Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Υποβρύχιες φωτογραφίες Kostas Aristeidou.
Ένα αυτόχθονο ψάρι της Μεσογείου
Το Phycis phycis (Linnaeus, 1766), γνωστό στα αγγλικά ως Forkbeard και στην Κύπρο κυρίως ως γάρος ή σαλούβαρδος, είναι θαλάσσιο ψάρι της οικογένειας Phycidae και της τάξης Gadiformes.
Αποτελεί φυσικό και αυτόχθονο είδος της Μεσογείου και, επομένως, δεν είναι ξενικό είδος στην Κύπρο. Η παρουσία του στις κυπριακές θάλασσες αποτελεί μέρος της φυσικής γεωγραφικής του εξάπλωσης.
Η επίσημα αναγνωρισμένη εμπορική ονομασία του είδους στην Κύπρο είναι «γάρος». Η ονομασία «σαλούβαρδος» χρησιμοποιείται επίσης ως τοπική ή λαϊκή ονομασία. Το συγγενικό είδος Phycis blennoides είναι επίσης γνωστό στην Κύπρο με την εμπορική ονομασία γάρος, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει σύγχυση μεταξύ των δύο ειδών.
Περιγραφή
Το Phycis phycis έχει επίμηκες και σχετικά εύρωστο σώμα, μεγάλο κεφάλι και πλατύ στόμα με παχιά, σαρκώδη χείλη. Κάτω από το σαγόνι υπάρχει ένα μικρό αλλά ευδιάκριτο σαρκώδες μουστάκι, χαρακτηριστικό από το οποίο προέρχεται και η αγγλική ονομασία Forkbeard.
Διαθέτει δύο χωριστά ραχιαία πτερύγια. Το πρώτο είναι σχετικά κοντό και στρογγυλεμένο, ενώ το δεύτερο είναι πολύ μακρύτερο και εκτείνεται κατά μήκος μεγάλου μέρους του σώματος. Το εδρικό πτερύγιο είναι επίσης επιμηκυμένο, αλλά δεν ενώνεται με το ουραίο πτερύγιο.
Τα κοιλιακά πτερύγια βρίσκονται αρκετά μπροστά, κάτω από την περιοχή του κεφαλιού, και αποτελούνται από επιμηκυμένες, διχαλωτές ακτίνες. Οι ακτίνες αυτές λειτουργούν ως αισθητήρια όργανα και βοηθούν το ψάρι να εξερευνά τον πυθμένα και να εντοπίζει τροφή σε συνθήκες περιορισμένου φωτισμού.
Το ουραίο πτερύγιο είναι στρογγυλεμένο. Τα πτερύγια δεν διαθέτουν σκληρές άκανθες, γνώρισμα που χαρακτηρίζει τα είδη της συγκεκριμένης ομάδας.
Χρωματισμός
Ο χρωματισμός του σώματος είναι συνήθως σκούρος καστανός, κοκκινοκάστανος ή γκριζοκάστανος στη ράχη και στα πλευρά. Η κοιλιακή επιφάνεια είναι πιο ανοιχτόχρωμη.
Τα κάθετα πτερύγια είναι συνήθως σκουρόχρωμα και μπορεί να παρουσιάζουν λεπτό ανοιχτόχρωμο περίγραμμα. Ο χρωματισμός μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, το βάθος, τον φωτισμό και τον τύπο του βυθού στον οποίο βρίσκεται το ψάρι.
Οι σκούρες αποχρώσεις το βοηθούν να παραμένει δυσδιάκριτο μέσα σε σπηλιές, σχισμές και άλλες σκοτεινές θέσεις όπου καταφεύγει κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Μέγεθος
Το συνηθισμένο μήκος του Phycis phycis είναι περίπου 25 εκατοστά. Τα μεγαλύτερα άτομα μπορούν να φτάσουν περίπου τα 65 εκατοστά σε ολικό μήκος και βάρος που πλησιάζει τα τέσσερα κιλά.
Το μέγεθος των ατόμων φαίνεται να σχετίζεται και με το βάθος. Μεγαλύτερα και μεγαλύτερης ηλικίας ψάρια μπορούν να συναντηθούν σε βαθύτερα νερά, ενώ μικρότερα άτομα εμφανίζονται συχνότερα σε σχετικά ρηχότερες βραχώδεις περιοχές.
Πρόκειται για σχετικά αργά αναπτυσσόμενο και μακρόβιο ψάρι. Αυτά τα βιολογικά χαρακτηριστικά μπορεί να καταστήσουν τους τοπικούς πληθυσμούς πιο ευαίσθητους στην έντονη αλιευτική πίεση.
