόντα, καθώς και από Συνεργατικό Παντοπωλείο. Τα ιδρύματα αυτά αποτελούσαν σημαντικό τμήμα της οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της κοινότητας.
Οι γυναίκες του χωριού συμμετείχαν επίσης στις γεωργικές εργασίες, παράλληλα με τις οικιακές δραστηριότητες και το παραδοσιακό ψήσιμο ψωμιού στους φούρνους των σπιτιών.
Η οικονομία των Στύλλων πριν από το 1974 ήταν κυρίως γεωργοκτηνοτροφική. Οι εκτεταμένες πεδινές εκτάσεις χρησιμοποιούνταν για την καλλιέργεια σιτηρών και νομευτικών φυτών, ενώ η τοπική παράδοση και η παλιά καταγραφή αναφέρουν ιδιαίτερα την παραγωγή σιταριού, κριθαριού και βαμβακιού.
Η οργανωμένη γεωργική δραστηριότητα υποστηριζόταν από Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία, η οποία αγόραζε γεωργικά προϊόντα, καθώς και από Συνεργατικό Παντοπωλείο. Τα ιδρύματα αυτά αποτελούσαν σημαντικό τμήμα της οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της κοινότητας.
Οι γυναίκες του χωριού συμμετείχαν επίσης στις γεωργικές εργασίες, παράλληλα με τις οικιακές δραστηριότητες και το παραδοσιακό ψήσιμο ψωμιού στους φούρνους των σπιτιών.
Κτηνοτροφία
Η κτηνοτροφία ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη. Το 1973 καταγράφονταν στους Στύλλους 3.034 πρόβατα, 473 κατσίκες, 40 αγελάδες και περίπου 2.800 πουλερικά. Οι αριθμοί αυτοί είναι ιδιαίτερα υψηλοί σε σχέση με τον ανθρώπινο πληθυσμό του χωριού και επιβεβαιώνουν τη μεγάλη σημασία της κτηνοτροφίας στην τοπική οικονομία.
Η δραστηριότητα αυτή έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, καθώς ήδη η μεσαιωνική αναφορά του Βουστρώνιου για την επιδρομή του 1461 μνημονεύει βόδια, χοίρους και άλλα ζώα στην περιοχή των Στύλλων.
Η κτηνοτροφία ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη. Το 1973 καταγράφονταν στους Στύλλους 3.034 πρόβατα, 473 κατσίκες, 40 αγελάδες και περίπου 2.800 πουλερικά. Οι αριθμοί αυτοί είναι ιδιαίτερα υψηλοί σε σχέση με τον ανθρώπινο πληθυσμό του χωριού και επιβεβαιώνουν τη μεγάλη σημασία της κτηνοτροφίας στην τοπική οικονομία.
Η δραστηριότητα αυτή έχει βαθιές ιστορικές ρίζες, καθώς ήδη η μεσαιωνική αναφορά του Βουστρώνιου για την επιδρομή του 1461 μνημονεύει βόδια, χοίρους και άλλα ζώα στην περιοχή των Στύλλων.
Κατοικίες και παραδοσιακή αρχιτεκτονική
Τα παλαιότερα σπίτια των Στύλλων ήταν κτισμένα κυρίως με πλιθάρι και διέθεταν τον χαρακτηριστικό κυπριακό ηλιακό με καμάρες, στοιχείο της παραδοσιακής αγροτικής κατοικίας της Μεσαορίας. Με την πάροδο του χρόνου και ιδιαίτερα στις τελευταίες δεκαετίες πριν από το 1974 άρχισαν να ανεγείρονται περισσότερα σπίτια με σύγχρονα υλικά και νεότερη αρχιτεκτονική.
Η συνύπαρξη πλινθόκτιστων παραδοσιακών κατοικιών και νεότερων οικοδομών αποτύπωνε τη μετάβαση του χωριού από την παλιά αγροτική κοινωνία στις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές των δεκαετιών του 1950 και 1960.
Τα παλαιότερα σπίτια των Στύλλων ήταν κτισμένα κυρίως με πλιθάρι και διέθεταν τον χαρακτηριστικό κυπριακό ηλιακό με καμάρες, στοιχείο της παραδοσιακής αγροτικής κατοικίας της Μεσαορίας. Με την πάροδο του χρόνου και ιδιαίτερα στις τελευταίες δεκαετίες πριν από το 1974 άρχισαν να ανεγείρονται περισσότερα σπίτια με σύγχρονα υλικά και νεότερη αρχιτεκτονική.
