Translate

Sunday, 28 January 2018

Common mallow – Malva sylvestris L. - Μολόχα - Cyprus


Below in English

Κείμενο George Konstantinou.

Μολόχα – Malva sylvestris L.

Η κοινή μολόχα είναι ένα από τα γνωστότερα αγριολούλουδα της Κύπρου και χαρακτηριστικό μέλος της οικογένειας Malvaceae. Τα μεγάλα ροδοϊώδη άνθη της, με τις έντονες σκουρόχρωμες νευρώσεις, εμφανίζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε αγρούς, άκρες δρόμων, βοσκοτόπους και άλλες ανοικτές τοποθεσίες.

Η επιστημονική ονομασία Malva sylvestris L. παραμένει αποδεκτή. Το είδος είναι αυτόχθονο στην Κύπρο, αλλά δεν είναι ενδημικό.

Μορφή και κύκλος ζωής

Η Malva sylvestris είναι συνήθως διετής ή βραχύβια πολυετής πόα. Ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες, μπορεί ορισμένες φορές να ολοκληρώνει τον κύκλο της σε μικρότερο χρονικό διάστημα.

Το φυτό αναπτύσσεται αρχικά ως χαμηλός ρόδακας φύλλων και στη συνέχεια παράγει έναν ή περισσότερους ανθοφόρους βλαστούς. Οι βλαστοί μπορεί να είναι όρθιοι, ανερχόμενοι ή κατακείμενοι, ιδιαίτερα όταν το φυτό αναπτύσσεται σε ανοικτές θέσεις ή έχει επηρεαστεί από βόσκηση και ποδοπάτημα.

Συνήθως φθάνει σε ύψος 30–100 εκατοστών. Σε βαθιά, υγρά και πλούσια εδάφη μπορεί να αναπτυχθεί περισσότερο, ενώ σε ξηρές ή συχνά διαταραγμένες θέσεις παραμένει χαμηλότερη.

Βλαστοί και τρίχωμα

Οι βλαστοί είναι κυλινδρικοί, ισχυροί και αρκετά διακλαδισμένοι. Η επιφάνειά τους μπορεί να είναι σχεδόν γυμνή ή να καλύπτεται από απλές και αστεροειδείς τρίχες.

Οι αστεροειδείς τρίχες αποτελούνται από πολλές μικρές ακτίνες που ξεκινούν από ένα κοινό κέντρο. Αποτελούν γνώρισμα πολλών φυτών της οικογένειας Malvaceae και μπορούν να παρατηρηθούν καλύτερα με μεγεθυντικό φακό.

Φύλλα

Τα φύλλα είναι κατ’ εναλλαγή, έμμισχα και έχουν σχεδόν κυκλικό έως νεφροειδές περίγραμμα. Η βάση τους είναι συνήθως καρδιόσχημη, ενώ το έλασμα χωρίζεται σε τρεις έως επτά ρηχούς ή βαθύτερους λοβούς.

Το περιθώριο είναι οδοντωτό ή πριονωτό και η νεύρωση παλαμοειδής, με τους κύριους νευρώνες να ξεκινούν από τη βάση του φύλλου. Οι νευρώσεις είναι ιδιαίτερα εμφανείς στην κάτω επιφάνεια.

Οι μίσχοι των κατώτερων φύλλων μπορεί να είναι αρκετά μακριοί. Προς την κορυφή του βλαστού τα φύλλα συνήθως γίνονται μικρότερα και οι μίσχοι βραχύτεροι. Στη βάση κάθε μίσχου υπάρχουν δύο μικρά παράφυλλα.

Άνθη

Τα άνθη εμφανίζονται σε μικρές ομάδες στις μασχάλες των φύλλων. Είναι μεγάλα, εντυπωσιακά και ερμαφρόδιτα, με διάμετρο που συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 3 και 5 εκατοστών.

Κάθε άνθος διαθέτει πέντε πέταλα, ρόδινα, μωβ ή ροδοϊώδη, με χαρακτηριστικές σκουρότερες επιμήκεις νευρώσεις. Η κορυφή κάθε πετάλου είναι βαθιά εγκοπτόμενη, ενώ η βάση του στενεύει απότομα.

