Below
in English
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 17/11/2019
Κείμενο, φωτογραφίες, του Γιώργου Κωνσταντίνου
Στην Κύπρο συναντάμε 23 διαφορετικά είδη ερπετών, 11 είδη σαυρών, δύο είδη θαλάσσιων χελωνών, μία χελώνα γλυκού νερού και 9 είδη φιδιών.
Από τα 9 είδη φιδιών της Κύπρου τα τρία είναι δηλητηριώδη αλλά μόνο το ένα είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο, η φίνα. Τα δύο δηλητηριώδη που δεν είναι επικίνδυνα είναι, η Σαΐτα και ο Ξυλόδροπης τα οποία είναι οπισθόγλυφα, δηλαδή έχουν τα δόντια τους στο πίσω μέρος του στόματός στην πάνω σιαγόνα και με ακίνδυνο δηλητήριο για τον άνθρωπο. Ο λόγος που έχουν τα δόντια στο πίσω μέρος του στόματός είναι για να βάζουν το δηλητήριο τους στο θύμα τους την ώρα που το καταπίνουν. Η θέση των δοντιών είναι αρκετά πίσω στο στόμα τους οπόταν σε περίπτωση δαγκώματος δεν μπορούν να διοχετεύσουν το δηλητήριο. Σε πολύ σπάνια περίπτωση διοχέτευσης δηλητηρίου στον άνθρωπο το δηλητήριο είναι αδύνατο και ακίνδυνο και το μόνο που μπορεί να προκαλέσει είναι ελαφρό πρήξιμο στο σημείο του δαγκώματος, λίγο πόνο και μπορεί ελαφρό πυρετό. Πιθανόν προβλήματα να δημιουργηθούν σε αλλεργικά άτομα, αλλά όπως ανάφερα είναι σχεδόν αδύνατο με το δάγκωμα ενός οπισθόγλυφου φιδιού να διοχετευθεί δηλητήριο. Για να μπορέσει να σου διοχετεύσει δηλητήριο το φίδι πρέπει να χώσει κάποιος το δάχτυλο του βαθιά στο στόμα του φιδιού. Στην Κύπρο ποτέ δεν είχαμε σοβαρές επιπτώσεις από το δάγκωμα τέτοιων φιδιών. H Σαΐτα και ο Ξυλόδροπης ποτέ δεν επιτίθενται στον άνθρωπο και η μόνη περίπτωση να σε δαγκώσουν είναι να τα πατήσεις ή να τα πιάσεις κατά λάθος. Είναι φίδια σφικτήρες, δηλαδή σκοτώνουν τα θηράματα τους δια στραγγαλισμού, δαγκώνουν τα θηράματα τους και με αστραπιαίες κινήσεις τυλίγονται γύρο τους σφίγγοντας τα μέχρι να παραλύσουν, μετά αρχίζουν να τα καταπίνουν πάντα αρχίζοντας από το κεφάλι βάζοντας και μια δόση δηλητηρίου που ίσως να προετοιμάζει το γεύμα για την χώνεψη.
European cat snake (Telescopus fallax) (Fleischmann, 1831) Ξυλόδροπης,Αγιόφιδο
%20(Fleischmann,%201831)%20%CE%9E%CF%85%CE%BB%CF%8C%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%B7%CF%82,%CE%91%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%86%CE%B9%CE%B4%CE%BF.jpg)
Και τα δυο είδη προστατεύονται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΚ καθώς και από τον Κυπριακό Νόμο 153(Ι)2003.
Η Σαΐτα ή Σαπίτης με το κοινό αγγλικό όνομα Montpellier snake και το επιστημονικό όνομα Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827) της οικογένειας Lamprophiidae έχει ευρεία εξάπλωση από τα παράλια μέχρι και τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Πρόκειται για κοινό είδος του τόπου μας που συνήθως αποφεύγει τις κατοικημένες περιοχές. Αυτό αποδεικνύετε από τις εκατοντάδες κλήσης της πυροσβεστικής για απομακρύνσεις φιδιών που εισβάλουν σε σπίτια. Τουλάχιστον στην επαρχεία Λευκωσίας μόνο σε μια περίπτωση το φίδι ήταν Σαΐτα. Είναι ημερόβιο φίδι που τρέφεται με σαύρες (με αγαπημένο του έδεσμα τον Κουρκουτά), πουλιά, αμφίβια, τρωκτικά και άλλα μικρά θηλαστικά ακόμα και με άλλα φίδια.
Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827) Σαΐττα - Σαπίτης.
%20%CE%A3%CE%B1%CE%90%CF%84%CF%84%CE%B1%20-%20%CE%A3%CE%B1%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82..jpg)
Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827) Σαΐττα - Σαπίτης.
%20%CE%A3%CE%B1%CE%90%CF%84%CF%84%CE%B1%20-%20%CE%A3%CE%B1%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82.JPG)
Γίνετε αρκετά μεγάλο και μπορεί να ξεπεράσει και τα δύο μέτρα σε μήκος, αλλά πολύ σπάνια θα δούμε ένα τέτοιο μεγάλο φίδι λόγο του ανελέητου σκοτωμού τους από τους ανθρώπους. Όταν είναι σε νεαρή ηλικία το χρώμα του είναι καφέ με μικρά άσπρα στίγματα και άσπρα σχέδια στο κεφάλι, ενώ τα ενήλικα έχουν γκριζωπό ομοιόμορφο προς ελαιοπράσινο χρώμα με ασπροκίτρινο το κάτω μέρος του σώματος τους. Πρόκειται για πολύ γρήγορο φίδι εξ ου και το όνομα Σαΐτα. Διαθέτη αναρριχητικές, κυνηγητικές και κολυμβητικές ικανότητες. Χαρακτηριστική είναι η στάση που παίρνει όταν νιώσει κάποιο θόρυβο ή όταν θέλει να δει καλύτερά, ανασηκώνει το κεφάλι της ψηλά σαν κόπρα μέχρι και το ένα τρίτο του σώματος της. Όταν νοιώσει ότι απειλείτε συρίζει δυνατά για να φοβίσει και να προειδοποιήσει αυτόν που την πλησιάζει. Ζευγαρώνει την άνοιξη και γεννά το καλοκαίρι αναλόγως του μεγέθους της από 5 μέχρι και 20 αυγά που εκκολάπτονται με την θερμοκρασία του περιβάλλοντός μετά από περίπου δυο μήνες (φθινόπωρο). Εκτός από την Κύπρο την συναντούμε στην Βόρεια Αφρική, Ελλάδα, Δυτική Ασία από την Τουρκία και τα μεσογειακά παράλια της Μέσης Ανατολής μέχρι το Ιράν.
European cat snake (Telescopus fallax) (Fleischmann, 1831) Ξυλόδροπης,Αγιόφιδο
%20(Fleischmann,%201831)%20%CE%9E%CF%85%CE%BB%CF%8C%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%B7%CF%82,%CE%91%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%86%CE%B9%CE%B4%CE%BF..jpg)
Ο Ξυλόδροπης ή Αγιόφιδο με το κοινό αγγλικό όνομα European cat snake και επιστημονικό όνομα Telescopus fallax cyprianus (Fleischmann, 1831) της οικογένειας Κολουβρίδες (Colubridae) έχει και αυτό ευρεία εξάπλωση από τα παράλια μέχρι και τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Αποτελεί ενδημικό υποείδος της Κύπρου και είναι το δεύτερο μικρότερο σε μήκος φίδι του τόπου μας, με μήκος από 80 μέχρι 100 εκατοστά. Πρόκειται για κυρίως νυκτόβιο φίδι που τρέφεται με σαύρες, νεοσσούς και μικρά θηλαστικά. Είναι κοινό είδος του τόπου μας και αρκετά πιο κοινό στην επαρχεία Πάφου. Είναι εξαιρετικός αναρριχητής και αναρριχάται πάνω σε ξερολιθιές (δόμες), τοίχους και κορμούς αναζητώντας την αγαπημένη του τροφή που είναι οι σαύρες. Όταν νοιώσει ότι απειλείτε παρά το μικρό του μέγεθος συρίζει δυνατά για να φοβίσει και να προειδοποιήσει αυτόν που τον πλησιάζει. Είναι νωχελικό, αργοκίνητο φίδι με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να το πλησιάζουν εύκολα και να το σκοτώνουν. Οι κόρες των ματιών του έχουν σχήμα σχισμής η οποίες διαστέλλονται το βράδυ για να διευκολύνουν τη νυχτερινή όραση του όπως και η φίνα. Διαθέτει σώμα γκρίζου-μπεζ χρώματος με σκούρες καφέ μπάρες τοποθετημένες κατ’ εναλλαγή στο πάνω μέρος της πλάτης του που μοιάζουν επίσης με την φίνα και για αυτό πολλοί το συνεχίζουν με την επικίνδυνη οχιά και το σκοτώνουν. Ζευγαρώνει την άνοιξη και γεννά το καλοκαίρι αναλόγως του μεγέθους της από 5 μέχρι και 10 αυγά που εκκολάπτονται με την θερμοκρασία του περιβάλλοντός μετά από περίπου δυο μήνες (φθινόπωρο). Εκτός από την Κύπρο το συναντούμε στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, Δυτική Ασία από την Τουρκία και τα μεσογειακά παράλια της Μέσης Ανατολής μέχρι το Ιράν.