Η συνύπαρξη πλινθόκτιστων παραδοσιακών κατοικιών και νεότερων οικοδομών αποτύπωνε τη μετάβαση του χωριού από την παλιά αγροτική κοινωνία στις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές των δεκαετιών του 1950 και 1960.
Καταστήματα και κοινωνική ζωή
Οι Στύλλοι διέθεταν αξιόλογη τοπική αγορά. Επίσημη κυπριακή καταγραφή αναφέρει ότι στο χωριό λειτουργούσαν μπακάλικα, καφενεία, ραφτάδικα και κουρεία, καθώς και δύο αθλητικά σωματεία. Υπήρχε καθημερινή συγκοινωνία με την Αμμόχωστο και εταιρεία λεωφορείων που εξυπηρετούσε παράλληλα τα γειτονικά χωριά Αρναδί και Σπαθαρικό.
Η παλιά ανάρτηση καταγράφει επίσης πέντε έως έξι καφενεία κατά μήκος του δρόμου που διέσχιζε το χωριό. Τα καφενεία, η Συνεργατική και τα καταστήματα αποτελούσαν βασικούς τόπους καθημερινής κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας.
Οι Στύλλοι διέθεταν αξιόλογη τοπική αγορά. Επίσημη κυπριακή καταγραφή αναφέρει ότι στο χωριό λειτουργούσαν μπακάλικα, καφενεία, ραφτάδικα και κουρεία, καθώς και δύο αθλητικά σωματεία. Υπήρχε καθημερινή συγκοινωνία με την Αμμόχωστο και εταιρεία λεωφορείων που εξυπηρετούσε παράλληλα τα γειτονικά χωριά Αρναδί και Σπαθαρικό.
Η παλιά ανάρτηση καταγράφει επίσης πέντε έως έξι καφενεία κατά μήκος του δρόμου που διέσχιζε το χωριό. Τα καφενεία, η Συνεργατική και τα καταστήματα αποτελούσαν βασικούς τόπους καθημερινής κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας.
Συγκοινωνίες και ο Κυπριακός Κυβερνητικός Σιδηρόδρομος
Οι Στύλλοι είχαν σημαντική θέση στο συγκοινωνιακό δίκτυο της ανατολικής Μεσαορίας. Συνδέονταν δυτικά με τον νέο δρόμο Λευκωσίας–Αμμοχώστου, νοτιοανατολικά με την Έγκωμη και μέσω αυτής με την Αμμόχωστο, και βορειοανατολικά με τα Λιμνιά.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία του Κυπριακού Κυβερνητικού Σιδηροδρόμου. Οι Στύλλοι αποτελούσαν έναν από τους σταθμούς της γραμμής Αμμοχώστου–Λευκωσίας, η οποία λειτούργησε κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα και συνέδεε την περιοχή με το λιμάνι της Αμμοχώστου και την πρωτεύουσα.
Οι Στύλλοι είχαν σημαντική θέση στο συγκοινωνιακό δίκτυο της ανατολικής Μεσαορίας. Συνδέονταν δυτικά με τον νέο δρόμο Λευκωσίας–Αμμοχώστου, νοτιοανατολικά με την Έγκωμη και μέσω αυτής με την Αμμόχωστο, και βορειοανατολικά με τα Λιμνιά.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η παρουσία του Κυπριακού Κυβερνητικού Σιδηροδρόμου. Οι Στύλλοι αποτελούσαν έναν από τους σταθμούς της γραμμής Αμμοχώστου–Λευκωσίας, η οποία λειτούργησε κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα και συνέδεε την περιοχή με το λιμάνι της Αμμοχώστου και την πρωτεύουσα.
Εκπαίδευση
Το Δημοτικό Σχολείο των Στύλλων βρισκόταν λίγο έξω από την κεντρική πλατεία και περιβαλλόταν από ευκαλύπτους. Αποτελούσε σημαντικό κέντρο της ζωής της κοινότητας και εξυπηρετούσε τα παιδιά του χωριού μέχρι τον εκτοπισμό των κατοίκων το 1974.