Βιότοπος και βάθος
Ο γάρος είναι βενθοπελαγικό είδος, δηλαδή ζει και κινείται κοντά στον θαλάσσιο πυθμένα χωρίς να παραμένει συνεχώς ακουμπισμένος επάνω του.
Προτιμά κυρίως βραχώδεις βυθούς, υποθαλάσσιες σπηλιές, κοιλότητες, σχισμές και περιοχές με μεγάλες πέτρες. Μπορεί επίσης να βρεθεί σε αμμώδεις ή λασπώδεις βυθούς, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν κοντά βραχώδη καταφύγια.
Το είδος έχει καταγραφεί σε βάθη από περίπου 13 μέχρι 614 μέτρα. Συναντάται συχνότερα σε βαθύτερα παράκτια νερά, στην εξωτερική υφαλοκρηπίδα και σε περιοχές όπου ο βυθός προσφέρει κατάλληλες κρυψώνες.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει συνήθως κρυμμένο μέσα σε σπηλιές, κάτω από μεγάλους βράχους ή σε σκοτεινές σχισμές. Βγαίνει κυρίως μετά τη δύση του ήλιου για να αναζητήσει τροφή.
Διατροφή
Το Phycis phycis είναι σαρκοφάγο ψάρι και τρέφεται κυρίως με μικρότερα ψάρια, καρκινοειδή και άλλα θαλάσσια ασπόνδυλα.
Στη διατροφή του μπορούν να περιλαμβάνονται γαρίδες, μικρά καβούρια και οργανισμοί που ζουν επάνω ή κοντά στον πυθμένα. Η ακριβής σύνθεση της διατροφής του μεταβάλλεται ανάλογα με την ηλικία, το μέγεθος, το βάθος και τη διαθεσιμότητα των θηραμάτων.
Οι μακριές ακτίνες των κοιλιακών πτερυγίων το βοηθούν να ψηλαφεί τον βυθό και να εντοπίζει κρυμμένα ή δυσδιάκριτα θηράματα.
Συμπεριφορά
Ο γάρος είναι κυρίως νυκτόβιο είδος. Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει σε σκοτεινά καταφύγια, ενώ τη νύχτα δραστηριοποιείται και αναζητά τροφή.
Συνήθως δεν σχηματίζει μεγάλα και πυκνά κοπάδια. Μπορεί να παρατηρηθεί μόνο του ή σε μικρές ομάδες, κυρίως σε περιοχές όπου υπάρχουν πολλές κατάλληλες κρυψώνες.
Όταν ενοχληθεί, καταφεύγει γρήγορα σε σπηλιές και σχισμές. Η νυκτόβια δραστηριότητα και η προτίμησή του για σκοτεινά καταφύγια καθιστούν την παρατήρησή του από δύτες δυσκολότερη κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Αναπαραγωγή
Το Phycis phycis είναι ωοτόκο είδος και αναπαράγεται απελευθερώνοντας τα αυγά του στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Η περίοδος αναπαραγωγής δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές της εξάπλωσής του, καθώς επηρεάζεται από τη θερμοκρασία του νερού, το γεωγραφικό πλάτος, το βάθος και τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες.
Για μεσογειακούς πληθυσμούς έχει αναφερθεί αναπαραγωγική δραστηριότητα από τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη, περίπου από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο. Σε άλλες περιοχές του ανατολικού Ατλαντικού έχουν καταγραφεί διαφορετικές εποχικές περίοδοι.
Η ανάπτυξή του είναι σχετικά αργή και τα άτομα χρειάζονται αρκετά χρόνια για να φτάσουν σε μεγάλο μέγεθος.
Εξάπλωση στην Κύπρο
Το Phycis phycis απαντά φυσικά στις θαλάσσιες περιοχές της Κύπρου, κυρίως σε βραχώδεις βυθούς και σε μεγαλύτερα βάθη.
Λόγω της νυκτόβιας συμπεριφοράς του και της συνήθειάς του να παραμένει κρυμμένο κατά τη διάρκεια της ημέρας, η παρουσία του μπορεί να περνά απαρατήρητη ακόμη και σε περιοχές όπου το είδος υπάρχει.
Οι καταγραφές του προέρχονται από αλιεύματα, υποβρύχιες παρατηρήσεις και φωτογραφίσεις. Η πραγματική του κατανομή γύρω από την Κύπρο είναι πιθανό να είναι ευρύτερη από ό,τι υποδηλώνουν οι άμεσες παρατηρήσεις.
