Το κατεχόμενο χωριό Άγιος Συμεών της επαρχίας Αμμοχώστου - Agios Symeon village - Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Κατάλογος κατεχομένων δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου - List of cities, towns and villages in occupied Cyprus

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Λαξευτό σπήλαιο Κάστρο στην περιοχή Έλιση, μεταξύ των χωριών Άγιος Συμεών και Κορόβεια στην κατεχόμενη Καρπασία

Το κατεχόμενο χωριό Κορόβεια της επαρχίας Αμμοχώστου - Koroveia village

Άγιος Συμεών- Agios Symeon. Χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στην Καρπασία, 190 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βρίσκεται 7 περίπου χμ. στα ανατολικά του Λεονάρισσου και 8 περίπου χμ. στα νότια της Γιαλούσας.

Το χωριό αυτό της Καρπασίας είναι ένα από τα πολλά της Κύπρου που μετετράπηκαν σε τουρκικά κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, διατηρώντας όμως την αρχική ελληνική και αγιολογική ονομασία τους. Ωστόσο από τις αρχές του αιώνα αυτού οι Τούρκοι το είχαν μετονομάσει σε Ανtepe, που μπορεί να αποδοθεί ως κυνηγόλοφος. Την ονομασία αυτή χρησιμοποιούν και σήμερα. Το χωριό (σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες ως S. Simeon) είχε ιδρυθεί προφανώς κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Κοντά του βρίσκεται σημειωμένος κι άλλος μεσαιωνικός οικισμός, που δεν υφίσταται σήμερα, ως Elisi (Έλισις ή Έγκλεισις;).

Το τοπίο του χωριού έχει μια γενική κλίση προς τη θάλασσα. Στα βορειοανατολικά του οικισμού το υψόμετρο φθάνει στα 215 μέτρα (ύψωμα Κάστρος). Από γεωλογικής απόψεως, στη διοικητική έκταση του χωριού κυριαρχούν οι αποθέσεις του φλύσχη της Κυθρέας, οι αποθέσεις του σχηματισμού Αθαλάσσας (ασβεστολιθικοί ψαμμίτες και άμμοι), οι αποθέσεις του σχηματισμού Λευκωσίας (ασβεστολιθικοί ψαμμίτες, κροκάλες και ψαμμιτικές μάργες) και οι γύψοι του σχηματισμού Καλαβασού. Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν ξερορεντζίνες, εδάφη τέρρα ρόζα και καφκάλλες.

Το χωριό είναι τοποθετημένο σε μια μεγάλη ποικιλία πετρωμάτων, πάνω δε στα εδάφη της τέρρα ρόζα και της ξερορεντζίνας ευδοκιμούν κυρίως ξηρικές καλλιέργειες. Η συγκαλλιέργεια σιτηρών - χαρουπιών - ελιών επιβλήθηκε πάνω στο σχετικά πεδινό ανάγλυφο του χωριού με τις ήπιες καμπυλότητες. Μέσα στα διοικητικά σύνορα του χωριού, υπάρχουν αρκετές εκτάσεις κρατικής γης που συντηρούν μια άγρια χαμηλή φυσική βλάστηση. Αρκετά ανεπτυγμένη, πριν από την εισβολή, ήταν η κτηνοτροφία του χωριού. Το 1973 εκτρέφονταν από 72 κτηνοτρόφους, 1.544 πρόβατα, 1.198 κατσίκες, 32 βόδια και 1.843 πουλερικά.

Ο πληθυσμός του χωριού παρέμεινε σχεδόν σταθερός από το 1891 μέχρι την εισβολή. Δέχθηκε πολύ λίγες αυξομειώσεις. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως ακολούθως:

Χρονολογία Κάτοικοι

1881 -

1891 271 

1901 180 

1911 207 

1921 199 

1931 206 

1946 241 

1960 333 

1973 360 

 Ο Άγιος Συμεών βρίσκεται στο δρόμο που ενώνει το Λεονάρισσο με τη Γαληνόπορνη. Η συγκοινωνία με τη Γιαλούσα στα βόρεια και με τη θάλασσα στα νότια είναι μέσω χωματένιων δρόμων.