Η παρουσία οργανωμένου σχολείου, συνεργατικών θεσμών και αθλητικών σωματείων αντανακλά την κοινωνική ανάπτυξη που είχε επιτύχει η κοινότητα κατά τον 20ό αιώνα.
Το Δημοτικό Σχολείο των Στύλλων βρισκόταν λίγο έξω από την κεντρική πλατεία και περιβαλλόταν από ευκαλύπτους. Αποτελούσε σημαντικό κέντρο της ζωής της κοινότητας και εξυπηρετούσε τα παιδιά του χωριού μέχρι τον εκτοπισμό των κατοίκων το 1974.
Η παρουσία οργανωμένου σχολείου, συνεργατικών θεσμών και αθλητικών σωματείων αντανακλά την κοινωνική ανάπτυξη που είχε επιτύχει η κοινότητα κατά τον 20ό αιώνα.
Ο ήρωας Θεοδόσης Χατζηθεοδοσίου
Στην πλατεία των Στύλλων υπήρχε ανδριάντας του Θεοδόση Χατζηθεοδοσίου, αγωνιστή του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ 1955–1959. Το μνημείο αποτελούσε κεντρικό σημείο αναφοράς της κοινότητας.
Από τους Στύλλους καταγόταν επίσης ο Βάσος Χατζηθεοδοσίου, γεννημένος την 1η Ιανουαρίου 1936, ο οποίος φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και αργότερα συνδέθηκε ενεργά με την κοινωνική και εθνική ζωή της Κύπρου.
Στην πλατεία των Στύλλων υπήρχε ανδριάντας του Θεοδόση Χατζηθεοδοσίου, αγωνιστή του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ 1955–1959. Το μνημείο αποτελούσε κεντρικό σημείο αναφοράς της κοινότητας.
Από τους Στύλλους καταγόταν επίσης ο Βάσος Χατζηθεοδοσίου, γεννημένος την 1η Ιανουαρίου 1936, ο οποίος φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και αργότερα συνδέθηκε ενεργά με την κοινωνική και εθνική ζωή της Κύπρου.
Η Εκκλησία του Προφήτη Ηλία
Κύριος ναός του χωριού ήταν η Εκκλησία του Προφήτη Ηλία, η οποία αποτελούσε το θρησκευτικό και κοινωνικό κέντρο της κοινότητας. Η κύρια οικοδομική φάση του σημερινού ναού χρονολογείται στο 1919, ενώ σημαντικές μεταγενέστερες εργασίες και η ολοκλήρωση του κωδωνοστασίου συνδέονται με το 1953. Ο ναός εγκαινιάστηκε στις 8 Νοεμβρίου 1953.
Η μνήμη του Προφήτη Ηλία γιορτάζεται στις 20 Ιουλίου και στους Στύλλους πραγματοποιούνταν μεγάλη πανήγυρη, στην οποία συμμετείχαν όχι μόνο οι κάτοικοι του χωριού αλλά και άνθρωποι από τις γύρω κοινότητες.
Μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης, ο ναός συντηρήθηκε από τη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υλοποίηση από το UNDP. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 2023. Η εκτοπισμένη κοινότητα διατηρεί τη σύνδεσή της με τον ναό και έχουν τελεστεί κατά καιρούς Θεία Λειτουργία και προσκυνήματα με ειδική άδεια, μεταξύ άλλων το 2018 και το 2019.
Κύριος ναός του χωριού ήταν η Εκκλησία του Προφήτη Ηλία, η οποία αποτελούσε το θρησκευτικό και κοινωνικό κέντρο της κοινότητας. Η κύρια οικοδομική φάση του σημερινού ναού χρονολογείται στο 1919, ενώ σημαντικές μεταγενέστερες εργασίες και η ολοκλήρωση του κωδωνοστασίου συνδέονται με το 1953. Ο ναός εγκαινιάστηκε στις 8 Νοεμβρίου 1953.
Η μνήμη του Προφήτη Ηλία γιορτάζεται στις 20 Ιουλίου και στους Στύλλους πραγματοποιούνταν μεγάλη πανήγυρη, στην οποία συμμετείχαν όχι μόνο οι κάτοικοι του χωριού αλλά και άνθρωποι από τις γύρω κοινότητες.
Μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης, ο ναός συντηρήθηκε από τη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υλοποίηση από το UNDP. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 2023. Η εκτοπισμένη κοινότητα διατηρεί τη σύνδεσή της με τον ναό και έχουν τελεστεί κατά καιρούς Θεία Λειτουργία και προσκυνήματα με ειδική άδεια, μεταξύ άλλων το 2018 και το 2019.
Πληθυσμιακή εξέλιξη
Οι Στύλλοι παρουσίασαν σταθερή πληθυσμιακή ανάπτυξη από τα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα. Το 1881 είχαν 216 κατοίκους, το 1891 311, το 1901 383, το 1911 399, το 1921 486, το 1931 521 και το 1946 613. Το 1960 καταγράφηκαν 538 κάτοικοι και το 1973 572 κάτοικοι.
Το χωριό ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα μικτό, αλλά με σαφή ελληνοκυπριακή πλειοψηφία. Το 1921 καταγράφηκαν 439 Ελληνοκύπριοι και 47 Τουρκοκύπριοι, το 1931 479 Ελληνοκύπριοι και 42 Τουρκοκύπριοι και το 1946 589 Ελληνοκύπριοι και 24 Τουρκοκύπριοι.
Σύμφωνα με το PRIO Cyprus Displacement, οι εναπομείναντες Τουρκοκύπριοι κάτοικοι εγκατέλειψαν τους Στύλλους κατά τις διακοινοτικές ταραχές του 1958, βρίσκοντας καταφύγιο σε άλλα χωριά και στη Λευκωσία. Έτσι, στην απογραφή του 1960 οι 538 κάτοικοι ήταν όλοι Ελληνοκύπριοι.
Οι Στύλλοι παρουσίασαν σταθερή πληθυσμιακή ανάπτυξη από τα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα. Το 1881 είχαν 216 κατοίκους, το 1891 311, το 1901 383, το 1911 399, το 1921 486, το 1931 521 και το 1946 613. Το 1960 καταγράφηκαν 538 κάτοικοι και το 1973 572 κάτοικοι.
Το χωριό ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα μικτό, αλλά με σαφή ελληνοκυπριακή πλειοψηφία. Το 1921 καταγράφηκαν 439 Ελληνοκύπριοι και 47 Τουρκοκύπριοι, το 1931 479 Ελληνοκύπριοι και 42 Τουρκοκύπριοι και το 1946 589 Ελληνοκύπριοι και 24 Τουρκοκύπριοι.
Σύμφωνα με το PRIO Cyprus Displacement, οι εναπομείναντες Τουρκοκύπριοι κάτοικοι εγκατέλειψαν τους Στύλλους κατά τις διακοινοτικές ταραχές του 1958, βρίσκοντας καταφύγιο σε άλλα χωριά και στη Λευκωσία. Έτσι, στην απογραφή του 1960 οι 538 κάτοικοι ήταν όλοι Ελληνοκύπριοι.
Το 1974 και ο εκτοπισμός
Τον Αύγουστο του 1974, κατά τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής, όλοι οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι των Στύλλων εγκατέλειψαν το χωριό μπροστά στην προέλαση του τουρκικού στρατού και εκτοπίστηκαν στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με βάση τον πληθυσμό του 1973, ο αριθμός των εκτοπισμένων υπολογίζεται περίπου στους 580 ανθρώπους.
Το 1975 εγκαταστάθηκαν στους Στύλλους Τουρκοκύπριοι που είχαν μετακινηθεί από τη Μουτταγιάκα της επαρχίας Λεμεσού. Από την κοινότητα καταγωγής τους προήλθε και η νέα ονομασία Mutluyaka.
Από το 1978 καταγράφεται επίσης εγκατάσταση εποίκων από την Τουρκία. Παλαιότερες πηγές αναφέρουν ότι η μεταβολή αυτή οδήγησε μέρος των Τουρκοκυπρίων που είχαν εγκατασταθεί μετά το 1974 να φύγει από τους Στύλλους, ενώ σήμερα στο χωριό διαμένουν κυρίως οι μεταπολεμικοί κάτοικοι και απόγονοί τους.
