See also
Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020
The eight snakes of Cyprus - Τα οκτώ είδη φιδιών τις Κύπρου
Below
in English
Στην Κύπρο συναντάμε είκοσι δύο διαφορετικά είδη ερπετών. Έντεκα είδη σαυρών, δύο είδη θαλάσσιων χελωνών, μία χελώνα γλυκού νερού και 9 είδη φιδιών.
Το θερκό με το κοινό και επιστημονικό όνομα Black Whip Snake - Dolichophis jugularis (Linnaeus, 1758) Θερκό, Μαύρο φίδι ή Περβολάρης της οικογένειας Κολουβρίδες (Colubridae) είναι ημερόβιο φίδι και αποτελεί ένα από τα 9 φίδια της Κύπρου και ένα από τα μη δηλητηριώδη φίδια της Κύπρου. Το συναντούμε από τα παράλια μέχρι και τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους με εξάπλωση σε ολόκληρη την Κύπρο.
Αποτελεί το μεγαλύτερο σε μήκος φίδι της Κύπρου αλλά και της Ευρώπης με μήκος που φτάνει περίπου τα τρία μέτρα, αλλά στην Κύπρο πολύ σπάνια συναντάς ένα Θερκό με τόσο μεγάλο μέγεθος λόγο του ανελέητου σκοτωμού τους από τους ανθρώπους που δεν τα αφήνουν να ζήσουν αρκετά για να πάρουν το τελικό τους μέγεθος. Η φοβία των κυπρίων γενικά για τα φίδια και οι διάφοροι μύθοι που κυκλοφορούν έχουν ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι να σκοτώνουν αυτά τα υπέροχα και ωφέλιμα ζώα. Ένας αναληθής και γελοίος μύθος που κυκλοφορά στην Κύπρο και που δυστυχώς οι πλείστοι τον πιστεύουν λέει ότι αν ενοχλήσεις ένα Θερκό αυτό δένετε κόμπο και αρχίζει να σε χτυπά σαν μαστίγιο, και μάλιστα οι περισσότεροι από αυτούς που διηγούνται αυτόν τον γελοίο μύθο για να γίνουν πιστευτοί λένε ότι αυτή η συμπεριφορά του Θερκού έτυχε στους ίδιους ή το είδαν να συμβαίνει σε κάποιον άλλο. Ένας άλλος επίσης αναληθής μύθος λέει ότι οι παλιοί διατηρούσαν Θερκά στα περιβόλια τους για να τρώνε τα βλαβερά τρωκτικά που τους έκαναν μεγάλες ζημίες και μάλιστα για να διατηρούν συνεχώς τα Θερκά στα περιβόλια τους τους έβαζαν δοχεία με γάλα για να πίνουν. Στην πραγματικότητα τα Θερκά δεν πίνουν γάλα και ούτε μένουν συνεχώς στον ίδιο τόπο αλλά συνεχώς μετακινούνται για εξεύρεση τροφής, από αυτόν τον μύθο πηρέ και το όνομα Περβολάρης. Το Θερκό ποτέ δεν επιτίθεται στον άνθρωπο εκτός αν απειληθεί. Για να δαγκώσει κάποιον πρέπει να το πατήσει κατά λάθος ή να προσπαθήσει να το πιάσει. Εάν στριμωχτεί κάπου και δεν έχει τρόπο διαφυγής παίρνει αμυντική στάση σηκώνοντας το κεφάλι βγάζοντας νευρικά την γλώσσα έξω συρίζοντας για να σε φοβίσει και να απομακρυνθείς από κοντά του. Εάν έχει τρόπο διαφυγής με την θέα ενός ανθρώπου θα εξαφανιστεί σε κλάσματα δευτερολέπτου. Εάν δείτε ένα Θερκό στην αυλή σας το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να το αγνοήσετε και πολύ πιθανόν να μην το ξαναδείτε. Εάν μπει μέσα στο σπίτι σας μην το σκοτώσετε αλλά να ειδοποιήσετε την πυροσβεστική και θα σας δώσει τα τηλέφωνα ειδικών για να το απομακρύνουν.