Στα ανατολικά του χωριού στην περιοχή Ελίσση, υπάρχει τάφος σε σπήλαιο, τον οποίο μνημονεύουν πολλοί συγγραφείς. Ο Α. Σακελλαρίου μιλά για τάφον μεγάλης κυπριακής οικογενείας. Ο Τζέφρυ αναφέρει πως ο τάφος έχει τρία κλίτη, όπως μια εκκλησία, καθώς και πηγάδι. Κατά τον Τζέφρυ, διατηρείται παράδοση σύμφωνα με την οποία ο τάφος είναι το θερινό καταφύγιο μιας μυστηριώδους βασίλισσας. Ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει πως ο τάφος είναι το θερινό κάστρο του Αγίου Συμεών. Οι διαστάσεις του σπηλαίου είναι 87X40 πόδια, με 7 πόδια ύψος, όπως δίνονται από τον ίδιο συγγραφέα.

Ο Χόγκαρθ, που επισκέφθηκε τον τάφο το 1888, τον περιγράφει πολύ λεπτομερειακά. Ο ίδιος συγγραφέας τον περιγράφει ως τον πιο αξιοσημείωτο κυπριακό τάφο σε μέγεθος. (Βλέπε D.G. Hogarth: Devia Cypria, London, 1889).

Το χωριό σημειώνεται σε παλαιούς χάρτες ως S. Simeon. Χτίστηκε, ίσως, στα Βυζαντινά χρόνια, προς τιμήν του αγίου Συμεών του Στυλίτη.Πηγή Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Λαξευτό σπήλαιο Κάστρο

Το κατεχόμενο χωριό Γαλάτεια της επαρχίας Αμμοχώστου - Galateia village - Cyprus

See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Κατάλογος κατεχομένων δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου - List of cities, towns and villages in occupied Cyprus

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Γαλάτεια- Galateia. Xωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στη γεωγραφική περιφέρεια της Καρπασίας, 98 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βρίσκεται περί τα 7 χμ. ΝΔ. του Λεοναρίσσου και περί τα 5 χμ. ΝΑ. της Επτακώμης.

Πάνω στο φλύσχη της Κυθρέας, τους άμμους και τους ασβεστολιθικούς ψαμμίτες του σχηματισμού της Αθαλάσσας αναπτύχθηκαν ξερορεντζίνες και εδάφη τέρρα ρόζα, που δέχονται μια μέση ετήσια βροχόπτωση γύρω στα 430 χιλιοστόμετρα. Το ανάγλυφο παρουσιάζει αισθητή κλίση προς τα νότια πέφτοντας από τα 100 μ. στα 33 μ. σε απόσταση 1,5 χμ. Το κυριότερο γεωμορφολογικό φαινόμενο είναι ένας βαλτότοπος που σε εξαιρετικά βροχερούς μήνες παίρνει διαστάσεις λίμνης στα δυτικά του χωριού. Τα κυριότερα προϊόντα του χωριού είναι ο καπνός, τα σιτηρά και τα χαρούπια. Η κτηνοτροφία πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 ήταν αρκετά ανεπτυγμένη, περιλάμβανε δε 3.095 πρόβατα, 682 κατσίκες, 127 βόδια και 27 αγελάδες.

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία οι πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως ακολούθως:

Χρονολογία Κάτοικοι

1881 596 

1891 577 

1901 707 

1911 814 

1921 882 

1931 944 

1946 1.191 

1960 1.270 

1973 1.184 

 Η Γαλάτεια υπήρξε κέντρο θύλακα της παράνομης τουρκοκυπριακής διοίκησης μετά το 1963.

Η Γαλάτεια είναι ένας σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος. Στα ΒΑ. συνδέεται με τον Πλατανισσό, στα ΝΔ. με τον Άγιο Θεόδωρο, ενώ με σκυρόστρωτους δρόμους ενώνεται με την Επτακώμη στα ΒΔ., την Ταύρου στα Ν., την Κώμα Γιαλού στα Α. και το Λεονάρισσο στα ΒΑ.

Ιστορικά στοιχεία

Σύμφωνα με τον ντε Μας Λατρί το χωριό υπήρξε βασιλικό κτήμα κατά τη Λουζινιανο - βενετική περίοδο, στους δε βενετικούς χάρτες εμφανίζεται με το ίδιο όνομα (Galatia).

