Acanthocardia sp. - Fossils from Nicosia, Cyprus

 Family Cardiidae.

Acanthocardia is a genus of saltwater clams, marine bivalve molluscs in the family Cardiidae. They are infaunal suspension feeders.

Photos 

by George Konstantinou

Dentalium sp.- Fossils from Cyprus

 Family: Dentaliidae

Dentalium is a large genus of tooth shells or tusk shells, marine scaphopod molluscs in the family Dentaliidae. The genus contains 50 described species and about 50 extinct species

The mantle of Dentalium species is entirely within the shell. The foot extends from the larger end of the shell, and is used to burrow through the substrate. They position their head down in the substrate, with the apical end of the shell (at the rear of the animal's body) projecting up into the water. These molluscs live on seafloor sediment, feeding on microscopic organisms, detritus and foraminiferans.

The shells are conical and curved in a planispiral way, and they are usually whitish in color. Because of these characteristics, the shell somewhat resembles a miniature elephant's tusk. They are hollow and open at both ends; the opening at the larger end is the main or anterior aperture of the shell. The smaller opening is known as the apical aperture..From Wikipedia, the free encyclopedia

Photos 

by George Konstantinou

Dentalium sexangulum, Gmelin 1791 - Fossils from Pliocene Cyprus

Family: Dentaliidae

Dentalium is a large genus of tooth shells or tusk shells, marine scaphopod molluscs in the family Dentaliidae. The genus contains 50 described species and about 50 extinct species

The mantle of Dentalium species is entirely within the shell. The foot extends from the larger end of the shell, and is used to burrow through the substrate. They position their head down in the substrate, with the apical end of the shell (at the rear of the animal's body) projecting up into the water. These molluscs live on seafloor sediment, feeding on microscopic organisms, detritus and foraminiferans.

The shells are conical and curved in a planispiral way, and they are usually whitish in color. Because of these characteristics, the shell somewhat resembles a miniature elephant's tusk. They are hollow and open at both ends; the opening at the larger end is the main or anterior aperture of the shell. The smaller opening is known as the apical aperture..From Wikipedia, the free encyclopedia

Photos 

by George Konstantinou

Εκκλησία Αγίου Θεοδώρου στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης: αποκαλύφθηκαν ο τάφος και ο ναός του - Cyprus

Το ξωκλήσι των Αγίων Αναργύρων στο χωριό Αγίος Θεοδώρος Λάρνακας -- Cyprus

Ενετικός Νερόμυλος ή Nερόμυλος του Χατζιατού στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας- Old Watermill at Agios Theodoros Larnakas

Η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος βρίσκεται στο κέντρο της κοινότητας σε ένα μικρό λόφο και δεσπόζει σε όλη την κοινότητα. Το κτίσιμο του ναού ξεκίνησε το 1956 και τελείωσε το 1970.

Στον ίδιο χώρο που ανεγέρθηκε ο σημερινός ναός, βρισκόταν ένας μικρότερος ναός, οικοδόμημα του 1847, σύμφωνα με μαρτυρίες των κατοίκων.  Ήταν μονόκλιτος, καμαροσκέπαστος, χωρίς κεραμίδια και κτισμένος με ασβεστόλιθους της περιοχής.  Στη νότια πλευρά του ναού ήταν κτισμένη καμαροσκέπαστη βεράντα που στηριζόταν σε τέσσερις τοξοστοιχίες. Το καμπαναριό ήταν στην κορυφή του Αγίου Βήματος και δεν ξεπερνούσε τα δύο μέτρα. Από αυτό το ναό διασώθηκε μόνο το εικόνισμα (τοιχογραφία) του πολιούχου Άγιου της κοινότητας, το οποίο βρίσκεται μέσα στο σημερινό οικοδόμημα σε πετρόκτιστη θήκη.

Ο νέος ναός που ανεγέρθηκε στα ερείπια του παλιού, είναι τρίκλιτος, ρυθμού βασιλικής με Σταυροειδή Τρούλο. Έχει πανύψηλες, τετραγωνικού σχήματος κολόνες, τρεις σε κάθε σειρά, με τις οποίες χωρίζεται ο ναός σε ισάριθμα κλίτη. Το εικονοστάσι είναι ξύλινο και κοσμείται από 15 μεγάλες προσκυνηματικές εικόνες.