Τον Αύγουστο του 1974, κατά τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής, όλοι οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι των Στύλλων εγκατέλειψαν το χωριό μπροστά στην προέλαση του τουρκικού στρατού και εκτοπίστηκαν στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με βάση τον πληθυσμό του 1973, ο αριθμός των εκτοπισμένων υπολογίζεται περίπου στους 580 ανθρώπους.
Το 1975 εγκαταστάθηκαν στους Στύλλους Τουρκοκύπριοι που είχαν μετακινηθεί από τη Μουτταγιάκα της επαρχίας Λεμεσού. Από την κοινότητα καταγωγής τους προήλθε και η νέα ονομασία Mutluyaka.
Από το 1978 καταγράφεται επίσης εγκατάσταση εποίκων από την Τουρκία. Παλαιότερες πηγές αναφέρουν ότι η μεταβολή αυτή οδήγησε μέρος των Τουρκοκυπρίων που είχαν εγκατασταθεί μετά το 1974 να φύγει από τους Στύλλους, ενώ σήμερα στο χωριό διαμένουν κυρίως οι μεταπολεμικοί κάτοικοι και απόγονοί τους.
Οι Στύλλοι σήμερα
Παρά τον εκτοπισμό, η νόμιμη κοινότητα των Στύλλων εξακολουθεί να λειτουργεί στην Κυπριακή Δημοκρατία και να διατηρεί την ιστορική και κοινωνική της συνέχεια. Η Ένωση Εκτοπισμένων Κοινοτήτων Αμμοχώστου καταγράφει τους Στύλλους ως κοινότητα της επαρχίας Αμμοχώστου και διατηρεί στοιχεία για την ιστορία, την εκκλησία, τις παραδόσεις και τους εκτοπισμένους κατοίκους της.
Η αποκατάσταση της Εκκλησίας του Προφήτη Ηλία και οι λειτουργίες που έχουν τελεστεί εκεί τα τελευταία χρόνια αποτελούν επίσης μέρος της προσπάθειας διατήρησης του δεσμού των εκτοπισμένων κατοίκων με το χωριό τους.
Παρά τον εκτοπισμό, η νόμιμη κοινότητα των Στύλλων εξακολουθεί να λειτουργεί στην Κυπριακή Δημοκρατία και να διατηρεί την ιστορική και κοινωνική της συνέχεια. Η Ένωση Εκτοπισμένων Κοινοτήτων Αμμοχώστου καταγράφει τους Στύλλους ως κοινότητα της επαρχίας Αμμοχώστου και διατηρεί στοιχεία για την ιστορία, την εκκλησία, τις παραδόσεις και τους εκτοπισμένους κατοίκους της.
Η αποκατάσταση της Εκκλησίας του Προφήτη Ηλία και οι λειτουργίες που έχουν τελεστεί εκεί τα τελευταία χρόνια αποτελούν επίσης μέρος της προσπάθειας διατήρησης του δεσμού των εκτοπισμένων κατοίκων με το χωριό τους.
Οι φωτογραφίες του 2016
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016, κατά την επίσκεψή του στο κατεχόμενο χωριό Στύλλοι. Η ακριβής ημερομηνία και ο φωτογράφος αναγράφονται στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016, κατά την επίσκεψή του στο κατεχόμενο χωριό Στύλλοι. Η ακριβής ημερομηνία και ο φωτογράφος αναγράφονται στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Στύλλοι
Αγγλικά: Stylloi
Ιστορική μορφή ονομασίας: Stilos
Επαρχία: Αμμοχώστου
Γεωγραφική περιοχή: Μεσαορία
Απόσταση από Αμμόχωστο: περίπου 14 χλμ. βορειοδυτικά
Μέσο υψόμετρο: περίπου 15 μ.
