Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020
Κείμενο, φωτογραφίες και βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου
Στην Κύπρο υπάρχουν 30 είδη θηλαστικών, ένα από αυτά είναι το κυπριακό αγρινό που είναι και το μεγαλύτερο από τα χερσαία θηλαστικά του τόπου μας. Το κυπριακό αγρινό με το επιστημονικό όνομα Ovis gmelini ophion (Cyprian Wild Sheep, Cyprus Mouflon) είναι δε και ενδημικό είδος της Κύπρου, δηλαδή το συναντάμε στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο και αυτό συμβαίνει με τη γεωγραφική απομόνωση του είδους, και με την πάροδο χιλιάδων ετών έχουμε ως αποτέλεσμα τη μορφολογική διαφοροποίησή του και την εξέλιξή του σε διαφορετικά είδη και υποείδη, όπως πολλά είδη του τόπου μας.
Οικογένεια Αιγώδη
Το αγρινό είναι είδος αγριοπρόβατου και ανήκει στην οικογένεια Αιγώδη. Θεωρείται το ένα από τους δύο προγόνους όλων των σημερινών εξημερωμένων προβάτων και έχει καταγωγή τη Νοτιοδυτική Ασία, όπου υπάρχει το ασιατικό αγρινό. Το συναντάμε στην οροσειρά του Τροόδους κυρίως στα δάση Πάφου και Τροόδους. Ο πληθυσμός του εκτιμάται πως είναι περισσότερα από τρεις χιλιάδες ζώα και θεωρείται ένας ικανοποιητικός αριθμός και με την κατάλληλη προστασία θα καταφέρουν να εποικίσουν ολόκληρη την οροσειρά του Τροόδους. Τα μεγαλόπρεπα αρσενικά αγρινά φέρουν μεγάλα κέρατα και έχουν βάρος 35-45 περίπου κιλά, ενώ τα θηλυκά φτάνουν τα 25-35 κιλά και δεν φέρουν καθόλου κέρατα. Ζευγαρώνουν το φθινόπωρο και η κυοφορία διαρκεί πέντε μήνες γεννώντας ένα μικρό και πολύ σπάνια δύο. Τα μικρά μετά τη γέννησή τους είναι ικανά να τρέχουν μαζί με τη μητέρα τους. Τρέφονται με τρυφερούς βλαστούς από θάμνους και δέντρα, χόρτα και καρπούς από οπουδήποτε μπορούν να φτάσουν. Η αύξηση των αγρινών τα τελευταία χρόνια είχε ως αποτέλεσμα τα ζώα να εξέρχονται από τα όρια του δάσους προς αναζήτηση τροφής, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα στις γεωργικές καλλιέργειες, όπως αμπέλια, εποχιακές καλλιέργειες και οπωρώνες. Κάτι που πρέπει οι κυβερνητικοί αρμόδιοι φορείς να λύσουν, ίσως με επιχορηγημένες περιφράξεις των καλλιεργειών που επηρεάζονται και βελτίωση της διατροφής του αγρινού με σπορές εντός του δάσους.
Το αγρινό έχει μια προϊστορία περίπου οκτώ χιλιάδες χρόνια, καθώς τα έφεραν στο νησί οι νεολιθικοί άνθρωποι. Όπως είναι γνωστό οι πρώτοι άνθρωποι έφτασαν στο νησί πριν από περίπου 12 χιλιάδες χρόνια. Με την πάροδο των αιώνων οι νεολιθικοί άνθρωποι πλήθαιναν στο νησί και η φύση δεν μπορούσε πλέον να τους εξασφαλίζει τροφή, οπόταν άρχισαν τις πρώτες καλλιέργειες εξημερωμένων φυτών, έφεραν επίσης από τις γειτονικές χώρες με σχεδίες διάφορα είδη ζώων για εκτροφή. Τα ζώα αυτά είναι ένα είδος άγριας αγελάδας, αίγαγρος, πρόβατο, χοίρος, αλεπού, αγρινό και το ελάφι Dama mesopotamica. Το αγρινό κατά τους νεολιθικούς χρόνους εισάχθηκε σε πολλά νησιά και χώρες της Ευρώπης, όπου εγκλιματίστηκε εκεί με μεγάλη επιτυχία και αποτέλεσε μια πολύ σημαντική πηγή τροφής για τους νεολιθικούς ανθρώπους. Όταν έφεραν το αγρινό οι νεολιθικοί άνθρωποι σύμφωνα με έρευνες ήταν πιο μεγάλο από σήμερα, καθώς έχει επιδράσει πάνω του ο γνωστός νησιώτικος νανισμός.