Πάνω στο εικονοστάσι υπάρχουν τρεις είσοδοι που αντιστοιχούν μία σε κάθε κλίτος.  Στην κεντρική είσοδο απεικονίζεται ο Μέγας Αρχιερέας, στην ανατολική ο αρχάγγελος Μιχαήλ και στη δυτική ο Αρχάγγελος Γαβριήλ.

Στο ναό υπάρχουν τρεις είσοδοι, μία στα δυτικά, μια στα βόρεια και η κύρια είσοδος στα νότια.  Ο ναός φωτίζεται με στενόμακρα παράθυρα, τα οποία στο ύψος τους σχηματίζουν μια μικρή καμάρα και μοιάζουν με φεγγίτες.

Ο γυναικωνίτης βρίσκεται στο πίσω μέρος της δυτικής πλευράς, είναι μικρών διαστάσεων και στενόμακρος.

Ο ναός άρχισε να τοιχογραφείται τα τελευταία χρόνια. Πηγή Κοινοτικό Συμβούλιο Αγίου Θεοδώρου Λάρνακας

Photos Agios Theodoros 23/8/2023 by George Konstantinou

Το χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων      της Κύπρου

Εκκλησία Αγίου Θεοδώρου στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

Το ξωκλήσι των Αγίων Αναργύρων στο χωριό Αγίος Θεοδώρος Λάρνακας -- Cyprus

Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης: αποκαλύφθηκαν ο τάφος και ο ναός του - Cyprus

Ενετικός Νερόμυλος ή Nερόμυλος του Χατζιατού στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας- Old Watermill at Agios Theodoros Larnakas

 Ο Άγιος Θεόδωρος είναι ένα γραφικό χωριό της επαρχίας Λάρνακας, χτισμένο στις όχθες του Ποταμού Πεντάσχοινου. Η ονομασία του χωριού προήλθε από τον Πολιούχο Άγιο, στον οποίο είναι αφιερωμένος ο μεγαλοπρεπής ναός του χωριού.

Το χωριό δεν σημειώνεται σε παλιούς κυπριακούς χάρτες και είναι πολύ πιθανόν να δημιουργήθηκε από αρχαίους οικισμούς που υπήρχαν στην περιοχή, όπως Αnastadia, Xeugalalio, Capno, Vasilopotamo, Pendasino, οι οποίοι συναντιούνται σε μεσαιωνικούς κυπριακούς χάρτες.

Ο δρόμος που οδηγεί στην παραλιακή περιοχή του χωριού ονομάζεται «Κοιλάδα του Πεντασχοίνου» καθώς βρέχεται από τον Ποταμό Πεντάσχοινο που διαπερνά το χωριό και καταλήγει στη θάλασσα.  Υπάρχουν αρκετές παραδόσεις για την ονομασία, μία εξ αυτών αναφέρει ότι ονομάστηκε έτσι γιατί υπήρχε στην περιοχή μια μεγάλη «κουφή» (φίδι) του ποταμού που είχε μάκρος πέντε σχοινιά.

Η διαδρομή προς τη παραλία είναι μοναδική.  Το καταπράσινο χαλί που απλώνεται γύρω από τον επισκέπτη σε ολόκληρη τη διαδρομή προς την παραλίαπροσδίδει παραδεισένια ευχαρίστηση.  Οι ανθοί από τις πορτοκαλιές, τις μανταρινιές και τις λεμονιές μαγεύουν και αιχμαλωτίζουν κάθε επισκέπτη.  Οι σπηλιές και τα φαράγγια που συναντά κανείς στη διαδρομή μαγνητίζουν τα βλέμματα και προσφέρουν ένα θέαμα μοναδικό.  Φθάνοντας στην παραλία, γεμίζει και ευφραίνεται η ψυχή από γαλήνη αντικρίζοντας την απεραντοσύνη του γαλάζιου που απλώνεται επιβλητικά μπροστά στα μάτια του κάθε επισκέπτη.