Κύριοι ποταμοί: Πεδιαίος και Γιαλιάς
Μέση ετήσια βροχόπτωση: περίπου 350 χιλιοστά
Κύριος ναός: Εκκλησία Προφήτη Ηλία
Ονομασία που χρησιμοποιείται από την κατοχική διοίκηση: Mutluyaka / Yeni Mutluyaka
Καθεστώς: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
1881: 216 κάτοικοι
1891: 311
1901: 383
1911: 399
1921: 486 – 439 Ελληνοκύπριοι, 47 Τουρκοκύπριοι
1931: 521 – 479 Ελληνοκύπριοι, 42 Τουρκοκύπριοι
1946: 613 – 589 Ελληνοκύπριοι, 24 Τουρκοκύπριοι
1960: 538 – όλοι Ελληνοκύπριοι
1973: 572 κάτοικοι
Κτηνοτροφία το 1973: 3.034 πρόβατα, 473 κατσίκες, 40 αγελάδες, 2.800 πουλερικά
Σιδηρόδρομος: σταθμός της γραμμής Αμμοχώστου–Λευκωσίας του Κυπριακού Κυβερνητικού Σιδηροδρόμου
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Δεν προσθέτω συντεταγμένες στον κατάλογο, επειδή δεν εντόπισα πηγή επαρκούς αξιοπιστίας που να δίνει επιβεβαιωμένη ακριβή θέση του κέντρου του ιστορικού οικισμού και δεν θέλω να χρησιμοποιήσω εκτιμώμενες συντεταγμένες.
Ονομασία: Στύλλοι
Αγγλικά: Stylloi
Ιστορική μορφή ονομασίας: Stilos
Επαρχία: Αμμοχώστου
Γεωγραφική περιοχή: Μεσαορία
Απόσταση από Αμμόχωστο: περίπου 14 χλμ. βορειοδυτικά
Μέσο υψόμετρο: περίπου 15 μ.
Κύριοι ποταμοί: Πεδιαίος και Γιαλιάς
Μέση ετήσια βροχόπτωση: περίπου 350 χιλιοστά
Κύριος ναός: Εκκλησία Προφήτη Ηλία
Ονομασία που χρησιμοποιείται από την κατοχική διοίκηση: Mutluyaka / Yeni Mutluyaka
Καθεστώς: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
1881: 216 κάτοικοι
1891: 311
1901: 383
1911: 399
1921: 486 – 439 Ελληνοκύπριοι, 47 Τουρκοκύπριοι
1931: 521 – 479 Ελληνοκύπριοι, 42 Τουρκοκύπριοι
1946: 613 – 589 Ελληνοκύπριοι, 24 Τουρκοκύπριοι
1960: 538 – όλοι Ελληνοκύπριοι
1973: 572 κάτοικοι
Κτηνοτροφία το 1973: 3.034 πρόβατα, 473 κατσίκες, 40 αγελάδες, 2.800 πουλερικά
Σιδηρόδρομος: σταθμός της γραμμής Αμμοχώστου–Λευκωσίας του Κυπριακού Κυβερνητικού Σιδηροδρόμου
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Δεν προσθέτω συντεταγμένες στον κατάλογο, επειδή δεν εντόπισα πηγή επαρκούς αξιοπιστίας που να δίνει επιβεβαιωμένη ακριβή θέση του κέντρου του ιστορικού οικισμού και δεν θέλω να χρησιμοποιήσω εκτιμώμενες συντεταγμένες.
Πηγές
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – STYLLOI, FAMAGUSTA DISTRICT, 8 SEPTEMBER 2016
Stylloi is an occupied village of Famagusta District in the Mesaoria geographical region, approximately 14 kilometres northwest of the city of Famagusta. It stands at an average elevation of about 15 metres in an extensive, almost completely flat plain crossed by two of Cyprus's major rivers, the Pedieos and Yialias.
The village lies within an area of exceptional historical depth, close to ancient Salamis, Enkomi-Alashiya and the Monastery of Apostolos Barnabas. The territory was occupied from Antiquity, while Stylloi itself is securely documented during the medieval period.
Name
The most widely accepted explanation connects the name Stylloi, meaning “pillars”, with surviving columns or supports belonging to the ancient Roman aqueduct that carried water from the Kythrea area towards Salamis. These ancient remains were a prominent feature of the landscape and may have given their name to the settlement, perhaps as early as the Byzantine period.
Other traditions also exist. One claims that the name derived from columns brought to the area by Evagoras, king of Salamis, for use in building work at his capital. Another suggestion recorded in the Great Cypriot Encyclopedia associates the name with possible stylite monks during Byzantine times. These remain traditions or hypotheses, while the connection with the ancient aqueduct is the stronger explanation.