Οι κυριότεροι εχθροί των δυο αυτών φιδιών είναι όπως πάντα ο άνθρωπος που τα σκοτώνει όπου τα βρει, τα αρπαχτικά πουλιά, οι αλεπούδες και τα άλλα φίδια.
Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827) Σαΐττα - Σαπίτης.
%20%CE%A3%CE%B1%CE%90%CF%84%CF%84%CE%B1%20-%20%CE%A3%CE%B1%CF%80%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82,.jpg)
%20(Fleischmann,%201831)%20%CE%9E%CF%85%CE%BB%CF%8C%CE%B4%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%B7%CF%82,%CE%91%CE%B3%CE%B9%CF%8C%CF%86%CE%B9%CE%B4%CE%BF,.JPG)
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.
Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com
Τηλ. 96376823
.JPG)
.JPG)
GEORGE KONSTANTINOU, 17/11/2019
Text and photographs by George Konstantinou
In Cyprus, we encounter 23 different species of reptiles: 11 species of lizards, two species of sea turtles, one freshwater turtle and nine species of snakes.
Of the nine snake species found in Cyprus, three are venomous, but only one, the Blunt-nosed Viper, is dangerous to humans. The other two venomous snakes that are not considered dangerous to humans are the Montpellier Snake and the European Cat Snake. Both are rear-fanged snakes, meaning that their venom-delivering teeth are located towards the back of the upper jaw, and their venom is not considered dangerous to humans.
The reason their fangs are positioned towards the back of the mouth is to introduce venom into their prey while swallowing it. Because the fangs are situated quite far back in the mouth, it is difficult for these snakes to inject venom during an ordinary defensive bite.
In the very rare event that venom is introduced into a person, its effects are generally mild and may include slight swelling at the site of the bite, some pain and possibly a mild fever. Problems could potentially occur in individuals with an allergic reaction, but, as mentioned above, envenomation from the bite of a rear-fanged snake is very uncommon.
For such a snake to introduce venom effectively, a finger would normally have to reach far back into its mouth. In Cyprus, we have never had serious consequences from the bites of these snakes.
The Montpellier Snake and European Cat Snake do not normally attack people. A bite is most likely to occur if someone accidentally steps on or handles one.
Both snakes subdue their prey by biting it and using their bodies to restrain it. With rapid movements, they coil around their prey and hold it before beginning to swallow it, normally starting from the head. Venom may also assist in subduing the prey and possibly in the digestive process.
Both species are protected under the European Habitats Directive 92/43/EEC as well as Cyprus Law 153(I)/2003.
Montpellier Snake – Malpolon insignitus
The Montpellier Snake, known in Cyprus as Saita or Sapitis, has the common English name Montpellier Snake and the scientific name Malpolon insignitus (Geoffroy in Savigny, 1827). It belongs to the family Lamprophiidae.
It has a wide distribution in Cyprus, from coastal areas to the higher elevations of the Troodos Mountains. It is a common species on the island and usually avoids inhabited areas.
This is also indicated by the hundreds of calls received by the Fire Service concerning snakes entering houses. At least in the Nicosia District, only in one case was the snake involved a Montpellier Snake.
It is a diurnal snake that feeds on lizards—one of its favourite prey species being the Starred Agama—as well as birds, amphibians, rodents, other small mammals and even other snakes.
The Montpellier Snake can grow quite large and may exceed two metres in length, although seeing such a large individual is very rare because many snakes are killed by people.
When young, its colour is brown with small white spots and white markings on the head. Adults have a more uniform greyish to olive-green colour, with a whitish-yellow underside.
It is an extremely fast snake, which explains its Cypriot name Saita, meaning something moving like an arrow. It is a capable climber, hunter and swimmer.
A characteristic behaviour can be observed when it hears a disturbance or attempts to obtain a better view of its surroundings. It raises its head and the front part of its body high above the ground, somewhat reminiscent of a cobra, sometimes lifting as much as one-third of its body.
When it feels threatened, it hisses loudly in an attempt to frighten and warn whatever is approaching it.
It mates in spring and lays eggs during the summer. Depending on the size of the female, the clutch may contain approximately 5 to 20 eggs. These develop under ambient environmental temperatures and hatch after approximately two months, towards autumn.
Outside Cyprus, the species occurs in North Africa, Greece and western Asia, from Turkey and the Mediterranean coasts of the Middle East eastwards towards Iran.
European Cat Snake – Telescopus fallax cyprianus
The European Cat Snake, known in Cyprus as Xylodropis or Agiofido, has the scientific name Telescopus fallax cyprianus (Fleischmann, 1831) and belongs to the family Colubridae.
It also has a wide distribution in Cyprus, from coastal areas to the higher elevations of the Troodos Mountains.
The Cypriot form is an endemic subspecies of Cyprus and is the second-smallest snake on the island, reaching approximately 80–100 centimetres in length.
It is primarily a nocturnal snake and feeds on lizards, young birds and small mammals. It is a common species in Cyprus and is particularly common in the Paphos District.
The European Cat Snake is an excellent climber. It climbs dry-stone walls, other walls and tree trunks while searching for its preferred prey, particularly lizards.
When it feels threatened, despite its relatively small size, it can hiss loudly in an attempt to frighten and warn an approaching animal or person.
It is generally a slow-moving snake, which unfortunately makes it easier for people to approach and kill it.
Its pupils are vertically slit-shaped and expand at night to facilitate nocturnal vision, similar to those of the Blunt-nosed Viper.
Its body is greyish-beige with dark brown markings arranged along the upper part of the back. These markings can make it superficially resemble the Blunt-nosed Viper, and for this reason many people confuse it with the dangerous viper and kill it.
The European Cat Snake mates in spring and lays its eggs during summer. Depending on the size of the female, it lays approximately 5 to 10 eggs, which develop under ambient environmental temperatures and hatch after approximately two months, towards autumn.
Outside Cyprus, the species Telescopus fallax occurs in southeastern Europe and western Asia, including Turkey and the Mediterranean regions of the Middle East extending towards Iran.
Natural Enemies and Human Persecution
The main enemies of these two snakes include, as is so often the case, humans who kill them whenever they encounter them, as well as birds of prey, foxes and other snakes.
Both the Montpellier Snake and the European Cat Snake form part of the natural biodiversity of Cyprus. Although both possess venom, their biology and rear-fanged dentition are very different from those of the Blunt-nosed Viper, the venomous snake of Cyprus that represents a significant medical risk to humans.
GEORGE KONSTANTINOU
George Konstantinou was born in 1960 in Nicosia and is a naturalist and researcher of Cypriot biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker and President of the Cyprus Natural Heritage and Biodiversity Protection Association. He is also highly active on social media in raising awareness about the environment and biodiversity of Cyprus.
Contact: fanigeorge@hotmail.com
Tel.: 96376823
No comments:
Post a Comment