Η παρουσία του στην Κύπρο είναι φυσική και δεν συνδέεται με τη διώρυγα του Σουέζ ή με την εξάπλωση ξενικών ειδών από την Ερυθρά Θάλασσα.
Παγκόσμια εξάπλωση
Η φυσική εξάπλωση του είδους περιλαμβάνει τη Μεσόγειο Θάλασσα και τον ανατολικό Ατλαντικό Ωκεανό.
Στον Ατλαντικό εξαπλώνεται από τον Βισκαϊκό Κόλπο προς τα νότια, κατά μήκος των ακτών της Ιβηρικής Χερσονήσου, του Μαρόκου και της δυτικής Αφρικής μέχρι το Πράσινο Ακρωτήριο. Απαντά επίσης στις Αζόρες, στη Μαδέρα και σε άλλα νησιωτικά συμπλέγματα του ανατολικού Ατλαντικού.
Στη Μεσόγειο απαντά τόσο στις δυτικές όσο και στις ανατολικές λεκάνες. Η Κύπρος βρίσκεται μέσα στη φυσική περιοχή εξάπλωσης του είδους.
Διαφορές από το Phycis blennoides
Το Phycis phycis μπορεί να συγχέεται με το συγγενικό Phycis blennoides, γνωστό στα αγγλικά ως Greater forkbeard.
Το Phycis blennoides αποκτά συνήθως μεγαλύτερο μέγεθος, εμφανίζεται συχνά σε μεγαλύτερα βάθη και παρουσιάζει μορφολογικές διαφορές στις αναλογίες του σώματος και στο μήκος των πτερυγίων.
Στο Phycis phycis οι επιμηκυμένες ακτίνες των κοιλιακών πτερυγίων φτάνουν το πολύ μέχρι την αρχή του εδρικού πτερυγίου. Η προσεκτική εξέταση των πτερυγίων, των αναλογιών του σώματος και άλλων μορφολογικών γνωρισμάτων είναι απαραίτητη για την ασφαλή διάκριση των δύο ειδών.
Στην Κύπρο και τα δύο είδη μπορούν να διατίθενται εμπορικά με την ονομασία «γάρος».
Αλιευτική και εμπορική σημασία
Ο γάρος είναι εδώδιμο ψάρι με εμπορική αξία. Αλιεύεται με παραγάδια βυθού, πετονιές, δίχτυα, παγίδες και μηχανότρατες.
Επειδή δεν σχηματίζει μεγάλα και πυκνά κοπάδια, συνήθως δεν αλιεύεται σε πολύ μεγάλες ποσότητες. Η σάρκα του θεωρείται εύγευστη και διατίθεται κυρίως φρέσκια.
Σύμφωνα με την επίσημη βάση εμπορικών ονομασιών αλιευτικών προϊόντων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η εγκεκριμένη εμπορική ονομασία του Phycis phycis στην Κύπρο είναι «γάρος».
Οικολογικός ρόλος
Ως νυκτόβιο αρπακτικό του βενθικού και βενθοπελαγικού περιβάλλοντος, το Phycis phycis συμμετέχει στη ρύθμιση των πληθυσμών μικρότερων ψαριών, καρκινοειδών και άλλων ασπόνδυλων.
Αποτελεί ταυτόχρονα πιθανό θήραμα για μεγαλύτερα αρπακτικά ψάρια και άλλα θαλάσσια ζώα. Με αυτόν τον τρόπο συμμετέχει στη μεταφορά ενέργειας ανάμεσα σε διαφορετικά επίπεδα του θαλάσσιου τροφικού πλέγματος.
Η παρουσία του συνδέεται με βραχώδεις βυθούς, σπηλιές και άλλες σύνθετες υποθαλάσσιες δομές που προσφέρουν καταφύγιο σε μεγάλο αριθμό θαλάσσιων οργανισμών.
Κατάσταση διατήρησης
Το Phycis phycis έχει ευρεία φυσική εξάπλωση στον ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο και έχει αξιολογηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο ως είδος Ελάχιστης Ανησυχίας – Least Concern (LC).
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι τοπικοί πληθυσμοί του παραμένουν ανεπηρέαστοι. Η αλιευτική πίεση, η παρεμπίπτουσα αλίευση, η υποβάθμιση των βενθικών οικοτόπων και η καταστροφή βραχωδών καταφυγίων μπορούν να επηρεάσουν τους πληθυσμούς του σε τοπικό επίπεδο.
Η σχετικά αργή ανάπτυξη και η μακροβιότητά του αποτελούν χαρακτηριστικά που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την παρακολούθηση και τη διαχείριση των αλιευμάτων.
Ταξινόμηση
Κοινές ονομασίες – Common names: Γάρος, Σαλούβαρδος, Forkbeard
Βασίλειο – Kingdom: Animalia
Συνομοταξία – Phylum: Chordata
Κλάση – Class: Actinopterygii
Τάξη – Order: Gadiformes
Οικογένεια – Family: Phycidae – Phycid hakes
Γένος – Genus: Phycis
Είδος – Species: Phycis phycis
Επιστημονική ονομασία – Scientific name: Phycis phycis (Linnaeus, 1766)
Περιβάλλον – Environment: Θαλάσσιο – Marine
Οικολογικός τύπος – Ecological type: Βενθοπελαγικό – Benthopelagic
Κατάσταση στην Κύπρο – Status in Cyprus: Αυτόχθονο – Native
Κατάσταση στην IUCN – IUCN status: Ελάχιστης Ανησυχίας – Least Concern (LC)
Πηγές
European Commission – EU Fish Commercial Names: Phycis phycis
World Register of Marine Species – Phycis phycis
FishBase – Phycis phycis, Forkbeard
Ocean Biodiversity Information System – Phycis phycis
FAO Species Catalogue – Gadiform fishes of the world.
Forkbeard – Phycis phycis (Linnaeus, 1766) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Underwater photos by Kostas Aristeidou.
A native fish of the Mediterranean Sea
Phycis phycis (Linnaeus, 1766), commonly known in English as the Forkbeard and in Cyprus mainly as «γάρος» (garos) or «σαλούβαρδος» (salouvardos), is a marine fish belonging to the family Phycidae and the order Gadiformes.
It is naturally distributed in the Mediterranean Sea and is therefore a native Mediterranean species rather than an alien species in Cyprus. Its occurrence in Cypriot waters forms part of its natural geographical range.
The officially recognised commercial designation for the species in Cyprus is «γάρος». The name «σαλούβαρδος» is also used as a local or vernacular name. The related species Phycis blennoides is also marketed in Cyprus under the name «γάρος», which may cause confusion between the two species.
Description
Phycis phycis has an elongated and relatively robust body, a large head and a broad mouth with thick, fleshy lips. A small but distinct fleshy barbel is present beneath the lower jaw, a characteristic reflected in the English name Forkbeard.
It possesses two separate dorsal fins. The first is relatively short and rounded, while the second is much longer and extends along a considerable part of the body. The anal fin is also elongated but is not connected to the caudal fin.
The pelvic fins are positioned far forward, beneath the head region, and consist of elongated, bifid rays. These rays function as sensory structures, helping the fish explore the seabed and locate food under low-light conditions.
The caudal fin is rounded. Its fins lack hard spines, a characteristic of fishes belonging to this group.
Colouration
The body is normally dark brown, reddish-brown or greyish-brown along the back and sides, becoming paler on the ventral surface.
The vertical fins are generally dark and may have a narrow pale margin. Colouration can vary according to age, depth, lighting conditions and the type of seabed occupied by the fish.
Its dark colouration helps it remain inconspicuous inside caves, crevices and other shaded shelters where it rests during daylight hours.
Size
The usual length of Phycis phycis is approximately 25 centimetres. Large individuals may reach about 65 centimetres in total length and a weight approaching four kilograms.
The size of individuals appears to be related partly to depth. Larger and older fish may occur in deeper waters, while smaller individuals are more frequently encountered in relatively shallow rocky areas.
It is considered a comparatively slow-growing and long-lived fish. These biological characteristics may make local populations more vulnerable to intensive fishing pressure.
Habitat and depth
The Forkbeard is a benthopelagic species, living and moving close to the seabed without remaining permanently in contact with it.
It mainly inhabits rocky bottoms, underwater caves, cavities, crevices and areas containing large stones. It may also occur over sandy or muddy bottoms, particularly where suitable rocky shelters are available nearby.
The species has been recorded at depths ranging from approximately 13 to 614 metres. It is encountered most frequently in deeper coastal waters, along the outer continental shelf and in places where the seabed provides suitable shelters.
During daylight hours, it normally remains concealed inside caves, beneath large rocks or within dark crevices. It emerges mainly after sunset to search for food.
Diet
Phycis phycis is carnivorous and feeds mainly on smaller fishes, crustaceans and other marine invertebrates.