After 1974 the occupation administration adopted the name Mutluyaka, or Yeni Mutluyaka, following the settlement in the village of Turkish Cypriots displaced from Mouttagiaka in Limassol District.
Geography, landscape and geology
Stylloi lies in eastern Mesaoria at an average elevation of approximately 15 metres. The landscape consists of an extensive plain with very little topographical variation, crossed by the channels of the Pedieos and Yialias rivers.
Geologically, the administrative area contains recent Holocene alluvial deposits, sediments of the Athalassa Formation, principally calcareous sandstones and sands, and Pleistocene sands and gravels. Alluvial soils, terra rossa and kafkalla soils developed over these formations.
Average annual rainfall is approximately 350 mm, characteristic of the dry eastern Mesaoria plain. Despite this relatively low rainfall, the flat cultivable land supported substantial agricultural and livestock production.
Antiquity and archaeology
During Antiquity the territory of Stylloi lay within the wider domain of Salamis and later within the hinterland of Christian Constantia. Its proximity to Salamis and Enkomi-Alashiya places it within one of the richest archaeological landscapes of Cyprus.
Various antiquities have been discovered in the area, including a sculpted head now kept in the Cyprus Museum. A prehistoric archaeological site, probably dating to the Middle Bronze Age, is also recorded, while evidence suggests that an ancient sanctuary may once have existed in the area.
Medieval history
Stylloi existed under essentially the same name during the Middle Ages and appears on old maps as Stilos. The village is mentioned by both Leontios Machairas and Georgios Boustronios.
Machairas refers to Stylloi during the Mamluk raid of 1425, when a group of approximately twenty raiders was encountered near the village by the Prince of Galilee, brother of King Janus of Cyprus.
Georgios Boustronios mentions the village in connection with events of 1461, when Genoese forces from Famagusta raided Stylloi and seized livestock and provisions. This indicates that substantial animal husbandry was already practised in the area during the fifteenth century. The village was probably a Frankish fief or royal estate.
The Kythrea–Salamis aqueduct
The history and name of Stylloi are closely associated with the great ancient Kythrea–Salamis aqueduct, which supplied water to Salamis. Remains of its columns or supports survived in the area and are considered the most likely origin of the village name.
Agriculture
Before 1974, the economy of Stylloi was primarily agricultural and pastoral. The extensive flat fields were used for cereals and fodder crops, with historical accounts specifically mentioning wheat, barley and cotton.
Agricultural activity was supported by a Co-operative Credit Society, which purchased local produce, and by a Co-operative grocery store. Women also took part in cultivation alongside domestic work and traditional bread making.
Livestock
Livestock breeding was particularly important. In 1973, the village had 3,034 sheep, 473 goats, 40 cows and about 2,800 poultry, demonstrating the scale of animal husbandry immediately before the invasion.
This pastoral tradition had deep historical roots, since the medieval account of the Genoese raid in 1461 already records cattle, pigs and other livestock at Stylloi.
Traditional houses
Older houses at Stylloi were primarily built of mud brick and were characterised by the traditional Cypriot iliakos, often with arches opening onto the courtyard. During the decades immediately before 1974, increasing numbers of houses were constructed according to more modern architectural forms and with newer materials.
Shops and community life
Stylloi had a developed local commercial and social life. Official Cypriot documentation records grocery shops, coffee houses, tailor shops and barber shops, as well as two athletic clubs. There was daily transport to Famagusta, with a bus company also serving the neighbouring villages of Arnadi and Spathariko.
The older account also records five or six coffee houses along the principal road through the settlement.
Communications and the Cyprus Government Railway
The village occupied a useful position within the transport network of eastern Mesaoria. It was linked westwards with the Nicosia–Famagusta road, southeastwards with Enkomi and Famagusta, and northeastwards with Limnia.
Stylloi was also served by the Cyprus Government Railway and formed one of the stations on the Famagusta–Nicosia line during the first half of the twentieth century.
Education
The primary school of Stylloi stood near the central square and was surrounded by eucalyptus trees. It was one of the principal community institutions until the displacement of the inhabitants in 1974.
Theodosis Hadjitheodosiou
A statue of Theodosis Hadjitheodosiou, a participant in the EOKA struggle of 1955–1959, stood in the village square and formed an important local memorial.