Ο Άγιος Θεόδωρος ήταν ένα μικτό χωριό, μέχρι που οι Τουρκοκύπριοι εγκατέλειψαν την κοινότητα, μετά την Τούρκικη εισβολή του 1974.

Σήμερα αριθμεί εφτακόσιους κατοίκους και προεκτείνεται μέχρι την παραθαλάσσια περιοχή, καθώς αρκετοί κάτοικοι επέλεξαν να χτίσουν την κατοικία τους στην περιοχή του Πεντασχοίνου, ενώ διαθέτει σχεδόν ίδιο αριθμό εξοχικών κατοικιών. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της Κύπρου σε έκταση και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι διαθέτει 8,5 χιλιόμετρα παραλιακό μέτωπο. Πηγή Κοινοτικό Συμβούλιο Αγίου Θεοδώρου Λάρνακας

Photos Agios Theodoros 23/8/2023 by George Konstantinou

Το ξωκλήσι των Αγίων Αναργύρων στο χωριό Αγίος Θεοδώρος Λάρνακας -- Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης: αποκαλύφθηκαν ο τάφος και ο ναός του - Cyprus

Εκκλησία Αγίου Θεοδώρου στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

Ενετικός Νερόμυλος ή Nερόμυλος του Χατζιατού στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας- Old Watermill at Agios Theodoros Larnakas

Το ξωκλήσι των Αγίων Αναργύρων, Κοσμά και Δαμιανού, βρίσκεται σε απόσταση περίπου τριών χιλιομέτρων από τον πυρήνα του χωριού. Είναι ένα πετρόχτιστο εκκλησάκι κτισμένο το 1919, με δαπάνη του Δαμιανού Χατζηγεωργίου.

Είναι μικρών διαστάσεων, κτισμένο από πέτρες της περιοχής ακανόνιστου σχήματος.  Έχει αμφικλινή, ξύλινη στέγη σκεπασμένη από κεραμίδια και δύο εισόδους. Το εικονοστάσι είναι ξυλόγλυπτο με λίγες εικόνες.

Το ξωκλήσι ανακαινίστηκε το 2006. Ο αυλόγυρος είναι μικρός και επιστρωμένος με μεγάλες άσπρες πλακόπετρες. Η νότια πλευρά του χώρου επενδύθηκε με πέτρα και στη δυτική άκρη της κατασκευάστηκε χαμηλό πέτρινο καμπαναριό δίπλα από μια βρύση.

Οι Άγιοι Ανάργυροι, είναι θαυματουργοί. Η  μνήμη τους τιμάται την 1η Νοεμβρίου και τελείται Θεία Λειτουργία στο ξωκλήσι. Το ξωκλήσι είναι καθημερινά ανοιχτό για προσκύνημα. Πηγή Κοινοτικό Συμβούλιο Αγίου Θεοδώρου Λάρνακας

Photos Agios Theodoros 23/8/2023 by George Konstantinou

Άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης: αποκαλύφθηκαν ο τάφος και ο ναός του στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας- Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

Το ξωκλήσι των Αγίων Αναργύρων στο χωριό Αγίος Θεοδώρος Λάρνακας -- Cyprus

Εκκλησία Αγίου Θεοδώρου στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας -- Cyprus

Ενετικός Νερόμυλος ή Nερόμυλος του Χατζιατού στο χωριό Άγιος Θεόδωρος στην επαρχία Λάρνακας- Old Watermill at Agios Theodoros Larnakas

Χρονολογούνται μεταξύ 7ου και 8ου αιώνα

Τον υπόγειο τάφο και τα ερείπια του ναού του Κύπριου αγίου Αθανασίου του Πεντασχοινίτη έφερε στο φως ανασκαφή του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολογικού λειτουργού Α’, Γιώργου Φιλοθέου, η οποία διενεργείται έξι χιλιόμετρα νότια του χωριού Άγιος Θεόδωρος της Επαρχίας Λάρνακας.