Νεαρό
Παρά τον ανελέητο σκοτωμό τους από τους κυπρίους ο πληθυσμός τους ευτυχώς βρίσκετε σε ικανοποιητικά επίπεδα. Μπορώ να πω ότι ο πληθυσμός των Θερκών στην Κύπρο είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από όλα τα άλλα είδη φιδιών της Κύπρου. Το 95% των κλήσεων στην πυροσβεστική για απομάκρυνση φιδιών από σπίτια, αυλές και άλλα υποστατικά πρόκειται για ακίνδυνα θερκά.
Τα Θερκά αλλά και όλα τα φίδια είναι πολύ ωφέλιμα για τη γεωργία καθώς ένα μεγάλο μέρος της διατροφής τους αποτελείται από τρωκτικά (κυρίως νυφίτσες) τα οποία προκαλούν πολλές αρρώστιες και ανυπολόγιστες ζημιές στον άνθρωπο. Έτσι κρατούν τις ισορροπίες της φύσης. Εκτός από τρωκτικά τρέφονται επίσης με άλλα μικρά θηλαστικά, με σαύρες, πουλιά, βατράχους, αλλά φίδια ακόμα και με Φίνες. Υπάρχει ακόμα και έντονος κανιβαλισμός μεταξύ τους, δηλαδή τρώνε και φίδια του δικού τους είδους (Το μεγάλο τρώει το μικρότερο).
Τα Θερκά αλλά και όλα τα φίδια ζευγαρώνουν τέλος της άνοιξης αρχές καλοκαιριού και γεννούν τα αβγά τους μέσα καλοκαιριού και εκκολάπτονται το φθινόπωρο. Γεννούν ανάλογος του μεγέθους τους μέχρι και 20 μακρουλά μεμβρανοειδή αυγά σε τρύπες, λαγούμια, σχισμές βράχων, κάτω από μεγάλες πέτρες και άλλα αντικείμενα, τα αυγά εκκολάπτονται με την θερμοκρασία και υγρασία του περιβάλλοντος σε περίπου 2 μήνες. Τα εκκολαπτόμενα μικρά Θερκά είναι σε θέση να επιβιώσουν μόνα τους και τρέφονται κυρίως με μικρές σαύρες μέχρι να μεγαλώσουν και να μπορούν να φάνε πιο μεγάλα θηράματα. Στο ζευγάρωμά τους είναι ακίνητα με ενωμένα τα σώματά τους. Πολλές φορές βλέπουμε δύο φίδια να συμπεριφέρονται παράξενα, να τυλίγονται μεταξύ τους και να ανασηκώνονται από το έδαφος σαν να χορεύουν. Οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν ότι αυτό που βλέπουν είναι μια ιεροτελεστία ζευγαρώματος αλλά αυτό είναι λάθος, στην πραγματικότητα αυτό που βλέπουν είναι μια φιλονικία μεταξύ δύο αρσενικών για εδαφική επικράτεια. Η μάχη αυτή δεν είναι βίαια και έχει ως αποτέλεσμα την επικράτηση του πιο δυνατού και τη φυγή του αδύνατου.
Πρόκειται για πολύ γρήγορα και ευκίνητα φίδια και έχουν την ικανότητα να αναρριχώνται με μεγάλη ευκολία σε ανώμαλους τοίχους, ξερολιθιές, γκρεμούς ακόμα και σε δέντρα. Μια φορά μου ζητήθηκε να απομακρύνω ένα Θερκό από την ταράτσα μιας τετραώροφης πολυκατοικίας στην καρδιά της Λευκωσίας, ενώ μια άλλη φορά από ένα πανύψηλο δέντρο σε αυλή σπιτιού.
Το χρώμα των νεαρών Θερκών διαφέρει από τα ενήλικα. Από την εκκόλαψη και μέχρι τριών χρονών τα Θερκά έχουν πρασινωπό χρώμα με καφετιά στίγματα, μετά τα τρία χρόνια αποχτούν σταδιακά το γυαλιστερό μαύρο χρώμα, το μαύρο χρώμα το έχουν στο πάνω μέρος ενώ η κοιλιά τους είναι άσπρη. Πολλοί δεν το γνωρίζουν αυτό και με την θέα ενός νεαρού Θερκού πιστεύουν ότι πρόκειται για άλλο είδος φιδιού.