Its diet may include shrimps, small crabs and organisms living on or close to the seabed. The exact composition of its diet changes according to the fish’s age, size and depth, as well as the local availability of prey.
The elongated pelvic-fin rays help it feel across the seabed and detect concealed or inconspicuous prey.
Behaviour
The Forkbeard is predominantly nocturnal. During the day, it remains in dark shelters, becoming active and searching for food at night.
It does not normally form large, dense schools. Individuals may be observed alone or in small groups, particularly in places containing numerous suitable hiding sites.
When disturbed, it rapidly retreats into caves or crevices. Its nocturnal habits and preference for dark shelters make it more difficult for divers to observe during daylight hours.
Reproduction
Phycis phycis is an oviparous species that reproduces by releasing its eggs into the marine environment.
The reproductive period is not identical throughout its geographical range, as it is influenced by water temperature, latitude, depth and local environmental conditions.
Reproductive activity from winter to spring, approximately between January and May, has been reported for Mediterranean populations. Different seasonal patterns have been recorded in parts of the eastern Atlantic.
The species grows relatively slowly, and individuals require several years to attain a large body size.
Distribution in Cyprus
Phycis phycis occurs naturally in the marine waters surrounding Cyprus, particularly over rocky bottoms and in deeper waters.
Because of its nocturnal behaviour and habit of remaining concealed during the day, its presence may be overlooked even in locations where the species occurs.
Records are obtained from fisheries catches, underwater observations and photography. Its actual distribution around Cyprus is probably broader than direct observations alone suggest.
Its presence in Cyprus is natural and is not associated with the Suez Canal or the spread of alien species from the Red Sea.
Global distribution
The natural distribution of the species includes the Mediterranean Sea and the eastern Atlantic Ocean.
In the Atlantic, its range extends from the Bay of Biscay southwards along the coasts of the Iberian Peninsula, Morocco and western Africa to Cape Verde. It is also present around the Azores, Madeira and other eastern Atlantic islands.
Within the Mediterranean, it occurs in both the western and eastern basins. Cyprus lies within the species’ natural range.
Differences from Phycis blennoides
Phycis phycis may be confused with the related Phycis blennoides, commonly known in English as the Greater forkbeard.
Phycis blennoides generally reaches a larger size, is frequently associated with greater depths and differs in several body proportions and fin characteristics.
In Phycis phycis, the elongated pelvic-fin rays extend at most to the origin of the anal fin. Careful examination of the fins, body proportions and other morphological characters is necessary for reliable identification.
Both species may be marketed in Cyprus under the commercial designation «γάρος».
Fisheries and commercial importance
The Forkbeard is an edible fish of commercial value. It is caught using bottom longlines, handlines, gillnets, pots, traps and trawls.
Because it does not form large and dense schools, it is generally caught in relatively limited quantities. Its flesh is considered of good quality, and the fish is marketed mainly fresh.
According to the European Commission’s official database of commercial fish names, the approved commercial designation for Phycis phycis in Cyprus is «γάρος».
Ecological role
As a nocturnal predator within benthic and benthopelagic environments, Phycis phycis contributes to regulating populations of smaller fishes, crustaceans and other invertebrates.
At the same time, it can serve as prey for larger predatory fishes and other marine animals. It therefore participates in the transfer of energy between different levels of the marine food web.
Its presence is associated with rocky bottoms, caves and other structurally complex underwater habitats that provide shelter for numerous marine organisms.
Conservation status
Phycis phycis has a broad natural distribution in the eastern Atlantic and the Mediterranean Sea and has been assessed globally as Least Concern (LC).
This classification does not imply that every local population remains unaffected. Fishing pressure, bycatch, degradation of benthic habitats and destruction of rocky shelters may influence populations locally.
Its relatively slow growth and longevity are biological characteristics that should be considered when catches and populations are monitored and managed.
Classification
Common names: Forkbeard, γάρος, σαλούβαρδος
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Actinopterygii
Order: Gadiformes
Family: Phycidae – Phycid hakes
Genus: Phycis
Species: Phycis phycis
Scientific name: Phycis phycis (Linnaeus, 1766)
Environment: Marine
Ecological type: Benthopelagic
Status in Cyprus: Native
IUCN status: Least Concern (LC)
Sources
European Commission – EU Fish Commercial Names: Phycis phycis
World Register of Marine Species – Phycis phycis
FishBase – Phycis phycis, Forkbeard
Ocean Biodiversity Information System – Phycis phycis
FAO Species Catalogue – Gadiform fishes of the world.
No comments:
Post a Comment