«Η περίπτωση του υπόγειου τάφου του αγίου Αθανασίου είναι μοναδική και για τη θέση του στο κέντρο του ναού και για τη μνημειακότητά του», υπογράμμισε ο κ. Γιώργος Φιλοθέου, ο οποίος ξενάγησε το ΑΠΕ-ΜΠΕ στο χώρο της ανασκαφής.

Ο άγιος Αθανάσιος καταγόταν από το χωριό Πεντάσχοινο, από όπου πήρε και το επίθετο Πεντασχοινίτης. Σύμφωνα με το βίο του έζησε και κοιμήθηκε στο χωριό αυτό, που υφίστατο μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, στις πρώτες δεκαετίες του 7ου αιώνα.

Ο άγιος Αθανάσιος γεννήθηκε και έζησε πριν την εισβολή των Αραβών το 649 μ.Χ. και πέθανε νέος –περίπου 20 χρόνων– δηλαδή πρέπει να έζησε μεταξύ 620 και 640 μ.Χ. Στο βίο του, αναφέρεται ότι, μεταξύ των ετών 670-680 επισκέφθηκε και προσκύνησε τον τάφο του ο Μητροπολίτης Δαμασκού και πήρε προφορικές μαρτυρίες από τους γέροντες του χωριού που σίγουρα θα τον πρόλαβαν ζωντανό. Ο εορτασμός της μνήμης του ατόνησε παντελώς από τα χρόνια της τουρκοκρατίας και χάθηκε από τη συλλογική μνήμη ακόμα και η ημέρα του εορτασμού της. Πρόσφατα καθιερώθηκε ως ημέρα εορτασμού η 10η Ιουλίου και συντάχθηκε νέα ασματική ακολουθία.

Ο ναός του αγίου Αθανασίου

Ο ναός του αγίου Αθανασίου κτίστηκε πάνω στον τάφο του και μέχρι πριν από μερικά χρόνια βρισκόταν σε πολύ κακή κατάσταση. Στην έναρξη της ανασκαφής συνέβαλε η επιθυμία των κατοίκων του γειτονικού χωριού Άγιος Θεόδωρος, της Μητροπόλεως Κιτίου και της Αδελφότητας της μονής Σταυροβουνίου.

Στη διάρκεια της ανασκαφής αποκαλύφθηκε μεγάλος τρίκλιτος ναός διαστάσεων 17×11 μ., που χωρίζεται με έξι πεσσούς σε κάθε σειρά. Η ίδρυση του ναού μπορεί να χρονολογηθεί στα τέλη του 8ου και στις αρχές του 9ου αιώνα. Όπως επεσήμανε ο κ. Φιλοθέου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, το πιο σημαντικό στοιχείο της ανασκαφής ήταν η αποκάλυψη στο κεντρικό κλίτος του υπόγειου τάφου του αγίου Αθανασίου. Αρχικά φαινόταν από μία οπή από την οποία εισέρχονταν οι τυμβωρύχοι, ότι η είσοδος του τάφου ήταν στα ανατολικά. Όμως, ανέφερε, μετά τον καθαρισμό διαπιστώθηκε ότι η κανονική είσοδος του τάφου ήταν δυτικά και η πρόσβαση γινόταν με λαξευτή κλίμακα. Η οροφή του τάφου είχε καταρρεύσει σε δύο σημεία και ο καθαρισμός έγινε από αυτά τα δύο σημεία.