Τα Θερκά όπως και όλα τα είδη φιδιών αλλάζουν το δέρμα τους αρκετές φορές τον χρόνο. Σκοπός της αλλαγής του δέρματος είναι για να μπορέσουν να μεγαλώσουν, επίσης με την αλλαγή του δέρματος απαλλάσσονται από τυχόν παράσιτα, γδαρσίματα και σημάδια από επουλωμένες πληγές. Η διαδικασία αλλαγής του δέρματος δεν γίνετε από την μια στιγμή στην άλλη αλλά διαρκεί μερικές μέρες. Περίπου 6 με 7 μέρες πριν την αλλαγή του δέρματος τα μάτια του φιδιού γίνονται ολόασπρα από την αποκολλήσει του δέρματος από τα μάτια με αποτέλεσμα το φίδι να μην βλέπει καθόλου, βρίσκει ένα ασφαλές μέρος και κουλουριάζετε μέχρι να έρθει η ώρα της αλλαγής, κατά την αλλαγή τρίβετε πάνω σε ξύλα ή πέτρες και το δέρμα αρχίζει να βγαίνει σιγά σιγά από το κεφάλι μέχρι την ουρά ολόκληρο. Κατά την διάρκεια αυτής της διαδικασίας το φίδι είναι ευάλωτο σε θηρευτές και επίσης δεν τρέφετε καθόλου. Το αλλαγμένο δέρμα των φιδιών στην Κύπρο το ονομάζουν φόρεμα, ντύμα, πετσιά ή μαδέρι της κουφής.
Να αναφέρω μια παράξενη συμπεριφορά του είδους αυτού που δεν έχω παρατηρήσει σε άλλο είδος φιδιού αλλά ούτε αναφέρετε σε καμία βιβλιογραφία. Εντόπισα ένα μεγάλο Θερκό στον πάτο ενός πηγαδιού με βάθος περίπου 8 μέτρα μέσα στο νερό, στην προσπάθεια μου να το σώσω παρατήρησα ότι το φίδι κάθε λίγη ώρα άνοιγε το στόμα και έβγαζε ένα λεπτό ήχο σαν κλάμα, μετά από αρκετά χρόνια απομάκρυνα ένα Θερκό από σπίτι και το τοποθέτησα σε μια ειδική σακούλα, μέχρι να το απελευθερώσω το άκουσα αρκετές φορές να βγάζει τον ίδιο ακριβώς ήχο με το φίδι του πηγαδιού. Είναι εκπληκτικό, όταν εγκλωβιστούν κάπου και δεν έχουν τρόπο διαφυγής βγάζουν ήχους απελπισίας σαν να κλαίνε.
Εχθροί των Θερκών στην Κύπρο εκτός από τον άνθρωπο είναι τα αρπακτικά πουλιά, οι γάτοι, οι αλεπούδες και όταν είναι σε πολύ νεαρή ηλικία τα τρώνε άλλα είδη φιδιών, οι σκαντζόχοιροι και όσο και να σας φαίνεται παράξενο οι νυφίτσες (όταν το θήραμα γίνεται θύτης).
Τα Θερκά εκτός από την Κύπρο τα συναντούμε στην Ελλάδα, Μάλτα, Τουρκιά, Ισραήλ, Ιορδανία, Συρία, Κουβέιτ, Λίβανο, Ιράκ και Ιράν. Στην Συρία στα καταστήματα κατοικίδιων πουλάνε τα Θερκά και τα νερόφιδα κατά εκατοντάδες (κάτι που είδα με τα μάτια μου) και πραγματικά δεν έχω καταλάβει τον λόγο που τα αγοράζει κάποιος και για ποιο σκοπό.