Ο ντε Μας Λατρί περιλαμβάνει τη Γαλάτεια στην επαρχία της Καρπασίας. Ο Τζέφρυ δεν συνάντησε τίποτε το ενδιαφέρον στη Γαλάτεια, όμως μνημονεύει τον βαλτότοπο γύρω από το χωριό. Ο Ν. Κληρίδης αναφέρει πως τον «17ο αἰῶνα ἐγκαταστάθηκαν ἐκεῖ πολλοί Τοῦρκοι καί οἱ Ἓλληνες κάτοικοι τῆς Γαλάδκιας ἐξοντώθηκαν. Ὁ ὡραῖος χριστιανικός ναός τῆς Ἁγίας Μαρίνας μέ τόν θόλο του μετατράπηκε σέ τζαμί».

Το χωριό ανευρίσκεται στις πηγές και πριν από την τουρκική κατάκτηση της Κύπρου το 1570 - 71. Προφανώς, και κρίνοντας κι από την ονομασία του, ιδρύθηκε κατά τα Βυζαντινά χρόνια. Είναι όμως μεταξύ των πολλών χωριών της Κύπρου που κατά την σκοτεινή περίοδο της Τουρκοκρατίας μετετράπησαν σε τουρκικά. Τούτο αποδεικνύεται κι από το γεγονός ότι το τζαμί του χωριού ήταν πιο πριν (τουλάχιστον μέχρι τον 17ο αιώνα) χριστιανική εκκλησία αφιερωμένη στην αγία Μαρίνα.

Τοπων: Γαλάτεια, ονομασία που κατά μια άποψη (Ν. Κληρίδης) προήλθε από το ότι κατά την αρχαιότητα πιθανό να λατρευόταν εκεί η θεά Αφροδίτη με το επίθετο Γαλάτεια. Ωστόσο και ο Ν. Κληρίδης και ο Σ. Μενάρδος υποστηρίζουν ως πιθανότερη την εκδοχή ότι το χωριό πήρε την ονομασία Γαλάδκια (αντί του σημερινού Γαλάτεια) από την Γαλατία της Μικράς Ασίας, απ' όπου είχαν έλθει οι πρώτοι κάτοικοί του (βλέπε και τοπων. χωριού Γαλάτα).

Οι Τούρκοι σε μια προσπάθεια παραποίησης της ιστορίας και των γεωγραφικών δεδομένων, μετονόμασαν το χωριό μετονόμασαν το χωριό σε Mehmetçik, ονομασία που δίνεται στους Τούρκους στρατιώτες.Πηγή Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Το κατεχόμενο χωριό Πλατανισσός της επαρχίας Αμμοχώστου - Platanissos village - Cyprus

See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Κατάλογος κατεχομένων δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου - List of cities, towns and villages in occupied Cyprus

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Πλατανισσός- Platanissos. Χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στη χερσόνησο της Καρπασίας, περί τα 53 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της πόλης της Αμμοχώστου. Βρίσκεται στην κατεχόμενη από το 1974 από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής περιοχή της Κύπρου.

Η Πλατανισσός είναι κτισμένη σε μέσο υψόμετρο 90 μέτρων. Η περιοχή της χαρακτηρίζεται από λοφώδη τοπογραφία. Στα βόρεια του οικισμού μέσα στο δάσος Σιερομύλια το υψόμετρο φθάνει τα 160 μέτρα (κορφή Μαζούλια), στα δυτικά του μέσα στο δάσος Αετόπετρα φθάνει τα 193 μέτρα (κορφή Σπηλίρης), στα δε ανατολικά του το υψόμετρο φθάνει τα 197 μέτρα.

Από γεωλογικής απόψεως, στη διοικητική έκταση του χωριού κυριαρχούν οι αποθέσεις του φλύσχη της Κυθρέας, οι αποθέσεις του σχηματισμού Λαπήθου (σειρά πελαγικών κιμωλιών, μαργών και ασβεστόλιθων με παρεμβολές πίλλοου λαβών και ρεολίθων), οι προσχώσεις των αναβαθμίδων, οι σερπεντινίτες, οι αποθέσεις του σχηματισμού Λευκωσίας (ασβεστολιθικοί ψαμμίτες, κροκάλες και ψαμμιτικές μάργες) και οι πρόσφατες αλλουβιακές αποθέσεις της Ολόκαινης γεωλογικής περιόδου. Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν ξερορεντζίνες, τέρρα ρόζα και καφκάλλες.