«Πρόκειται ουσιαστικά για ταφικό συγκρότημα που αποτελείται από έναν κεντρικό διάδρομο» εξηγεί ο κ. Φιλοθέου. «Αριστερά διασώζεται υπέργειος ο τάφος του αγίου Αθανασίου, ενώ στα δεξιά διασώζεται άλλος τάφος, υπόγειος όμως σε σχέση με το δάπεδο του συγκροτήματος. Ο τάφος στα αριστερά διαπιστώθηκε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι πρόκειται για τον τάφο στον οποίο εναποτέθηκε το λείψανο του αγίου Αθανασίου του Πεντασχοινίτη. Η πρόσοψη του τάφου είναι επενδυμένη με μάρμαρο εισηγμένο, αφού στην Κύπρο δεν υπάρχει μάρμαρο. Μετά την ταφή, ο τάφος σκεπάστηκε με πλάκες και σφραγίστηκε στις άκρες του με ασβεστοκονίαμα. Η οροφή πάνω από τον τάφο επενδύθηκε με τρεις πλάκες από ντόπιο γυψομάρμαρο πάνω στις οποίες είναι ζωγραφισμένοι σταυροί με πεπλατυσμένες άκρες που χρονολογούνται στον 7ο ή 8ο αιώνα. Τα τοιχώματα γύρω από τον τάφο καλύφθηκαν με ασβεστοκονίαμα και τοιχογραφήθηκαν». Δυστυχώς, ο τάφος του αγίου ήταν συλημένος και πλήρης από οστά ζώων. «Η προσδοκία για την ανεύρεση του ιερού λείψανου του Αγίου Αθανασίου δυστυχώς δεν καρποφόρησε. Παρ’ όλα αυτά, η ανεύρεση του τάφου σε τόσο καλή κατάσταση είναι μία ιδιαίτερη ευλογία για τους πιστούς και την Εκκλησία της Κύπρου», τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιώργος Φιλοθέου.

Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε ο ίδιος: Ο ναός πιθανώς στο κέντρο να έφερε τρούλο, ενώ το σύνθρονο που διασώζεται στο Ιερό Βήμα είναι νεότερο.

Διαπιστώθηκε ότι σε δεύτερη φάση ο ναός υπέστη σημαντικές και σχετικά πρόχειρες μετατροπές, πιθανώς μετά τον σεισμό του 1491. Από ό,τι φάνηκε ο ναός θα ήταν σε χρήση τουλάχιστον μέχρι τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας, δηλαδή μέχρι το τέλος του 16ου ή τις αρχές του 17ου αιώνα.

Ο ναός ήταν κατάγραφος εσωτερικά αλλά μόνο ελάχιστα λείψανα τοιχογραφιών βρέθηκαν στα κατώτερα τμήματα της τοιχοποιίας.

Εντοπίστηκαν λίγα μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη και πεσσίσκοι που προέρχονται πιθανώς από το μαρμάρινο τέμπλο του ναού.

Η κεραμική που βρέθηκε στην ανασκαφή ανήκει κυρίως στη Μεσαιωνική περίοδο, κατά την οποία φαίνεται ότι το προσκύνημα του αγίου Αθανασίου του Πεντασχοινίτη βρισκόταν σε μεγάλη ακμή.

Οι μεγάλοι ογκώδεις και χωρίς ανοίγματα εξωτερικοί τοίχοι παραπέμπουν στις τρίκλιτες καμαροσκέπαστες βασιλικές, που υπάρχουν στην χερσόνησο της Καρπασίας.

Κατά τη διάρκεια της ανασκαφικής έρευνας διαπιστώθηκε, επίσης, ότι στην περιοχή του Ιερού Βήματος υπήρχε άλλο ταφικό συγκρότημα, που αποτελείτο από έναν τετράγωνο χώρο αδιευκρίνιστης χρήσης και έναν μεγάλο κιβωτιόσχημο τάφο από πλάκες γυψομαρμάρου. Μέσα στον τάφο αυτό, ο οποίος ήταν σφραγισμένος και ασύλητος, βρέθηκε πολύ μεγάλος αριθμός οστών, γεγονός που μαρτυρεί ότι πρόκειται για οστεοφυλάκιο, καθώς και λίγα όστρακα από αγγεία που μπορούν να χρονολογηθούν στον 7ο-8ο αιώνα. Επίσης, βρέθηκε ένα χρυσό σκουλαρίκι.

Από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι το ταφικό συγκρότημα λαξεύτηκε στο βραχώδες πέτρωμα της περιοχής. Τα σκαλιά που βρέθηκαν στην ανατολική πλευρά του νότιου κλείτους φαίνεται ότι ήταν η πρόσβαση προς τον υπόγειο τάφο. Οι ισχυροί πέσσοι του ναού θεμελιώθηκαν στο πάτωμα του υπόγειου ταφικού συγκροτήματος.