Τα Θερκά προστατεύονται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΚ καθώς και τον Κυπριακό Νόμο 153(Ι)2003 που προνοούν πολύ αυστηρά πρόστιμα όταν τα σκοτώσεις αλλά δυστυχώς οι νόμοι αυτοί δεν εφαρμόζονται και κανένας δεν διαμαρτύρεται. Δεν θέλω να τους πάρω όλους στον λαιμό μου αλλά δυστυχώς οι περισσότεροι ζωόφιλοι στην Κύπρο περιορίζονται στην φιλοζωία του σκυλιού και του γατιού, τα υπόλοιπα άλλα ζώα να πάνε στον διάολο. Δεν λέω ότι δεν πρέπει να αγαπούμε σκύλους και γάτους αλλά φιλοζωία είναι να σέβεσαι να αγαπάς και να προστατεύεις με κάθε τρόπο όλα τα ζώα του πλανήτη μας. Όλα είναι μια αλυσίδα, κάθε είδος που αφανίζετε από τον πλανήτη φέρνει και το ανθρώπινο γένος πιο κοντά στον αφανισμό.
ΜΗΝ τα σκοτώνετε είναι τελείως ακίνδυνα, είναι ρυθμιστές της φύσης.
Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com - Τηλ 96376823
.JPG)
.JPG)
The Black Whip Snake of Cyprus
Text, photographs and video by George Konstantinou, 13/10/2019
In Cyprus, we encounter twenty-two different species of reptiles: eleven species of lizards, two species of sea turtles, one freshwater turtle and nine species of snakes.
The Black Whip Snake, with the common and scientific name Black Whip Snake – Dolichophis jugularis (Linnaeus, 1758), known in Cyprus as Therko, Black Snake or Pervoláris, belongs to the family Colubridae. It is a diurnal snake and is one of the nine species of snakes found in Cyprus and one of the non-venomous snakes of the island. It can be found from the coast up to the highest peaks of the Troodos Mountains and is distributed throughout Cyprus.
It is the longest snake in Cyprus and also in Europe, reaching approximately three metres in length. In Cyprus, however, it is very rare to encounter a Therko of such a large size because of the relentless killing of these snakes by people, who do not allow them to live long enough to reach their full size. The general fear Cypriots have of snakes, together with the various myths surrounding them, results in people killing these magnificent and beneficial animals.
One false and ridiculous myth circulating in Cyprus, which unfortunately most people believe, claims that if you disturb a Therko, it ties itself into a knot and begins striking you like a whip. In fact, most of those who tell this ridiculous story, in an attempt to make it more believable, claim that this behaviour happened to them personally or that they witnessed it happening to someone else.
Another equally false myth says that in the old days people kept Therka in their orchards so that they would eat the harmful rodents that caused extensive damage. It is even said that, in order to keep the Therka permanently in their orchards, people placed containers of milk for them to drink. In reality, Therka do not drink milk, nor do they remain permanently in the same place. They are constantly moving in search of food. It is from this myth that the snake acquired the Cypriot name Pervoláris, meaning “the orchard dweller”.
The Therko never attacks humans unless it feels threatened. For it to bite someone, a person would have to accidentally step on it or attempt to catch it. If it becomes cornered somewhere with no means of escape, it assumes a defensive posture, raising its head, nervously flicking its tongue and hissing in an attempt to frighten you and make you move away. If it has an escape route, at the sight of a human it will disappear within fractions of a second.
If you see a Therko in your garden, the best thing to do is ignore it, and you will most likely never see it again. If one enters your house, do not kill it. Instead, contact the Fire Service, which will provide you with the telephone numbers of specialists who can remove it.
Despite the relentless killing of these snakes by Cypriots, their population fortunately remains at satisfactory levels. I can say that the population of Therka in Cyprus is considerably larger than that of all the other snake species found on the island. About 95% of calls to the Fire Service concerning the removal of snakes from houses, gardens and other premises involve harmless Therka.
Therka, like all snakes, are extremely beneficial to agriculture because a large part of their diet consists of rodents, which spread many diseases and cause incalculable damage to humans. In this way, snakes help maintain the balance of nature. Apart from rodents, they also feed on other small mammals, lizards, birds, frogs and other snakes, even Blunt-nosed Vipers. There is also intense cannibalism among them, meaning that they eat snakes of their own species—the larger snake eating the smaller one.