Stylloi was also the birthplace of Vasos Hadjitheodosiou, born on 1 January 1936 and educated at the Greek Gymnasium of Famagusta.
Church of Prophet Elias
The principal church was dedicated to Prophet Elias and served as the religious and social centre of Stylloi. The principal phase of the present church dates to 1919, while important later works and the completion of the bell tower are associated with 1953. The church was inaugurated on 8 November 1953.
The feast of Prophet Elias on 20 July was marked by a major village festival attended by residents of Stylloi and neighbouring communities.
After decades of neglect, the church underwent conservation through the Technical Committee on Cultural Heritage, with European Union funding and implementation by UNDP, and the works were completed in 2023. The displaced community has continued to maintain its connection with the church, and Divine Liturgies were authorised there on occasions including 2018 and 2019.
Population development
The population of Stylloi increased steadily from the late nineteenth century until the mid-twentieth century. There were 216 inhabitants in 1881, 311 in 1891, 383 in 1901, 399 in 1911, 486 in 1921, 521 in 1931 and 613 in 1946. The population stood at 538 in 1960 and 572 in 1973.
For many decades Stylloi was a mixed village with a large Greek Cypriot majority. In 1921 it had 439 Greek Cypriots and 47 Turkish Cypriots; in 1931, 479 Greek Cypriots and 42 Turkish Cypriots; and in 1946, 589 Greek Cypriots and 24 Turkish Cypriots.
According to PRIO Cyprus Displacement, the remaining Turkish Cypriot residents left during the intercommunal disturbances of 1958, taking refuge in nearby villages and Nicosia. Consequently, the 1960 census recorded all 538 inhabitants as Greek Cypriots.
The invasion and displacement of 1974
In August 1974, during the second phase of the Turkish invasion of Cyprus, all Greek Cypriot inhabitants of Stylloi fled before the advancing Turkish army and became displaced in the government-controlled areas. Their displaced population is estimated at approximately 580 people, broadly corresponding to the 572 inhabitants recorded in 1973.
In 1975, Turkish Cypriots displaced from Mouttagiaka in Limassol District were resettled at Stylloi. Their village of origin also supplied the new name Mutluyaka.
From 1978, settlers from Turkey were also reported to have been established in the village, altering its post-1974 population once again.
Stylloi today
The lawful displaced community of Stylloi continues to function within the Republic of Cyprus and preserves its historical identity and community organisation. The Union of Displaced Communities of Famagusta continues to list Stylloi as a community of Famagusta District and records its history, traditions and principal church.
The photographs of 2016
The photographs accompanying this article were taken by George Konstantinou on 8 September 2016 during his visit to occupied Stylloi. The exact photographer and date are recorded in the original Biodiversity of Cyprus post.
Classification
Name: Stylloi
Greek: Στύλλοι
Historic map form: Stilos
District: Famagusta
Geographical region: Mesaoria
Distance from Famagusta: approximately 14 km northwest
Average elevation: approximately 15 m
Rivers: Pedieos and Yialias
Average annual rainfall: approximately 350 mm
Principal church: Church of Prophet Elias
Name used by the occupation administration: Mutluyaka / Yeni Mutluyaka
Status: Occupied part of the Republic of Cyprus since 1974
1881: 216 inhabitants
1891: 311
1901: 383
1911: 399
1921: 486 – 439 Greek Cypriots, 47 Turkish Cypriots
1931: 521 – 479 Greek Cypriots, 42 Turkish Cypriots
1946: 613 – 589 Greek Cypriots, 24 Turkish Cypriots
1960: 538 – all Greek Cypriots
1973: 572 inhabitants
Livestock in 1973: 3,034 sheep, 473 goats, 40 cows and 2,800 poultry
Railway: station on the Famagusta–Nicosia section of the Cyprus Government Railway
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 8 September 2016
I have not inserted coordinates because I did not find a sufficiently authoritative source giving a verified exact reference point for the historic settlement centre.
Sources
Biodiversity of Cyprus – The occupied village of Stylloi, Famagusta District
Great Cypriot Encyclopedia / Polignosi – Stylloi
Union of Displaced Communities of Famagusta – Stylloi