Η διεξαγόμενη αρχαιολογική έρευνα επιβαιώνει τις πηγές για τον άγιο Αθανάσιο τον Πεντασχοινίτη, οι οποίες είναι: ο βίος του, όπως τον διασώζει ο σχεδόν σύγχρονός του όσιος Αναστάσιος ο Σιναΐτης, Κύπριος και αυτός στην καταγωγή και η πλούσια εικονογραφία του αγίου, που διασώζεται σε μεγάλο αριθμό εκκλησιών της Κύπρου.

Η μορφή του αγίου Αθανασίου του Πεντασχοινίτη εικονογραφείται σε πολλούς ναούς της Κύπρου. Η αρχαιότερη και ωραιότερη παράσταση διασώζεται στο Ιερό Βήμα του Καθολικού της Μονής της Παναγίας της Αμασγού και χρονολογείται στις αρχές του 12ου αιώνα. Εξαιρετική τοιχογραφία, που χρονολογείται στο τέλος του 12ου αιώνα, εντοπίστηκε στο Καθολικό της Μονής του Χριστού Αντιφωνητή στην Καλογραία, που βρίσκεται στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου. Στον 13ο αιώνα χρονολογείται μία άλλη εικονογράφηση του αγίου στην εκκλησία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στο χωριό Σωτήρα της Επαρχίας Αμμοχώστου.

Η τιμή προς τον άγιο φαίνεται ότι ήταν πολύ μεγάλη την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1192-1489) και της Βενετοκρατίας (1489-1571), αφού η εικονογράφηση της μορφής του είναι σχεδόν απαραίτητη στο Ιερό Βήμα των ναών που κτίζονται και εικονογραφούνται στις περιόδους αυτές. Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ (Α. Βικέτος).

Photos Agios Theodoros 23/8/2023 by George Konstantinou

Εξωκλήσι Παναγία η Πετούντα στον χωριό Μαζωτός - Cyprus

 Νότια του χωριού Μαζωτός Λάρνακας και σε μικρό λόφο κοντά στην ακτή, όπου τα αρχαία χρόνια υπήρχε μεγάλος και ξακουστός Ναός αφιερωμένος στην Θεά της ομορφιάς την Κύπρια Αφροδίτη, υπάρχει μικρό εξωκλήσι αφιερωμένο στην Παναγία. Την ονόμασαν «Παναγία..

Στα Ρωμαϊκά χρόνια στον λόφο υπήρχε μικρή Ρωμαϊκή πόλης. Μέχρι πριν λίγα χρόνια υπήρχαν τα ερείπια του τείχους αλλά και κατάλοιπα τάφων. Found on: https://www.ix-andromeda.com/larnaca/panagia-petounta.html

  Photos Mazotos 23/8/2023 by George Konstantinou

Η Παναγία Αγγελόκτιστη - Βυζαντινός ναός στο χωριό Κίτι - Cyprus

 Η Παναγία Αγγελόκτιστη είναι βυζαντινός ναός ο οποίος βρίσκεται στο χωριό Κίτι, στην Κύπρο, περίπου 12 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από τη σύγχρονη Λάρνακα. Ο σημερινός ναός κτίστηκε κατά τον 11ο αιώνα στη θέση παλαιοχριστιανικής βασιλικής και χαρακτηρίζεται από το παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό που σώζεται στην κόγχη του. Η Παναγία Αγγελόκτιστη προτάθηκε για ένταξη στα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO το 2015 και προς το παρόν ανήκει στον ενδεικτικό κατάλογο των υποψήφιων μνημείων.

Παλαιοχριστιανική περίοδος

Η αρχική κατασκευή, των παλαιοχριστιανικών χρόνων, ήταν ξυλόστεγη βασιλική, όπως όλες οι άλλες βασιλικές τότε στην Κύπρο. Η βασιλική πιθανότατα χτίστηκε τον 5ο αιώνα αν και το μωσαϊκό στην αψίδα χρονολογείται στον 6ο αιώνα. Το νησί της Κύπρου ήταν μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας για περισσότερα από 100 χρόνια σε αυτό το σημείο.