Therka, like all snakes, mate at the end of spring and beginning of summer. They lay their eggs in midsummer, and these hatch in autumn. Depending on their size, they lay up to twenty elongated, membranous eggs in holes, burrows, rock crevices, beneath large stones and other objects. The eggs hatch through the temperature and humidity of the environment after approximately two months.
The newly hatched Therka are capable of surviving on their own and feed mainly on small lizards until they grow large enough to consume bigger prey. During mating, the snakes remain motionless with their bodies joined together.
Many times, we see two snakes behaving strangely, intertwining with each other and rising from the ground as though they were dancing. Most people believe that what they are witnessing is a mating ritual, but this is incorrect. What they are actually seeing is a confrontation between two males over territorial dominance. This fight is not violent and results in the stronger male prevailing and the weaker one retreating.
They are extremely fast and agile snakes and have the ability to climb rough walls, dry-stone walls, cliffs and even trees with great ease. On one occasion, I was asked to remove a Therko from the roof of a four-storey apartment building in the heart of Nicosia, while on another occasion I had to remove one from a very tall tree in the garden of a house.
The colour of young Therka differs from that of adults. From hatching until approximately three years of age, they have a greenish colour with brown markings. After the age of three, they gradually acquire their glossy black colour. The upper part of the body is black, while the belly is white. Many people are unaware of this and, when they see a young Therko, believe that it is a different species of snake.
Therka, like all snake species, shed their skin several times a year. The purpose of shedding is to allow them to grow, while at the same time helping them rid themselves of possible parasites, scratches and marks from healed wounds.
The process of shedding does not happen from one moment to the next but lasts several days. Approximately six to seven days before shedding, the snake's eyes become completely white as the old skin separates from the eyes, resulting in the snake being unable to see. It finds a safe place and coils up until the time comes to shed. During shedding, it rubs itself against pieces of wood or stones, and the skin gradually begins to come off from the head towards the tail, eventually coming off whole.
During this process, the snake is vulnerable to predators and does not feed at all. In Cyprus, the shed skin of snakes is known by various traditional names, including forema, ntyma, petsia or maderi tis koufis.
I would like to mention a strange behaviour of this species that I have never observed in any other species of snake, nor have I seen it mentioned in any literature. I once found a large Therko at the bottom of a well approximately eight metres deep, in the water. While attempting to rescue it, I noticed that every so often the snake opened its mouth and produced a faint sound resembling crying.
Several years later, I removed a Therko from a house and placed it in a special bag. Before I released it, I heard it several times producing exactly the same sound as the snake in the well. It is remarkable that when they become trapped somewhere with no means of escape, they produce sounds of distress as though they were crying.
Apart from humans, the enemies of Therka in Cyprus include birds of prey, cats and foxes. When the snakes are very young, they are also preyed upon by other species of snakes, hedgehogs and, strange as it may seem, weasels—when the prey becomes the predator.
Apart from Cyprus, Therka are found in Greece, Malta, Turkey, Israel, Jordan, Syria, Kuwait, Lebanon, Iraq and Iran. In Syria, Therka and water snakes are sold by the hundreds in pet shops—something I have seen with my own eyes—and I genuinely do not understand why people buy them or for what purpose.
Therka are protected under European Directive 92/43/EEC, as well as under Cypriot Law 153(I)2003, which provide for very severe penalties for killing them. Unfortunately, these laws are not enforced and nobody protests.
I do not want to tar everyone with the same brush, but unfortunately most animal lovers in Cyprus limit their love of animals to dogs and cats, while all the other animals can go to hell. I am not saying that we should not love dogs and cats, but loving animals means respecting, loving and protecting, in every possible way, all the animals on our planet.
Everything is part of a chain. Every species that disappears from our planet brings the human race one step closer to extinction.
DO NOT kill them. They are completely harmless; they are regulators of nature.
Contact: fanigeorge@hotmail.com – Tel. 96376823
No comments:
Post a Comment