Kαι η αλεπού
Μερικά από αυτά τα ζώα είχαν ξεφύγει από τον άνθρωπο και επανήλθαν στην άγρια τους κατάσταση. Τα ζώα αυτά είναι το αγρινό και η αλεπού τα όποια υπάρχουν και σήμερα. Επίσης ένα από αυτά είναι και το κόκκινο ελάφι (Dama mesopotamica) το όποιο υπήρχε στο νησί και εξαφανίστηκε πριν 500 χρόνια λόγω ανελέητου κυνηγιού. Ένα παράδειγμα που μας δείχνει ότι η κακή διαχείριση και το αλόγιστο κυνήγι έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή και την εξαφάνιση πολλών ειδών για πάντα. Ανελέητο κυνήγι δέχτηκε και το αγρινό και σύμφωνα με τα αρχεία του Τμήματος Δασών το 1937 να φτάσει στα όρια του αφανισμού με μόνο 15 ζώα πληθυσμό. Μετά από αρκετή προσπάθεια και πιέσεις του Τμήματος Δασών για την αρτιότερη προστασία του αγρινού, τροποποιήθηκε το 1938 ο «περί Θήρας Νόμος» και το 1939 ολόκληρο το δάσος Πάφου (600 Κm2) κηρύχτηκε σε μόνιμα απαγορευμένη περιοχή κυνηγίου. Ταυτόχρονα, απομακρύνθηκαν οι βοσκοί και τα κοπάδια από το δάσος Πάφου κάτι που συνέβαλε ακόμη περισσότερο στην προστασία του είδους, καθώς τα αγρινά δεν συναναστρέφονται με αιγοπρόβατα με κίνδυνο εξάπλωσης κάποιας επιδημίας, με καταστροφικές συνέπειες για τον πληθυσμό των αγρινών. Η συναναστροφή αυτή όμως γίνεται σήμερα σε μερικές περιοχές του δάσους Πάφου και σε νεκρές ζώνες όπου συναντάμε εκεί έναν μεγάλο πληθυσμό αγρινών που μπαινοβγαίνει ανεξέλεγκτα. Σύμφωνα με το Ταμείο θήρας μια τέτοια ασθένεια που συνήθως μεταδίδεται από συνύπαρξη προσβεβλημένων οικόσιτων μηρυκαστικών, (στην περίπτωση αυτή αιγοπροβάτων) με άγρια, η ασθένεια Infectious Keratoconjunctivitis (IKC), πρόσβαλε τα αγρινά το 2001. Η ασθένεια αυτή η οποία επηρεάζει τα μάτια και οφείλεται στο μυκόπλασμα Mycoplasma conjunctivae, καταγράφηκε για πρώτη φορά στο κυπριακό αγρινό το 2001. Η IKC επηρεάζει τα μάτια και μπορεί να οδηγήσει στην τύφλωση ή και τον θάνατο.
Μεγάλος εχθρός επίσης για τα αγρινά είναι οι λαθροκυνηγοί, καθώς παρουσιάζονται συνεχώς σοβαρά κρούσματα λαθροθηρίας.
Σύμβολο για την Κύπρο
Το κυπριακό αγρινό είναι το καμάρι του τόπου μας και λόγω της μοναδικότητάς του θεωρείται σύμβολο για την Κύπρο από αρχαιοτάτων χρόνων, καθώς έχουν βρεθεί αγγεία με παραστάσεις αγρινών. Ακόμα το αγρινό μπορούμε να το δούμε σε τωρινά νομίσματα και υπήρξε στην οπίσθια όψη του χαρτονομίσματος των δέκα λιρών Κύπρου, καθώς ήταν και το σύμβολο των κυπριακών αερογραμμών. Στην κυπριακή νομοθεσία ορίζεται ως αυστηρά προστατευόμενο υποείδος και κατατάσσεται στο παράρτημα IV της Οδηγίας Περί Προστασίας των Βιοτόπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (92/43 - Habitats Directive) ως είδος που χρήζει αυστηρής προστασίας. Το Ταμείο Θήρας του Υπουργείου Εσωτερικών είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση του είδους αυτού.
Κάποιος ο οποίος θέλει να δει τα αγρινά μπορεί να τα δει στον περιφραγμένο χώρο του Δασικού Σταθμού του Σταυρού της Ψώκας.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.
The Cyprus Mouflon, the Pride of Cyprus (Web TV) – By George Konstantinou – Politis Newspaper, 13 March 2018
GEORGE KONSTANTINOU, 13 March 2018
Text, photographs and video by George Konstantinou
Cyprus is home to 30 mammal species. One of these is the Cyprus mouflon, which is also the largest terrestrial mammal in our country.
The Cyprus mouflon, with the scientific name Ovis gmelini ophion—Cyprian Wild Sheep or Cyprus Mouflon—is endemic to Cyprus. This means that it is found in Cyprus and nowhere else in the world.