Όπως πολλές κυπριακές βασιλικές, η βασιλική στο Κίτι καταστράφηκε τον 7ο ή 8ο αιώνα. Μερικοί ιστορικοί επισήμαναν ότι αυτή η καταστροφή συμπίπτει με πολλές αραβικές επιδρομές στην περιοχή καθώς η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αγωνίστηκε να διατηρήσει τον έλεγχο στην περιφέρειά της. Άλλοι ιστορικοί έχουν σημειώσει ότι οι εκκλησίες ήταν ξύλινες κατασκευές και φωτιζόμενες από λυχνάρια λαδιού, τα οποία συχνά γίνονταν πηγές φωτιάς. Η αψίδα και το περίφημο μωσαϊκό της Παναγίας της Αγγελοκτίστης επέζησαν από την καταστροφή και ενσωματώθηκαν στην εκκλησία που χτίστηκε αργότερα πάνω από τα θεμέλια της βασιλικής. Η αψίδα, το μωσαϊκό και η εκκλησία υπάρχουν ακόμη σήμερα. Ο Merrillees σημειώνει ότι «το 688-9 ο χαλίφης Αμπντούλ Μαλίκ υπέγραψε συμφωνία με τον Ιουστινιανό Β΄ στην οποία η Κύπροςέγινε ουδέτερο έδαφος λόγω της ουδέτερης κατάστασής της, η Κύπρος δεν επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από την Εικονομαχία».

Υπάρχει διαφωνία μεταξύ των ιστορικών κατά πόσον η ενσωμάτωση των υπολειμμάτων της βασιλικής στη νέα κατασκευή έγινε διότι επέτρεψε στη νέα εκκλησία να χτιστεί πιο γρήγορα ή εάν η συμπερίληψη της παλαιότερης κατασκευής θα ήταν πιο δύσκολη και απαιτητική στην οικοδόμηση μιας νέας εκκλησίας και έγινε μόνο επειδή τα παλαιότερα λείψανα ήταν σημαντικά για τη γύρω κοινότητα.

11ος αιώνας

Η νέα εκκλησία χτίστηκε μεταξύ των μέσων του 11ου και των αρχών του 12ου αιώνα, μετά την αποκατάσταση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Κύπρο το 965. Τον 11ο και 12ο αιώνα συγκεκριμένα έλαβε χώρα η ανοικοδόμηση παρεκκλησιών και εκκλησιών από τους βυζαντινούς κυβερνήτες της Κύπρου και άλλους αξιωματούχους. Η τρουλαία εκκλησία στο Κίτι ήταν σταυροειδής, χτισμένη πάνω από τα ερείπια της κατεστραμμένης βασιλικής. Ο Megaw σημειώνει ότι και στο μικρό τρουλαίο ναό της Παναγίας της Κύρας στα Λιβάδια της Κύπρου έχει ενσωματωθεί η κόγχη από παλαιότερο ναό. Η ενσωμάτωση των θεμελίων της βασιλικής σήμαινε ότι η εκκλησία είχε επίμηκες κεντρικό τμήμα.

Μια μικρή ανασκαφή του υπογείου το 1959 οδήγησε στην ανακάλυψη ενός αριθμού τάφων που είχαν χτιστεί στα παλαιότερα θεμέλια της εκκλησίας, υποδηλώνοντας ότι η παλαιοχριστιανική βασιλική είχε χρησιμεύσει ως νεκροταφείο πριν από την κατασκευή της μεσοβυζαντινής εκκλησίας. Αυτή η ανασκαφή παρείχε επίσης στοιχεία ότι «η σημερινή εκκλησία στο Κίτι είχε δύο προηγούμενες φάσεις κατασκευής. Η εκκλησία κατασκευάστηκε από τοιχοποιία, όπως η Παναγία Κυρά, η οποία επίσης ξαναχτίστηκε για να περιλαμβάνει τα ερείπια παλαιότερης βασιλικής και χριστιανικού μωσαϊκού.. Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

   Photos Kiti 23/8/2023 by George Konstantinou