Η Πλατανισσός δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση περί τα 460 χιλιοστόμετρα. Στην περιοχή της καλλιεργούνταν, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ο καπνός, τα σιτηρά, τα νομευτικά φυτά, οι ελιές και οι χαρουπιές. Υπήρχαν επίσης αρκετές ακαλλιέργητες εκτάσεις που καταλαμβάνονταν από ποικίλη φυσική βλάστηση, κυρίως πεύκα, σχινιές, αόρατους, αγριοελιές, θυμαριές, μαζιές και μοσφιλιές. Τα κρατικά δάση Σιερομύλια, στα βόρεια του οικισμού, και Αετόπετρα στα δυτικά του εμπίπτουν στα διοικητικά του όρια. Αρκετά ανεπτυγμένη, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ήταν και η κτηνοτροφία του χωριού.

Από συγκοινωνιακής απόψεως, η Πλατανισσός συνδέεται στα νοτιοανατολικά με το χωριό Λεονάρισσον (περί τα 4 χμ.) και στα νοτιοδυτικά με το χωριό Γαλάτεια (περί τα 7 χμ.).

Το χωριό γνώρισε πληθυσμιακές αυξομειώσεις. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως ακολούθως:

Χρονολογία Κάτοικοι

1881 308 

1891 329 

1901 369 

1911 375 

1921 359 

1931 419 

1946 445 

1960 386 

1973 415 

 Ιστορικά στοιχεία

Το χωριό υφίστατο κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια με την ίδια ακριβώς ονομασία. Σε παλαιούς χάρτες βρίσκεται σημειωμένο ως Platanissa ή και Platanisto. Η ονομασία του χωριού είναι ελληνική και φυτώνυμη, από το δέντρο πλάτανος. Η ονομασία Πλατανισσός σημαίνει τοποθεσία με πλατάνους. Είναι δε πιθανό το χωριό να ιδρύθηκε από αποίκους από τη Μικρά Ασία κατά τα Βυζαντινά χρόνια ή ακόμη και κατά την Αρχαιότητα.

Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας το χωριό ήταν φέουδο και κατά τον ντε Μας Λατρί αποτελούσε βασιλικό κτήμα. Ως μη ιδιωτικό φέουδο, θα πρέπει να κατασχέθηκε μετά την τουρκική κατάκτηση της Κύπρου (1570-71), οπότε εγκαταστάθηκαν σ’ αυτό Τούρκοι, που σταδιακά εκτόπισαν πλήρως τους Έλληνες κατοίκους του χωριού.

Το χωριό μνημονεύει ως φέουδο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας ο Φλώριος Βουστρώνιος, που γράφει την ονομασία του ως Platanisto. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι κατά την αναδιανομή των φέουδων στην οποία είχε προβεί ο βασιλιάς της Κύπρου Ιάκωβος Β΄ μετά την άνοδό του στο θρόνο το 1460, η Πλατανισσός δόθηκε, μαζί με άλλα 9 χωριά, στον αξιωματούχο Ιερώνυμο Σαλβιάτι.

Ο D. G. Hogarth (Devia Cypria, p. 94) δίνει τη μαρτυρία ότι από την ακτή αυτή της Καρπασίας διεξαγόταν εμπόριο με την Ανατολία (Μικρά Ασία) κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια (αν και το χωριό βρίσκεται κάπως μακρύτερα από την ακτή, για λόγους ασφαλείας, ωστόσο θα πρέπει να υπήρχε στην περιοχή κάποιο μικρό αγκυροβόλιο με σχετικές εγκαταστάσεις).