Οι σκουρόχρωμες γραμμές λειτουργούν ως οπτικοί οδηγοί που κατευθύνουν τα έντομα προς το κέντρο του άνθους. Εκεί βρίσκονται το νέκταρ και τα αναπαραγωγικά όργανα.

Κάλυκας και επικάλυκας

Πίσω από τη στεφάνη βρίσκεται ο κάλυκας, ο οποίος αποτελείται από πέντε πλατιούς, τριγωνικούς λοβούς. Εξωτερικά του κάλυκα υπάρχει ένας δεύτερος, μικρότερος σχηματισμός που ονομάζεται επικάλυκας.

Στη Malva sylvestris ο επικάλυκας αποτελείται από τρία ελεύθερα, επιμήκη έως λογχοειδή τμήματα. Η μορφή και η μεταξύ τους σύνδεση αποτελούν σημαντικά ταξινομικά γνωρίσματα για τη διάκριση της κοινής μολόχας από άλλα συγγενικά είδη.

Στήμονες και επικονίαση

Οι πολυάριθμοι στήμονες δεν είναι ελεύθεροι. Τα νήματά τους ενώνονται και σχηματίζουν έναν κεντρικό στημονικό σωλήνα γύρω από τον στύλο. Η κατασκευή αυτή είναι χαρακτηριστική της οικογένειας Malvaceae.

Τα άνθη επισκέπτονται κυρίως μέλισσες και άλλα έντομα που αναζητούν νέκταρ ή γύρη. Καθώς κινούνται πάνω στον κεντρικό σωλήνα, έρχονται σε επαφή με τους ανθήρες και τα στίγματα και συμβάλλουν στην επικονίαση.

Η αυτογονιμοποίηση είναι επίσης δυνατή, ιδιαίτερα όταν οι επισκέψεις εντόμων είναι περιορισμένες.

Ανθοφορία

Στην Κύπρο ανθίζει κυρίως από τον Μάρτιο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση ανθέων παρατηρείται συνήθως την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού.

Σε χαμηλές και θερμές περιοχές τα πρώτα άνθη μπορεί να εμφανιστούν νωρίτερα. Σε δροσερές τοποθεσίες ή εκεί όπου υπάρχει διαθέσιμη υγρασία, η ανθοφορία μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου.

Καρπός και σπόροι

Ο καρπός είναι σχιζοκάρπιο με χαρακτηριστική επίπεδη, κυκλική μορφή. Αποτελείται συνήθως από 10–12 μονόσπερμα τμήματα, τα οποία ονομάζονται μερικάρπια και είναι τοποθετημένα κυκλικά γύρω από έναν κεντρικό άξονα.

Η συνολική του εμφάνιση θυμίζει μικρή ρόδα ή στρογγυλό τυρί. Από αυτό το σχήμα προέρχονται ορισμένες παλαιές αγγλικές ονομασίες του φυτού, όπως “cheeses”.

Η ραχιαία επιφάνεια των ώριμων μερικαρπίων είναι έντονα δικτυωτή και ρυτιδωμένη. Το γνώρισμα αυτό είναι σημαντικό για την αναγνώριση του είδους και τη διάκρισή του από άλλες μολόχες.

Όταν ο καρπός ωριμάσει, τα μερικάρπια αποχωρίζονται σταδιακά και απελευθερώνουν τους σπόρους κοντά στο μητρικό φυτό. Η μεταφορά χώματος, οι γεωργικές εργασίες, τα ζώα και το νερό μπορούν να συμβάλουν στην περαιτέρω διασπορά τους.

Βιότοπος στην Κύπρο

Η κοινή μολόχα προτιμά ανοικτές θέσεις με εδάφη σχετικά πλούσια σε άζωτο και οργανική ύλη. Αντέχει στη διατάραξη και μπορεί να αναπτύσσεται σε χώρους που επηρεάζονται συχνά από ανθρώπινες ή κτηνοτροφικές δραστηριότητες.