This is a consequence of the animal’s geographical isolation. Over thousands of years, this isolation resulted in its morphological differentiation and evolution into a distinct species or subspecies, as has happened with many organisms in our country.
The goat subfamily
The mouflon is a species of wild sheep and belongs to the goat subfamily. It is considered one of the two ancestors of all modern domesticated sheep and originates from south-western Asia, where the Asian mouflon occurs.
In Cyprus, it is found in the Troodos mountain range, primarily in the Paphos and Troodos forests.
Its population is estimated to exceed three thousand animals. This is considered a satisfactory number and, with suitable protection, the animals may eventually colonise the entire Troodos mountain range.
The majestic male mouflons have large horns and weigh approximately 35–45 kilograms. Females weigh between 25 and 35 kilograms and have no horns.
They mate during autumn, and gestation lasts five months. The female gives birth to one young and, very rarely, two. Immediately after birth, the young are capable of running alongside their mother.
They feed on tender shoots from shrubs and trees, grasses and any fruits they can reach.
The increase in the mouflon population during recent years has resulted in animals moving beyond the boundaries of the forest in search of food. This has created problems for agricultural crops, including vineyards, seasonal cultivations and orchards.
The competent government authorities must find a solution to this problem, perhaps by subsidising fencing around the affected crops and improving the mouflons’ food supply by sowing suitable plants within the forest.
Eight thousand years
The mouflon has a history in Cyprus extending back approximately eight thousand years, as it was brought to the island by Neolithic people. As is known, the first humans arrived in Cyprus approximately 12,000 years ago.
Over the centuries, the Neolithic human population increased and nature could no longer provide sufficient food. The inhabitants therefore began cultivating the first domesticated plants. They also transported various animal species from neighbouring countries on rafts for breeding.
These animals included a species of wild cattle, wild goats, sheep, pigs, foxes, mouflons and the deer Dama mesopotamica.
During the Neolithic period, mouflons were introduced to many European islands and countries, where they became established with great success and constituted an extremely important source of food for Neolithic people.
According to research, when Neolithic people brought the mouflon to Cyprus, it was larger than it is today. It was subsequently affected by the well-known phenomenon of insular dwarfism.
And the fox
Some of these animals escaped from human control and returned to a wild state. These animals were the mouflon and the fox, both of which still exist on the island today.
Another was the deer Dama mesopotamica, which once lived in Cyprus but disappeared approximately 500 years ago because of relentless hunting. This example demonstrates that poor management and uncontrolled hunting can result in the destruction and permanent extinction of many species.
The mouflon was also subjected to relentless hunting. According to the records of the Department of Forests, by 1937 it had reached the brink of extinction, with a surviving population of only 15 animals.
Following considerable effort and pressure from the Department of Forests to secure more effective protection for the mouflon, the Game Law was amended in 1938. In 1939, the entire Paphos Forest, covering 600 square kilometres, was declared a permanently closed hunting area.
At the same time, shepherds and their flocks were removed from the Paphos Forest. This contributed further to the species’ protection because mouflons no longer came into contact with domestic sheep and goats, reducing the danger of an epidemic spreading to the mouflon population with devastating consequences.
Such contact, however, still occurs today in several parts of the Paphos Forest and within buffer zones, where a large mouflon population moves in and out without control.
According to the Game Fund, one disease commonly transmitted when infected domestic ruminants—in this case sheep and goats—come into contact with wild animals is infectious keratoconjunctivitis, or IKC. This disease affected Cyprus mouflons in 2001.
IKC affects the eyes and is caused by the mycoplasma Mycoplasma conjunctivae. It was recorded in the Cyprus mouflon for the first time in 2001 and can lead to blindness or even death.
Poachers are another major enemy of the mouflon, as serious incidents of poaching continue to occur.
A symbol of Cyprus
The Cyprus mouflon is the pride of our country. Because of its uniqueness, it has been regarded as a symbol of Cyprus since ancient times, as demonstrated by the discovery of vessels bearing representations of mouflons.
The mouflon can also be seen on modern coins and once appeared on the reverse side of the Cypriot ten-pound banknote. It was also the emblem of Cyprus Airways.
Under Cypriot legislation, it is designated as a strictly protected subspecies. It is also listed in Annex IV of the European Union’s Habitats Directive, Directive 92/43, as a species requiring strict protection.
The Game Fund of the Ministry of the Interior is responsible for managing the species.
Anyone wishing to see Cyprus mouflons can observe them inside the enclosed area at the Stavros tis Psokas Forest Station.
GEORGE KONSTANTINOU
George Konstantinou was born in Nicosia in 1960 and is a naturalist and researcher of Cyprus’s biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker, as well as President of the Association for the Protection of the Natural Heritage and Biodiversity of Cyprus. He is tirelessly active on social media in matters concerning the environment and the biodiversity of our country.
No comments:
Post a Comment