Οι Τούρκοι σε μια προσπάθεια παραποίησης της ιστορίας και των γεωγραφικών δεδομένων, μετονόμασαν το χωριό σε Balalan, που μπορεί να μεταφραστεί ως χώρος παραγωγής μελιού. Την ίδια ονομασία διατήρησαν οι Τούρκοι και μετά το 1974. Πηγή Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Εκκλησία Άγιος Πολυχρόνιος στο κατεχόμενο χωριό Μελάναρκα ή Μελάναργα - Cyprus

See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το κατεχόμενο χωριό Μελάναρκα ή Μελάναργα της επαρχίας Αμμοχώστου 

Προστάτης άγιος του χωριού ήταν ο Άγιος Πολυχρόνιος που ήταν Επίσκοπος σε παραλιακή πόλη της Καρπασίας. Κατά τη διάρκεια των αραβικών επιδροµών τον έσφαξαν οι εισβολείς ενώ τελούσε λειτουργία. Ο Άγιος Πολυχρόνιος γιορτάζει στις 7 Οκτωβρίου.

Ο Άγιος Πολυχρόνιος ο Ιερομάρτυρας ήταν ένας δυναμικός κληρικός του 4ου μ.Χ. αιώνα (εκ της επαρχίας Γαμφανήτιδος), που θυσιάστηκε για τα ορθόδοξα δόγματα της Εκκλησίας μας. Ο πατέρας του Βαρδάνιος ήταν γεωργός στο επάγγελμα, και φρόντισε ο γιος του να ανατραφεί όχι μόνο με τα διδάγματα της πίστης, αλλά του παρείχε αρκετή και από την άλλη μόρφωση. Έτσι ενώ ο πατέρας καλλιεργούσε τις αμπελοφυτείες του, ο γιος με ζήλο και θέρμη καλλιεργούσε τον αμπελώνα του Κυρίου, διδάσκοντας τα θεία λόγια και αγωνιζόμενος στον πολλαπλασιασμό της καρποφορίας του θείου σπόρου. Ήταν μάλιστα ικανότατος συζητητής και πολλές φορές είχε καταντροπιάσει σοφούς των ειδωλολατρών σε συζητήσεις φιλοσοφικές για την αλήθεια και τη θρησκεία.

Κατόπιν ο Πολυχρόνιος πήγε στην έδρα της σοφίας και των γραμμάτων, την Κωνσταντινούπολη. Εκεί έγινε διάκονος και έπειτα πρεσβύτερος. Από το αξίωμα αυτό δεν έπαψε να διδάσκει και με πολλούς τρόπους μοχθούσε για τη χριστιανική ανατροφή των ενοριτών του. Όταν όμως έγινε αυτοκράτορας ο αρειανόφιλος γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Κωνστάντιος, ο Πολυχρόνιος έμεινε στη μερίδα των κληρικών εκείνων, που για το ορθό δόγμα έμειναν απτόητοι μπροστά στους διωγμούς και τις εξορίες που επέβαλε ο αιρετικός αυτοκράτορας. Έτσι οι Αρειανοί, ανέλαβαν αυτοί οι ίδιοι να απαλλαγούν μια κι έξω από αυτόν. Κάποια μέρα λοιπόν που ο Πολυχρόνιος Ιερουργούσε, μια ομάδα από Αρειανούς εισέβαλε στον ναό και τον έσφαξαν πάνω στη Αγία Τράπεζα, και έτσι έγινε τίμιο ολοκαύτωμα για την πίστη του Χριστού, που με τη δική Του θυσία σήκωσε τη δική μας σωτηρία.

Πηγή: Ορθόδοξος Συναξαριστής

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Το κατεχόμενο χωριό Μελάναρκα ή Μελάναργα της επαρχίας Αμμοχώστου - Melanarka village - Cyprus

See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Κατάλογος κατεχομένων δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου - List of cities, towns and villages in occupied Cyprus

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Εκκλησία Άγιος Πολυχρόνιος στο κατεχόμενο χωριό Μελάναρκα ή Μελάναργα

Η Μελάναρκα βρίσκεται περίπου τρία χιλιόµετρα νοτιοανατολικά από τη Γιαλούσα και βορειοδυτικά από τον Άγιο Ανδρόνικο. Πριν το 1974 στο χωριό κατοικούσαν περίπου 250 κάτοικοι.

Το όνοµα Μελάναρκα προέρχεται από το «µέλας» (µαύρος) και «αγρός», από όπου σχηµατίζεται το όνοµα Μελάναργα. Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν µε τη γεωργία, την κτηνοτροφία και κυρίως µε την καλλιέργεια καπνού. 