Συναντάται σε:

  • άκρες δρόμων και μονοπατιών,
  • αγρούς και περιθώρια καλλιεργειών,
  • χέρσες και εγκαταλειμμένες εκτάσεις,
  • βοσκοτόπους,
  • πρανή και αναχώματα,
  • οπωρώνες και αμπελώνες,
  • αυλές και κήπους,
  • παρυφές οικισμών,
  • χώρους κοντά σε ερείπια και παλαιά κτίσματα,
  • θέσεις με συσσώρευση οργανικού υλικού.

Στην Κύπρο καταγράφεται από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι περίπου τα 1.375 μέτρα υψόμετρο.

Γεωγραφική εξάπλωση

Η φυσική εξάπλωση της Malva sylvestris καλύπτει τη Μακαρονησία, μεγάλο μέρος της Ευρώπης, τη Μεσόγειο, τη βόρεια Αφρική, τη δυτική και κεντρική Ασία και φθάνει μέχρι τα δυτικά Ιμαλάια.

Το είδος έχει επίσης εισαχθεί και εγκλιματιστεί σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου, μεταξύ των οποίων τμήματα της Αμερικής, της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας.

Στην Κύπρο αποτελεί γηγενές και ευρέως διαδεδομένο στοιχείο της χλωρίδας.

Οικολογική σημασία

Η μακρά περίοδος ανθοφορίας καθιστά τη μολόχα χρήσιμη πηγή τροφής για έντομα από την άνοιξη μέχρι το καλοκαίρι. Τα άνθη της προσφέρουν νέκταρ και γύρη σε μέλισσες και άλλους επικονιαστές.

Τα φύλλα καταναλώνονται από προνύμφες ορισμένων λεπιδόπτερων και από άλλα φυτοφάγα ασπόνδυλα. Οι πυκνοί βλαστοί παρέχουν επίσης κάλυψη σε μικρά έντομα και αράχνες.

Η ικανότητά της να εγκαθίσταται σε γυμνό ή διαταραγμένο έδαφος συμβάλλει στην κάλυψη της επιφάνειας και στη συγκράτηση οργανικής ύλης κατά τα πρώτα στάδια επανεγκατάστασης της βλάστησης.

Η μολόχα ως εδώδιμο φυτό

Τα νεαρά φύλλα και οι τρυφεροί βλαστοί της μολόχας χρησιμοποιούνται παραδοσιακά ως άγριο χορταρικό σε διάφορες χώρες της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Μαγειρεύονται σε σούπες, βραστά φαγητά ή μαζί με άλλα άγρια χόρτα.

Τα άγουρα μερικάρπια έχουν επίσης καταναλωθεί παραδοσιακά. Η ήπια γεύση και η χαρακτηριστική υφή του φυτού συνδέονται με την παρουσία φυτικών βλεννωδών ουσιών.

Η κατανάλωση άγριων φυτών προϋποθέτει απόλυτα ασφαλή αναγνώριση. Δεν πρέπει να συλλέγονται φυτά από ψεκασμένους αγρούς, άκρες πολυσύχναστων δρόμων, ρυπασμένα εδάφη ή προστατευόμενες περιοχές όπου απαγορεύεται η συλλογή.

Παραδοσιακή χρήση και φυτικές βλέννες

Τα φύλλα, τα άνθη και οι καρποί περιέχουν βλεννώδεις πολυσακχαρίτες, οι οποίοι διογκώνονται όταν έρθουν σε επαφή με το νερό και δημιουργούν μια μαλακή, παχύρρευστη υφή.

Λόγω αυτής της ιδιότητας, η μολόχα έχει μακρά ιστορία χρήσης στην παραδοσιακή βοτανοθεραπεία. Οι σχετικές αναφορές αποτελούν εθνοβοτανικές και ιστορικές πληροφορίες και όχι αποδεδειγμένη θεραπευτική οδηγία. Η χρήση φυτικών παρασκευασμάτων δεν πρέπει να αντικαθιστά την ιατρική διάγνωση ή θεραπεία.

Αλλεργίες και προφυλάξεις

Η Malva sylvestris δεν θεωρείται γενικά φυτό με ιδιαίτερα ισχυρή αλλεργιογόνο δράση. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με όλα τα φυτά, ευαίσθητα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν δερματικό ερεθισμό ή αλλεργική αντίδραση μετά από επαφή ή κατανάλωση.

Η γύρη της μεταφέρεται κυρίως από έντομα και όχι σε μεγάλες ποσότητες από τον άνεμο. Επομένως, η συμβολή της στις εποχικές αερομεταφερόμενες αλλεργίες θεωρείται περιορισμένη συγκριτικά με ανεμόφιλα φυτά.

Άτομα με γνωστή αλλεργία σε μέλη της οικογένειας Malvaceae, έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες και όσοι λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή πρέπει να ζητούν επαγγελματική συμβουλή πριν από συστηματική χρήση φυτικών παρασκευασμάτων. Οι βλεννώδεις ουσίες μπορούν θεωρητικά να επηρεάσουν την ταχύτητα απορρόφησης φαρμάκων όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα.

Αναγνώριση και διάκριση

Τα σημαντικότερα γνωρίσματα της Malva sylvestris είναι:

  • οι όρθιοι ή κατακείμενοι διακλαδισμένοι βλαστοί,
  • τα έμμισχα, σχεδόν κυκλικά ή νεφροειδή φύλλα,
  • οι τρεις έως επτά λοβοί του ελάσματος,
  • τα μεγάλα ροδοϊώδη άνθη,
  • οι έντονες σκουρόχρωμες νευρώσεις των πετάλων,
  • τα τρία ελεύθερα τμήματα του επικάλυκα,
  • ο κεντρικός στημονικός σωλήνας,
  • ο δισκοειδής καρπός με 10–12 μερικάρπια,
  • η έντονα δικτυωτή ραχιαία επιφάνεια των ώριμων μερικαρπίων.

Δεν αρκεί μόνο το χρώμα των ανθέων για ασφαλή αναγνώριση. Πρέπει να εξετάζονται επίσης ο επικάλυκας, η μορφή του κάλυκα, το τρίχωμα και κυρίως η κατασκευή του ώριμου καρπού.

Ονοματολογία και ετυμολογία

Η ονομασία Malva sylvestris δημοσιεύθηκε από τον Κάρολο Λινναίο στο έργο Species Plantarum το 1753 και παραμένει αποδεκτή.

Η λέξη Malva είναι αρχαία ονομασία για τις μολόχες και συνδέεται με τη μαλακτική υφή που δημιουργούν οι φυτικές βλέννες τους.

Το λατινικό επίθετο sylvestris σημαίνει «άγρια» ή «του δάσους». Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν σημαίνει ότι το φυτό περιορίζεται σε δάση, καθώς απαντά συχνότερα σε ανοικτές και διαταραγμένες θέσεις.

Έλεγχος τίτλου

Η επιστημονική ονομασία Malva sylvestris L. είναι σωστή και αποδεκτή. Επειδή υπάρχει καθιερωμένη αγγλική κοινή ονομασία, ο πληρέστερος τίτλος είναι:

Common mallow – Malva sylvestris L. – Μολόχα – Cyprus

Ταξινόμηση

  • Βασίλειο: Plantae
  • Συνομοταξία: Tracheophyta
  • Ομοταξία: Magnoliopsida
  • Τάξη: Malvales
  • Οικογένεια: Malvaceae
  • Γένος: Malva
  • Είδος: Malva sylvestris L.
  • Ελληνική κοινή ονομασία: Μολόχα
  • Αγγλική κοινή ονομασία: Common mallow

Στοιχεία φωτογραφιών

Φωτογραφίες: George Konstantinou
Τοποθεσία: Άγιος Σωζόμενος, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος
Ημερομηνία φωτογράφισης: 27 Φεβρουαρίου 2015
Συντεταγμένες περιοχής: 35.0658° N, 33.4383° E
Google Maps: Άγιος Σωζόμενος, Κύπρος

Οι συντεταγμένες αντιστοιχούν στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Σωζομένου και όχι κατ’ ανάγκη στο ακριβές σημείο φωτογράφισης.

Πηγές

 





Common mallow – Malva sylvestris L. – Cyprus

Text by George Konstantinou.

Common mallow – Malva sylvestris L.

Common mallow is one of the best-known wildflowers of Cyprus and a characteristic member of the family Malvaceae. Its large pinkish-violet flowers, marked with conspicuous dark veins, appear for an extended period in fields, along roadsides, in grazing land and in other open habitats.

The scientific name Malva sylvestris L. remains accepted. The species is native to Cyprus but is not endemic to the island.

Growth form and life cycle

Malva sylvestris is generally a biennial or short-lived perennial herb. Depending on local conditions, it may sometimes complete its life cycle within a shorter period.

The plant initially develops as a low rosette of leaves and subsequently produces one or more flowering stems. These may be erect, ascending or decumbent, particularly when the plant grows in open sites or is affected by grazing and trampling.

It generally reaches a height of 30–100 centimetres. It may become taller in deep, moist and nutrient-rich soil, while remaining shorter in dry or frequently disturbed places.

Stems and hairs

The stems are cylindrical, strong and frequently branched. Their surface may be almost hairless or covered with simple and stellate hairs.

Stellate hairs consist of several small rays arising from a common centre. They are characteristic of many members of the family Malvaceae and are most easily observed with a magnifying lens.

Leaves

The leaves are alternate, stalked and almost circular to kidney-shaped in outline. Their base is generally heart-shaped, while the blade is divided into three to seven shallow or deeper lobes.

The margin is toothed or serrated, and the venation is palmate, with the principal veins radiating from the base. These veins are particularly conspicuous on the lower surface.

The stalks of the lower leaves may be relatively long. Towards the top of the stem, the leaves generally become smaller and their stalks shorter. Two small stipules are present at the base of each leaf stalk.

Flowers

The flowers occur in small clusters in the leaf axils. They are large, conspicuous and hermaphroditic, generally measuring between 3 and 5 centimetres across.

Each flower possesses five pink, mauve or pinkish-violet petals marked with characteristic darker longitudinal veins. The tip of each petal is deeply notched, while its base narrows abruptly.

The darker lines act as visual guides directing insects towards the centre of the flower, where the nectar and reproductive structures are located.

Calyx and epicalyx

Behind the corolla lies the calyx, composed of five broad triangular lobes. Outside the calyx is a second, smaller structure known as the epicalyx.

In Malva sylvestris, the epicalyx consists of three free, oblong to lanceolate segments. Their form and the fact that they are not joined together provide important taxonomic features for distinguishing common mallow from related species.

Stamens and pollination

The numerous stamens are not free. Their filaments are united to form a central staminal tube surrounding the style. This structure is characteristic of the family Malvaceae.

The flowers are visited mainly by bees and other insects searching for nectar or pollen. As they move across the central column, they contact the anthers and stigmas and contribute to pollination.

Self-pollination is also possible, especially when insect visits are limited.

Flowering period

In Cyprus, it flowers mainly from March to September. The greatest concentration of flowers is generally observed during spring and early summer.

The first flowers may appear earlier in warm lowland areas. In cooler locations or where moisture remains available, flowering may continue until early autumn.

Fruit and seeds

The fruit is a schizocarp with a characteristic flattened, circular form. It generally consists of 10–12 single-seeded sections, known as mericarps, arranged in a ring around a central axis.

Its overall appearance resembles a small wheel or round cheese. This shape is the origin of certain old English names for the plant, including “cheeses”.

The dorsal surface of the mature mericarps is strongly reticulate and wrinkled. This is an important identification character that helps separate the species from other mallows.

When the fruit matures, the mericarps gradually separate and release their seeds close to the parent plant. Soil movement, agricultural activity, animals and water may assist their further dispersal.

Habitat in Cyprus

Common mallow favours open habitats with soils relatively rich in nitrogen and organic material. It tolerates disturbance and can grow in places frequently affected by human or livestock activity.

It occurs in:

  • roadsides and path margins,
  • fields and cultivated margins,
  • waste and abandoned ground,
  • grazing land,
  • banks and embankments,
  • orchards and vineyards,
  • gardens and courtyards,
  • settlement margins,
  • places near ruins and old buildings,
  • sites where organic material accumulates.

In Cyprus it is recorded from sea level to approximately 1,375 metres.

Geographical distribution

The natural distribution of Malva sylvestris includes Macaronesia, much of Europe, the Mediterranean, northern Africa, western and central Asia and the western Himalayas.

The species has also been introduced and naturalised in many other regions, including parts of the Americas, Australia and New Zealand.

In Cyprus it is a native and widely distributed element of the flora.

Ecological importance

Its long flowering period makes common mallow a useful source of food for insects from spring into summer. Its flowers provide nectar and pollen for bees and other pollinators.

The leaves are eaten by the larvae of certain Lepidoptera and by other herbivorous invertebrates. Its dense stems also provide cover for small insects and spiders.

Its ability to colonise bare or disturbed soil contributes to surface cover and the accumulation of organic material during the early stages of vegetation recovery.

Common mallow as a food plant

Young leaves and tender shoots have traditionally been used as a wild vegetable in several Mediterranean and Middle Eastern countries. They are cooked in soups, stews or together with other wild greens.

The immature mericarps have also been consumed traditionally. The mild flavour and characteristic texture of the plant are associated with the presence of mucilaginous plant compounds.

Consumption of wild plants requires completely reliable identification. Plants must not be collected from sprayed fields, beside busy roads, from polluted soils or from protected sites where collecting is prohibited.

Traditional use and mucilage

The leaves, flowers and fruits contain mucilaginous polysaccharides that swell on contact with water and develop a soft, viscous texture.

Because of this property, common mallow has a long history of use in traditional herbal practice. These records are ethnobotanical and historical information, not proven therapeutic guidance. Herbal preparations should not replace medical diagnosis or treatment.

Allergies and precautions

Malva sylvestris is not generally considered strongly allergenic. Nevertheless, as with any plant, sensitive individuals may experience skin irritation or an allergic reaction following contact or consumption.

Its pollen is transported mainly by insects rather than being released in large quantities into the air. Its contribution to seasonal airborne allergies is therefore considered limited compared with wind-pollinated plants.

People with known allergies to members of the Malvaceae, pregnant or breastfeeding women and those taking medication should seek professional advice before using herbal preparations regularly. Mucilaginous substances may theoretically alter the rate at which simultaneously administered medicines are absorbed.

Identification and distinction

The most important characteristics of Malva sylvestris are:

  • erect or decumbent branched stems,
  • stalked, almost circular or kidney-shaped leaves,
  • leaf blades with three to seven lobes,
  • large pinkish-violet flowers,
  • conspicuous dark veins on the petals,
  • three free epicalyx segments,
  • a central staminal tube,
  • a disc-shaped fruit with 10–12 mericarps,
  • the strongly reticulate dorsal surface of the mature mericarps.

Flower colour alone is not sufficient for reliable identification. The epicalyx, calyx, hairs and especially the structure of the mature fruit should also be examined.

Nomenclature and etymology

The name Malva sylvestris was published by Carl Linnaeus in Species Plantarum in 1753 and remains accepted.

Malva is an ancient name for mallows and is associated with the softening texture produced by their mucilage.

The Latin epithet sylvestris means “wild” or “of the woods”. In this case, it does not indicate that the plant is restricted to woodland, as it occurs most frequently in open and disturbed habitats.

Classification

  • Kingdom: Plantae
  • Phylum: Tracheophyta
  • Class: Magnoliopsida
  • Order: Malvales
  • Family: Malvaceae
  • Genus: Malva
  • Species: Malva sylvestris L.
  • Common name: Common mallow

Photo details

Photos by George Konstantinou
Location: Agios Sozomenos, Nicosia District, Cyprus
Date photographed: 27 February 2015
Area coordinates: 35.0658° N, 33.4383° E
Google Maps: Agios Sozomenos, Cyprus

The coordinates indicate the wider Agios Sozomenos area and not necessarily the exact location where the plant was photographed.

Sources
Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)