Προστάτης άγιος του χωριού ήταν ο Άγιος Πολυχρόνιος που ήταν Επίσκοπος σε παραλιακή πόλη της Καρπασίας. Κατά τη διάρκεια των αραβικών επιδροµών τον έσφαξαν οι εισβολείς ενώ τελούσε λειτουργία. Ο Άγιος Πολυχρόνιος γιορτάζει στις 7 Οκτωβρίου. Κατά την εισβολή των Τούρκων πολλοί από τους κατοίκους της Μελάναρκας έµειναν εγκλωβισµένοι και έπειτα κατέφυγαν ως πρόσφυγες στις ελεύθερες περιοχές της Κύπρου µέχρι σήµερα. Πηγή https://www.eeka.org/koinotites-dimoi/melanarga/

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Εκκλησία Άγιος Πολυχρόνιος 

Εκκλησία του Αποστόλου Λουκά, στο κατεχόμενο χωριό Επτακώμη - Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το κατεχόμενο χωριό Επτακώμη της επαρχίας Αμμοχώστου - Eptakomi village

Το παρατηρητήριο στην κορυφή του Όρους Γιούτι και ο σπήλιος του Παπά Λουκά στο κατεχόμενο χωριό Επτακώμη της επαρχίας Αμμοχώστου 

Ο παλαιός ανεμόμυλος στο κατεχόμενο χωριό Επτακώμη - - Windmill at Eptakomi village

Μεγάλης αξίας χειρόγραφο ιερό ευαγγέλιο που βρισκόταν μέχρι το καλοκαίρι του 1974 στην εκκλησία του Αποστόλου Λουκά, στο χωριό Επτακώμη. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, οι προσφυγοποιηθέντες κάτοικοι του χωριού πήραν μαζί τους το ευαγγέλιο, που βρίσκεται σήμερα στην κατοχή Εφτακωμίτη παράγοντα, που ζει στο χωριό Αυδήμου της Λεμεσού.

Το ευαγγέλιο είναι του 14ου αιώνα, γραμμένο πάνω σε δέρμα καλά επεξεργασμένο από τους γναφκιάδες (= βυρσοδέψες) της περιοχής. Ανήκε αρχικά στο μοναστήρι του Αποστόλου Λουκά, που υφίστατο στην περιοχή του χωριού Επτακώμη και ήταν γνωστό για την υψηλού επιπέδου εργασία των μοναχών του στον τομέα της αντιγραφής εκκλησιαστικών βιβλίων. Μετά τη διάλυση του μοναστηριού, το ευαγγέλιο αυτό αποκτήθηκε από την εκκλησία του Αποστόλου Λουκά του χωριού Επτακώμη.

Γραμμένο με ωραιότατο γραφικό χαρακτήρα, με κείμενο σε μια στήλη, το ευαγγέλιο δεν έχει κανένα ορθογραφικό λάθος. Πάνω από τα γράμματα είναι σημειωμένοι και οι μουσικοί χαρακτήρες τους. Η κάθε παράγραφος αρχίζει με μεγάλο κεφαλαίο γράμμα κόκκινου χρώματος, που βρίσκεται εκτός κειμένου. Αρχικά περιείχε και τα τέσσερα ευαγγέλια, με την εικόνα του κάθε ευαγγελιστή ζωγραφισμένη στην αρχή του κάθε ευαγγελίου. Σήμερα σώζονται μόνο οι εικόνες των ευαγγελιστών Λουκά και Μάρκου. Μερικά άλλα φύλλα του ευαγγελίου έχουν επίσης χαθεί. Αρκετά άλλα είναι καμένα στις άκρες, γιατί πολλοί δοκίμαζαν κατά πόσον ήταν σωστή η παράδοση ότι το ευαγγέλιο δεν καιγόταν.

Ο πρώτος που διαπίστωσε τη μεγάλη αξία του ευαγγελίου ήταν ο αρχιεπίσκοπος Σωφρόνιος, στο τέλος του 19ου αιώνα, που θέλησε να το αποκτήσει προσφέροντας σημαντικό ποσόν στους Εφτακωμίτες, οι οποίοι όμως επέμειναν και επιμένουν να το κρατούν. Πηγή http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=3755&-V=limmata

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou