Οι μάντιδες της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 26/7/2020

See also

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 26/7/2020

Κείμενο, φωτογραφίες,του Γιώργου Κωνσταντίνου

Τα αλογάκια της παναγίας η αλλιώς Μάντιδες οι Μάντισσες ανήκουν στα έντομα και στην τάξη Μαντώδη (Mantodea). Ονομάζονται επίσης και  μάντις της προσευχής (praying mantis) επειδή όταν βρίσκονται σε άμυνα η όταν ετοιμάζονται να αρπάξουν κάποιο θήραμα υψώνουν τα μπροστινά τους πριονωτά ποδιά παίρνοντας μια στάση που θυμίζει άνθρωπο που προσεύχεται.  Ονομάστηκαν έτσι το 1838 από τον εντομολόγο Χέρμαν Μπούρμαϊστερ. Τα μαντώδη είναι από τα λίγα είδη εντόμων που πολλοί άνθρωποι ανά τον κόσμο χρησιμοποιούν ως κατοικίδια. 

Blepharopsis mendica

Σε ολόκληρο τον πλανήτη υπάρχουν πέραν από 2400  διαφορετικά είδη μαντιδών σε 435 γένη και 15 οικογένειες (με τα περισσότερα να ανήκουν στην οικογένεια Mantidae)  και τα συναντούμε σε όλα τα εύκρατα και τροπικά μέρη του πλανήτη. Τα περισσότερα είδη τα συναντούμε στα τροπικά δάση της Νότιας Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας. Σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν καταγραφεί 35 διαφορετικά είδη ενώ στην Κύπρο έχουν καταγραφεί μέχρι τώρα 8 διαφορετικά είδη.

  Empusa fasciata

Πρόκειται για έντομα θηρευτές και τρέφονται συνήθως με άλλα είδη εντόμων, κάμπιες και μερικές φορές μερικά μεγαλόσωμα είδη μπορούν να πιάσουν και πολύ μικρά ερπετά, αμφίβια ακόμα και μικροθηλαστικά. Στήνουν καρτέρι σε μέρη που προσελκύουν τα έντομα όπως δέντρα που έχουν ώριμους καρπούς , θάμνους, και πιο πολύ πάνω σε ανθισμένα λουλούδια που προσελκύουν περισσότερο τα πιο πολλά έντομα όπως μέλισσες, σφήκες και πεταλούδες. Έχουν χρώματα τα οποία ταιριάζουν με το περιβάλλον τους για σκοπούς παραλλαγής και είναι πολύ δύσκολο να τα δει κάποιος, πολλά είδη μπορούν να προσαρμόζουν το χρώμα τους ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται, και μπορούν να γυρίσουν το κεφάλι τους μέχρι και 180 μοίρες.  Πολλά είδη φοβίζουν τους θηρευτές τους με το ξαφνικό άνοιγμα των φτερών τους που συνήθως έχουν εκπληκτικά χρώματα. Στέκονται σε πλήρη ακινησία και όταν κάποιο ανυποψίαστο έντομο τους πλησιάσει αυτοί με μια αστραπιαία κίνηση το αρπάζουν με τα πριονωτά τους πόδια και το καταβροχθίζουν. Κατά την περίοδο του ζευγαρώματος τα θηλυκά εκκρίνουν φερομόνες για να προσελκύσουν τα αρσενικά. Έχουν ένα μακάβριο συνήθειο όπου μετά η κατά το ζευγάρωμα τα θηλυκά αλογάκια της παναγίας επιδίδονται σε κανιβαλισμό καταβροχθίζοντας το αρσενικό αρχίζοντας να το τρώνε συνήθως αρχίζοντας από το κεφάλι. Πάντα τα θηλυκά είναι κατά πολύ μεγαλύτερα από τα αρσενικά, σχεδόν διπλάσια. Το αλογάκι της Παναγίας θεωρείται μεγάλο γούρι από πολλούς ανθρώπους και το σέβονται και δεν το σκοτώνουν, επειδή επίσης κάνουν καλό στην γεωργία τρώγοντας πολλά επιβλαβή έντομα.

Ameles heldreichi

Ο κύκλος της ζωής τους είναι ο εξής:

Μετά το ζευγάρωμα το θηλυκό γεννά μέσα σε μια γλοιώδη ουσία που μετά στεγνώνει και ονομάζετε ωοθήκη (Ootheca) από 50 μέχρι 300 αυγά. Γεννούν τις ωοθήκες τους συνήθως σε κλαδιά θάμνων και δέντρων, σε ξερά χόρτα και κάποτε πάνω η κάτω από πέτρες. Μετά την εκκόλαψη οι νύμφες βγαίνουν από την ωοθήκη και μέχρι να ενηλικιωθούν αλλάζουν τον εξωσκελετό (εκδύσεις) τους πολλές φορές. Οι ωοθήκες αναλόγως του είδους έχουν διαφορετικό χρώμα κα σχήμα. Τα αλογάκια της παναγίας ζουν μόνο ένα χρόνο.

Iris oratoria

Mediterranean mantis - Iris oratoria

Στην Κύπρο συναντούμε τα ακόλουθα είδη:

1 Sphodromantis viridis

2 Empusa fasciata

3  Iris oratoria

4  Mantis religiosa 

5 Rivetina baetica

6 Ameles heldreichi

7 Blepharopsis mendica

8 Rivetina syriaca

Ο Sphodromantis viridis ανήκει στο γένος Sphodromantis και στην οικογένεια των Mantidae και αποτελεί το μεγαλύτερο από τα 8 είδη που συναντούμε στην Κύπρο, και το θηλυκό μπορεί να φτάσει σε μέγεθος μέχρι και 10 πόντους. Λόγω του μεγάλου του μεγέθους είναι ένα από τα είδη που χρησιμοποιούν ορισμένοι άνθρωποι ανά τον κόσμο ως κατοικίδια. Το συναντούμε εκτός από την Κύπρο στην δυτική Αφρική, επίσης στο Ισραήλ και Ισπανία ως εισαγόμενο είδος.  

Ο  Empusa fasciata ανήκει στον γένος Empusa και στην οικογένεια Empusidae. 

Ο Iris oratoria ανήκει στον γένος Iris και στην οικογένεια των Tarachodidae. Πρόκειται για κοσμοπολίτικο είδος και το συναντούμε στην Ευρώπη, Αμερική, Αφρική και Ασία. Διακρίνετε για τα υπέροχα χρώματα που έχει και που φαίνονται μόνο όταν ανοίξει τα φτερά του. 

Ο Mantis religiosa ανήκει στον γένος Mantis και στην οικογένεια των Mantidae. Κοσμοπολίτικο είδος και το συναντούμε στην Ευρώπη, Ασία, Αφρική, Αμερική και Αυστραλία.  Ο Mantis religiosa σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες όπως την Γερμανία βρίσκετε στην κόκκινη λίστα των ειδών που  βρίσκονται σε κίνδυνο.

Ο Rivetina baetica ανήκει στον γένος Rivetina και στην οικογένεια των Mantidae.

Ο Ameles heldreichi ανήκει στον γένος Ameles και στην οικογένεια των Mantidae. παλιά είχε το όνομα Ameles cypria και θεωρείτο ενδημικό είδος της Κύπρου αλλά νέες έρευνες έδειξαν ότι είναι ο Ameles heldreichi μη ενδημικό. Πρόκειται για μικρόσωμο είδος και αποτελεί το πιο μικρό είδος από τα 8 που συναντούμε στην Κύπρο. Τον συναντούμε σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες, στο Ισραήλ, Παλαιστίνη και Τουρκιά. 

Ο Blepharopsis mendica ανήκει στον γένος Blepharopsis και στην οικογένεια των Empusidae. Τον συναντούμε στην Αφρική, μέση ανατολή, Ασία και στις κανάριους νήσους. Πρόκειται για τον πιο όμορφο από τα 8 αλογάκια της παναγίας που συναντούμε στην Κύπρο.  

Ο Rivetina syriaca ανήκει στον γένος Rivetina και στην οικογένεια των Mantidae, και πρόκειται για το πιο σπάνιο από όλα τα άλλα είδη που συναντούμε στην Κύπρο. 

Rivetina baetica

Εχθροί αυτών των εντόμων από ανθρωπίνους παράγοντες είναι οι αλόγιστοι ψεκασμοί και οι καταστροφή των βιοτόπων ενώ από φυσικούς παράγοντες είναι η θήρευση τους από πολλά είδη πουλιών, τρωκτικών, σκαντζόχοιροι και ερπετών που για αυτά τα αλογάκια της παναγίας αποτελούν λιχουδιά. Ένας άλλος μεγάλος εχθρός είναι μερικά είδη παρασιτικών σφηκών που εναποθέτουν με ένα ειδικό ωοθέτη τα αυγά τους μέσα στις ωοθήκες των μάντιδων και οι κάμπιες τους όταν εκκολαπτούν τρέφονται με τα αυγά και τις προνύμφες των μάντιδων. Ένα παρασιτικό σκουλήκι το Horsehair worms - Gordius aquaticus παρασιτεί στα έντομα αυτά και  μπορεί να μεγαλώσει μέχρι και ένα μέτρο μέσα στην κοιλιά τους.  

 Sphodromantis viridis 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com

Τηλ. 96376823 

Τα επικηρυγμένα κορακοειδή της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 28/10/2018

 See also

List of Birds of Cyprus - Κατάλογος πουλιών της Κύπρου

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 28/10/2018

Κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Ένα μέρος της πλούσιας πτηνοπανίδας του τόπου μας κατέχουν τα κορακοειδή τα οποία όμως δεν τυχαίνουν ιδιαίτερης εκτίμησης και αγάπης από τον κόσμο όπως άλλα πουλιά επειδή συγκαταλέγονται στα επιβλαβή είδη για τον άνθρωπο αλλά επιβλαβή και σε άλλα είδη πουλιών. Καταστρέφουν τις σοδιές των γεωργών καθώς και φωλιές άλλων πουλιών τρώγοντας αυγά και νεοσσούς και για αυτό καταπολεμούνται ανηλεώς σε ολόκληρο τον πλανήτη με διάφορους τρόπους, αλλά παρά την καταπολέμηση που τους γίνετε οι αριθμοί τους δεν μειώνονται δραματικά επειδή πρόκειται για πουλιά τα οποία φημίζονται για την μεγάλη εξυπνάδα τους. Τα τελευταία χρόνια μερικά είδη  ζουν και αναπαράγονται στις πόλεις και τρέφονται με ανθρώπινα σκουπίδια. Ως επι το πλείστο πρόκειται για παμφάγα πουλιά και τρέφονται με ότι βρουν σπόρους, σαύρες, τρωκτικά, φρούτα, καρπούς, ανθρώπινα σκουπίδια, νεκρά ψάρια, έντομα, αράχνες, σκουλήκια  και νεκρά ζώα στους δρόμους πατημένα από αυτοκίνητα. Έχουν πολύ δυνατό ράμφος και μπορούν να σπάσουν με ευκολία ακόμα και καρύδι.  Όλα τα κορακοειδή ανήκουν στην οικογένεια  Κορακίδες (Corvidae). Τα κορακοειδή της Κύπρου λόγο της εξυπνάδας και της καχυποψίας που διαθέτουν πολύ δύσκολα πλησιάζουν τους ανθρώπους επειδή ξέρουν ότι ο άνθρωπος είναι ένας από τους μεγαλύτερους εχθρούς τους. Επι καιρό αγγλοκρατιας  για να βγάλει κάποιος άδεια κυνηγιού έπρεπε να παρουσιάσει έναν αριθμό από κεφάλια κορακοειδών και αλεπούδων. 

                      Brown-necked raven - Corvus ruficollis  - Ερημοκόρακας

Τα κορακοειδή είναι κοσμοπολιτικά πουλιά και τα συναντούμε σε ολόκληρο τον πλανήτη και έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής 120 διαφορετικά είδη. Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί 7 είδη κορακοειδών τα οποία είναι:

1 Κολιός, Κάργια -  Jackdaw (Corvus monedula)  

2 Κόρωνος, Κουρούνα - Hooded Crow (Corvus cornix)  

3 Κατσικορώνα, Καρακάξα -  Common magpie (Pica pica)  

4 Κλόκκαρος, Κόρακας, Κοράκι Common raven (Corvus corax) 

5 Κίσσα -  Eurasian jay (Garrulus glandarius)  

6 Κράγκα, Χαλκοκουρούνα European Roller (Coracias garrulus) (Linnaeus,1758)

7 Ερημοκόρακας -  Brown-necked raven (Corvus ruficollis)

Common magpie (Pica pica)  Κατσικορωνα , Καρακάξα

Ο κολιός έχει χρώμα κατάμαυρο με λίγο γκρίζο στην περιοχή του λαιμού και τον συναντούμε σε ορεινές αλλά και πεδινές περιοχές καθώς και μέσα στις πόλεις. Τρέφετε κυρίως με έντομα αλλά και με ότι άλλο βρει. Φτιάχνει την φωλιά του σε τρύπες ψηλών γκρεμνών αλλά και σε εγκαταλελειμμένα κτίρια. Γεννά μέχρι 5 γαλαζοπράσινα αυγά. 

Ο Κόρωνος έχει χρώμα μαύρο και γκρίζο  και τον συναντούμε σε ολόκληρη την Κύπρο καθώς και μέσα στις πόλεις. Τρέφετε με ότι βρει και κτίζει τη φωλιά του πάνω σε ψηλά δέντρα όπως ευκάλυπτους και κυπαρίσσια με χοντρά κλαδιά, ενώ στο εσωτερικό τοποθετεί διάφορα μαλακά υλικά όπως φτερά άλλων πουλιών, σπάγκους, κομμάτια από χαρτιά, ακόμα και πλαστικές σακούλες. Γεννά και αυτός μέχρι 5 γαλαζοπράσινα αυγά. 

Common raven (Corvus corax) Κλόκκαρος - Κόρακας - κοράκι

Η Κατσικορώνα ή Καρακάξα έχει ιριδίζων μαυρόασπρο χρώμα με πολύ μακριά ουρά και τρέφετε και αυτή με ότι βρει και την συναντούμε σε ολόκληρη την Κύπρο καθώς και μέσα στις πόλεις. Θεωρείτε το ποιο επιβλαβή είδος από όλα τα κορακοειδή που συναντούμε στον τόπο μας ίδιος για άλλα είδη πουλιών. Εντυπωσιακή είναι η φωλιά της Κατσικορώνας που συνήθως την κτίζει πάνω σε παλλούρες και μοσφιλιές. Ξεκινά την κατασκευή της φωλιάς πρώτα με χοντρά κλαδιά και μετά επενδύει το εσωτερικό με ένα χοντρό στρώμα λάσπης που πλάθει με το στόμα της. Αυτό το κάνει για να μονώσει τη φωλιά από το κρύο. Ακολούθως τοποθετεί πολύ λεπτά μαλακά ξερά χόρτα στο εσωτερικό και τέλος κατασκευάζει ένα είδος τέντας με ξερά κλαδιά πάνω από τη φωλιά για προστασία των νεοσσών από τη βροχή και τον ήλιο. Γεννά μέχρι 6 γαλαζοπράσινα αυγά. Η Κατσικορώνα είναι ένα από τα πιο έξυπνα πουλιά που έχουμε στον τόπο μας. 

Eurasian jay (Garrulus glandarius)  Κίσσα

Ο Κλόκκαρος έχει  χρώμα μαύρο και αποτελεί το μεγαλύτερο είδος κορακοειδούς που συναντούμε στην Κύπρο. Είναι καθαρά σαρκοφάγο πουλί και τρέφετε με είδη πανίδας που μπορεί να πιάσει αλλά και με ψοφίμια. 

Παλιά υπήρχε στην Κύπρο σε μεγάλους αριθμούς ιδίως στην οροσειρά του Τροόδους αλλά τώρα δυστυχώς τον έχουμε εξαφανίσει όπως και τους γύπες με τη χρήση δηλητήριων που τοποθετούσαν σε νεκρά ζώα για καταπολεμήσει των αλεπούδων. Έχουν μείνει μόνο μερικά ζευγάρια στα κατεχόμενα κυρίως στην οροσειρά του Πενταδακτύλου. Φωλιάζει σε απόκρημνους γκρεμνούς και πολύ ψηλά δέντρα. Είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος. να αναφέρω ότι τα τελευταία 10 χρόνια υπήρχε ένα ζευγάρι στους γκρεμνούς του κατεχόμενου χωριού  Λάρνακας της Λαπήθου που όποτε περνούσα από εκεί πάντα τους έβλεπα. Πριν 3 χρόνια τους είδα να κρατούν από ένα μεγάλο κομμάτι κρέας ο καθένας που προφανώς να ήταν δηλητηριασμένο διότι αυτή ήταν και η τελευταία φορά που τους είδα. Τα εγκλήματα κατά της φύσης καλά κρατούν. 

European Roller (Coracias garrulus)  Κράγκα - Χαλκοκουρούνα

Η κίσσα είναι το μικρότερο είδος από τα κορακοειδή της Κύπρου και αποτελεί ενδημικό υποείδος της Κύπρου, είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος και την συναντούμε σε ψηλές ορεινές περιοχές του Τροόδους. Τρέφετε με ότι βρει και πολύ συχνά προκαλεί ζημίες σε φρούτα των γεωργών. Φωλιάζει πάνω σε δέντρα. Στην πλατεία του Τροόδου έχουν μάθει να κλέβουν ξηρούς καρπούς από τα ράφια των πωλητών. Συχνάζουν στους εκδρομικούς χώρους μετά που θα φύγουν οι εκδρομείς και τρώνε τα σκουπίδια που βρίσκουν εκεί. 

H Κράγκα ή Χαλκοκουρούνα είναι αποδημητικό είδος και το ομορφότερο από τα κορακοειδή που συναντούμε στον τόπο μας.  φωλιάζει στην Κύπρο  σε τρύπες σε όχθες και γεννά  μέχρι 5 λευκά αυγά. Τρέφετε κυρίως με έντομα και μικρά ερπετά. 

Hooded Crow (Corvus cornix)  Κόρωνος - Κουρούνα - Σταχτοκουρούνα

Αφήνω τον ερημοκόρακα τελευταίο που η παρουσία του στην Κύπρο αποτέλεσε μια μεγάλη έκπληξη και πολύ πιθανόν να μην ξαναδούμε το είδος αυτό στην Κύπρο. Ο ερημοκόρακας ένα σπανιότατο πουλί για την Κύπρο έχει αναφερθεί και βρεθεί από τους Keith και Raija Howard στις 24 Μαρτίου του 2016 στο Κάβο Γκρέκο, πρόκειται για τυχαίο επισκέπτη και αποτελεί την πρώτη καταγραφή για την Κύπρο. Ανήκει στην οικογένεια Corvidae και δεν είναι μεταναστευτικό είδος και το συναντάμε στη Νότιο Αφρική, Αιθιοπία, Μέση ανατολή, Καζακστάν, Ιράν και Πακιστάν. Δυστυχώς το πουλί έμεινε μόνο δύο μέρες και ελάχιστοι είχαν την ευκαιρία να το δουν και να το φωτογραφίσουν. Ο ερημοκόρακας μοιάζει πολύ με τον κλόκκαρο. Ο Ερημοκόρακας έχει χρώμα μαύρο και καφέ στην περιοχή του λαιμού, είναι ελαφρώς μικρότερος σε μέγεθος από τον Κλόκκαρο, και με λεπτότερο ράμφος.

Jackdaw (Corvus monedula)  Κολίος - Κάργια

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com

Τηλ. 96376823

Ο Κουρκουτάς της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 29/3/2020

See also

Sling Tailed Agama - Laudakia cypriaca (Linnaeus, 1758) Κουρκουτάς - Endemic to Cyprus

The eleven lizards of Cyprus - Τα έντεκα είδη σαυρών τις Κύπρου

Λίστα ερπετών και αμφίβιων της Κύπρου - List of reptiles and amphibians of Cyprus

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 29/3/2020

Κείμενο, φωτογραφίες του Γιώργου Κωνσταντίνου

Οι σαύρες ανήκουν στα ερπετά και σε ολόκληρο τον πλανήτη συναντούμε πέρα από 6.000 διαφορετικά είδη. Τις συναντούμε σε όλο τον κόσμο εκτός από την ανταρτική.

Στην Κύπρο συναντούμε 23 διαφορετικά είδη ερπετών εκ των οποίων τα 9 είναι φίδια, τα 3 είναι χελώνες και τα 11 είναι σαύρες. Και τα 11 είδη σαυρών που συναντούμε στον τόπο μας είναι εντελώς ακίνδυνες για τον άνθρωπο και τις συναντούμε, από το υψόμετρο της θάλασσας μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Όλες οι σαύρες της Κύπρου είναι προστατευόμενες από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΚ (Παράρτημα IV), από τον Κυπριακό Νόμο 153(Ι)2003 (Παράρτημα ΙΙΙ) και από την Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα ΙΙ)

Όλες οι σαύρες είναι ενεργές από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο λόγω του ότι όλα τα ερπετά είναι ψυχρόαιμα, δηλαδή δεν έχουν δική τους θερμοκρασία σώματος, όπως τα θηλαστικά ή τα πουλιά και παίρνουν τη θερμότητά τους από το περιβάλλον το οποίο τους χρειάζεται για να είναι ενεργά. Τον χειμώνα πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Στην Κύπρο λόγω όμως του ήπιου χειμώνα που έχουμε μπορούμε να συναντήσουμε σαύρες ακόμα και στην καρδιά του χειμώνα όταν έχει ηλιόλουστη μέρα και μπορούμε να τις δούμε να λιάζονται πάνω σε πέτρες απορροφώντας τη θερμότητα του χειμωνιάτικου ηλίου.

Οι σαύρες είναι πολύ ωφέλιμες για τη γεωργία, καθώς ένα μεγάλο μέρος της διατροφής τους αποτελείται από έντομα που προκαλούν ανυπολόγιστες ζημιές στον άνθρωπο, όπως οι ακρίδες, και κάμπιες, έτσι κρατούν τις ισορροπίες της φύσης. Όλες σχεδόν οι σαύρες ζευγαρώνουν τέλος της άνοιξης, αρχές καλοκαιριού και γεννούν τα αβγά μέσα του καλοκαιριού τα οποία εκκολάπτονται το φθινόπωρο.

Μια από τα 11 είδη σαυρών που συναντούμε στην Κύπρο είναι ο γνωστός σε όλους Κουρκουτάς με το κοινό και επιστημονικό όνομα Sling Tailed Agama - Laudakia cypriaca (Linnaeus, 1758) Κουρκουτάς και αποτελεί ενδημικό είδος της Κύπρου, δηλαδή υπάρχει στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Αυτό προέκυψε μετά από πρόσφατες μελέτες από ερευνητές του Πανεπιστημίου Κύπρου και συνεργατών τους που έγινε πρόσφατα. Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο Zoological Journal of the Linnean Society (https://doi.org/10.1093/zoolinnean/zlab107) και προσέφεραν σημαντικά στοιχεία για την εξέλιξη των ζώων αυτών στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου.

Ο Κουρκουτάς ανήκει στην οικογένεια Αγαμίδες (Agamidae) που περιλαμβάνει περισσότερα από 300 είδη σε ολόκληρο τον πλανήτη. Στην Κύπρο ο Κουρκουτάς είναι ο μοναδικός αντιπρόσωπος αυτής της μεγάλης οικογένειας. Είναι κοινό είδος για την Κύπρο με ικανοποιητικούς αριθμούς και τον συναντούμε σε όλη την Κύπρο, από τα παράλια μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Τον συναντούμε σε βραχώδης περιοχές, σε δομές, τοίχους σπιτιών και πάνω σε κορμούς δέντρων, συνήθως αιωνόβιες ελιές για να βρίσκουν καταφύγιο στις κουφάλες τους. Το μέγεθος του φτάνει περίπου τα 30 εκατοστά και αυτό τον καθιστά μια από τις μεγαλύτερες σαύρες της Κύπρου. Είναι εξαιρετικός δρομέας και αναρριχητής όπως και όλα τα είδη αυτής της οικογένειας. Τρέφεται κυρίως με έντομα, κάμπιες, σκουλήκια, αυγά και νεοσσούς μικρών πουλιών που τα αρπάζει από τις φωλιές και με διάφορα φυτικά είδη, προσωπικά τον είδα να τρέφεται με φράουλες, μούρα και με άνθη μερικών φυτών. Τον είδα επίσης να τρέφεται με την βλαβερή Πιτυοκάμπη ή Κάμπια του πεύκου που προκαλεί ανυπολόγιστες ζημίες στα πεύκα και επικίνδυνες αλλεργίες σε ανθρώπους και ζώα. Μπορούμε να τον δούμε την μέρα να λιάζετε και να εποπτεύει την περιοχή του για θηράματα ακίνητο σε ψηλά σημεία, όταν εντοπίσει κάποιο θήραμα τρέχει με αστραπιαία ταχύτητα, το αρπάζει και το τρώει.

Πολλοί άνθρωποι τρέμουν από φόβο και μόνο που θα τον δουν, φυσικά αυτό είναι τελείως αδικαιολόγητο διότι ο Κουρκουτάς παρά την τρομερή του όψη που θυμίζει δράκο είναι ένα εντελώς ακίνδυνο ζώο και ποτέ δεν επιτίθεται ή κάνει κακό σε άνθρωπο.

Γεννά την άνοιξη μέχρι και δώδεκα αυγά. Στην βιβλιογραφία αναφέρετε ότι οι Κουρκουτάδες γεννούν μέσα σε τρύπες σε δόμες και τοίχους καθώς και σε σχισμές βράχων, αυτό είναι μεγάλο λάθος. Ο Kουρκουτάδες αλλά και οι χαμαιλέοντες γεννούν τα αβγά τους στο έδαφος σε τρύπες που ανοίγουν οι ίδιοι και μετά τα σκεπάζουν με μαλακό χώμα και ξηρά φύλλα αν υπάρχουν κοντά (έχω δει δυο φορές αυτή την διαδικασία). Ο Κουρκουτάς δεν γεννά αβγά με τσόφλι, αλλά μόνο με μεμβράνη όπως και τα φίδια. Τα αβγά δεν επωάζονται από τους γονείς όπως τα πουλιά αλλά εκκολάπτονται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Μετά τη γέννηση των αβγών η μητέρα συνεχίζει τον δρόμο της και δεν έχει πλέον καμία επαφή με τα αβγά και τα μικρά. Τα μικρά μετά την εκκόλαψη είναι ικανά να επιβιώνουν και να τρέφονται μόνα τους. Όταν κυνηγιόνται από θηρευτές, όπως φίδια, μπορούν να αποκόψουν την ουρά τους για να γλυτώσουν, συγκεκριμένα αποκόπτουν την ουρά τους και η ουρά αν και κομμένη συνεχίζει να κινείται αποσπώντας την προσοχή του θηρευτή και έτσι δίνεται η ευκαιρία στη σαύρα να ξεφύγει. Όλες σχεδόν οι σαύρες έχουν αναγέννηση και η κομμένη ουρά τους μεγαλώνει ξανά.

Οι εχθροί που αντιμετωπίζουν οι Κουρκουτάδες αλλά και όλες οι σαύρες είναι τα αρπαχτικά πουλιά, τα φίδια, οι αλεπούδες, οι σκαντζόχοιροι, οι γάτες και φυσικά ο άνθρωπος με διάφορες ενέργειες, όπως οι ψεκασμοί, οι οποίοι έχουν αποτέλεσμα την έλλειψη τροφής των ζώων αυτών καθώς και η καταστροφή των βιοτόπων.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com

Τηλ. 96376823

Οι Στερνίδες της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 30/8/2020

See also

List of Birds of Cyprus - Κατάλογος πουλιών της Κύπρου

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 30/8/2020

Κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Τα Γλαρόνια ή Στερνίδες (Terns) είναι αποδημητικά θαλασσοπούλια μεγάλων αποστάσεων και ανήκουν στην οικογένεια λαριδών (Laridae) όπως και όλα τα είδη γλάρων. Έχουν ασπρόμαυρα και γκρίζα χρώματα όπως και οι γλάροι και πολλοί άνθρωποι νομίζουν ότι είναι γλάροι. Είναι πουλιά μακρόβια και μπορούν να ζήσουν μέχρι και τριάντα χρόνια. Τα γλαρόνια τα συναντούμε σε ολόκληρο τον πλανήτη ακόμα και στην ανταρτική και συχνάζουν σε ανοιχτούς βιοτόπους όπου υπάρχει νερό, στην θάλασσα, σε ποταμούς, βάλτους, λίμνες, λιμνοθάλασσες και άλικες. Αναλόγως του είδους το μέγεθος τους κυμαίνεται από 23 μέχρι 60 πόντους, διαθέτουν λεπτές μακριές φτερούγες, διχαλωτές μακριές ουρές, λεπτό και μακρύ ράμφος και σχετικά κοντά πόδια. Τα περισσότερα είδη τρέφονται με ψάρια ενώ μερικά είδη με έντομα που τα πιάνουν στον αέρα. Τα περισσότερα είδη γλαρονιών πετούν ανάλαφρα και αθόρυβα συνεχώς πάνω από το νερό για να εντοπίσουν την λεία τους, όταν εντοπίσουν την λεία τους αιωρούνται στον αέρα για μερικά δευτερόλεπτα και κατόπιν με μια αστραπιαία βουτιά στο νερό την συλλαμβάνουν. Μπορούν να κολυμπούν και να επιπλέουν  στο νερό αλλά το κάνουν σπάνια, συνήθως το κάνουν όταν θέλουν να κάνουν μπάνιο. Συνήθως γεννούν σε αποικίες πάντα κοντά στο νερό και αρέσκονται να γενούν σε απομονωμένα ασφαλή νησάκια σε λίμνες, αλυκές και λιμνοθάλασσες. γενούν στο έδαφος και σε επιπλέοντα υδρόβια φυτά και ορισμένα είδη χτίζουν την φωλιά τους με λίγα κλαδάκια ενώ άλλα δεν χρησιμοποιούν καθόλου υλικά, αναλόγως του είδους γεννούν από ένα μέχρι τέσσερα αυγά. Τα νεαρά γλαρόνια ξεχωρίζουν ευκολά από τα ενήλικα επειδή διαθέτουν διαφορετικούς χρωματισμούς. 

Whiskered Tern (Chlidonias hybrida or Chlidonias hybridus) Μουστακογλάρονο - Λιμνογλάρονο

Φυσικοί εχθροί αυτών των πουλιών αποτελούν τα αρπαχτικά πουλιά, η αρπαγή αυγών και νεοσσών από αρπαχτικά πουλιά και σαρκοφάγα θηλαστικά όπως την αλεπού και την νυφίτσα. Από πλευράς ανθρώπινου παράγοντα τα πουλιά αυτά κινδυνεύουν από την καταστροφή των βιοτόπων τους και από την αρπαγή των αυγών τους καθώς σε αρκετές ασιατικές χώρες οι άνθρωποι συνηθίζουν να τρώνε τα αυγά τους. 

Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί 9 είδη γλαρονιών εκ των οποίων τα 2 είδη είναι πολύ σπάνια για την Κύπρο. 

Little tern (Sterna albifrons)  Νανογλάρονο

 Τα είδη γλαρονιών που συναντούμε στην Κύπρο είναι 

1 Νανογλάρονο - Little Tern (Sterna albifrons)  2  Γελογλάρονο - Gull-billed Tern (Gelochelidon nilotica) 3 Μαυρογλάρονο - Black Tern (Chlidonias niger) 4 Αργυρογλάρονο, Ασπρογλάρονο - White-winged Tern (Chlidonias leucopterus) 5 Μουστακογλάρονο, Λιμνογλάρονο - Whiskered Tern (Chlidonias hybridus) 6 Ποταµογλάρονο, Θαλασσοχελιδόνα - Common tern (Sterna hirundo) 7 Χειμωνογλάρονο - Sandwich Tern (Thalasseus sandvicensis)  8 Χιονογλάρονο - Arctic Tern (Sterna paradisaea) 9 Γιγαντογλάρονο, Καρατζάς -  Caspian Tern (Hydroprogne caspia)

Το Νανογλάρονο είναι ένα μικρόσωμο γλαρόνι με μήκος  21–25 πόντους. Αναπαράγεται σε αποικίες σε ακτές και μικρά ασφαλή νησάκια με χαλίκια γεννώντας 2 – 4 πιτσιλωτά αυγά.  Τρέφετε με μικρά ψαράκια και κυνηγά συνήθως σε αλμυρά και υφάλμυρα νερά. Το συναντούμε σε Ευρώπη και Ασία και είναι μεταναστευτικό πουλί μεγάλων αποστάσεων και μπορεί να μεταναστεύσει μέχρι νότιο Αφρική και Αυστραλία. Στην Κύπρο μερικά ζευγάρια αναπαράγονται στην λίμνη της Ορόκλινης και στις 2 άλικές μας. 

Το Γελογλάρονο αναπαράγεται σε θερμές περιοχές σε αποικίες σε λίμνες και ακτές γεννώντας 2 – 4 πιτσιλωτά αυγά. Το συναντούμε σε πολλά γεωγραφικά πλάτη όπως Ευρώπη, Ασία, Αμερική, Αφρική  ακόμα και στην νέα Ζηλανδία. Τρέφετε κυρίως με έντομα που τα πιάνει εν πτήση. 

Το Μαυρογλάρονο το συναντούμε σε Ευρώπη, Ασία και Αμερική. Αναπαράγεται κοντά σε γλυκά νερά και φτιάχνει συνήθως την φωλιά του πάνω σε επιπλέοντα βλάστηση γεννώντας 2- 4 αυγά. 

Το Αργυρογλάρονο το συναντούμε στην Ευρώπη, Ασία, Αφρική και Αυστραλία.  Αναπαράγεται στην Ευρώπη και Ασία κοντά σε γλυκά νερά και φτιάχνει συνήθως την φωλιά του πάνω σε επιπλέοντα βλάστηση γεννώντας 2- 4 αυγά.

Το Μουστακογλάρονο το συναντούμε σε πολλά γεωγραφικά πλάτη και αναπαράγεται σε θερμές περιοχές της Ευρώπης και της Ασίας. Τρέφετε με μικρά ψάρια, έντομα και αμφίβια. 

Το Ποταµογλάρονο αναπαράγεται σε αποικίες κοντά σε αλμυρά και γλυκά νερά. Τρέφετε με μικρά ψαράκια.  Στην Κύπρο μερικά ζευγάρια αναπαράγονται στην λίμνη της Ορόκλινης και στις 2 άλικές μας.

Το Χειμωνογλάρονο τρέφετε με μικρά ψαράκια που τα πιάνει με κατάδυσει συνήθως σε αλμυρά νερά. Αναπαράγεται σε αποικίες σε ακτές και νησάκια. Γεννά στο έδαφος από ένα μέχρι τρία πιτσιλωτά αυγά. 

Το Χιονογλάρονο αναπαράγεται στην Αρκτική και Αρκτικές  περιοχές της Ευρώπης, Ασίας και νότιας Αμερικής. Είναι μεταναστευτικό πουλί μεγάλων αποστάσεων και μπορεί να διανύσει σε μια μεταναστευτική περίοδο μέχρι και 90.000 χιλιόμετρα και κατέχει το ρεκόρ μακρύτερης μεταναστεύσεις στο ζωικό βασίλειο. Αναπαράγεται σε αποικίες σε ακτές, νησιά και σε άλλες περιοχές κοντά σε νερό. Στην Κύπρο είναι πολύ σπάνιος επισκέπτης.

Το Γιγαντογλάρονο είναι το μεγαλύτερο είδος γλαρονιού με μήκος 48 μέχρι 60 εκατοστά. Αναπαράγεται σε ακτές και μεγάλες λίμνες στην Ευρώπη, νότιο Αμερική, Ασία, Αφρική και Αυστραλία. Είναι είδος που κινδυνεύει με αφανισμό καθώς στον πλανήτη έχουν απομείνει περίπου 50.000 ζευγάρια μόνο. Γενούν σε αποικίες στο έδαφος σε χαλίκια και άμμο και τρέφονται με ψάρια, μεγάλα έντομα και αυγά και νεοσσούς άλλων πουλιών. Κυνηγούν τα θηράματα τους σε αλμυρά και γλυκά νερά. Στην Κύπρο είναι πολύ σπάνιος επισκέπτης.

Gull-billed tern (Gelochelidon nilotica) Γελογλάρονο

Μέτρα προστασίας που μπορούν να παρθούν στην Κύπρο για μερικά είδη γλαρονιών που φωλιάζουν εδώ είναι η δημιουργία μικρών νησίδων ή πλωτών εξέδρων στις 2 άλικές μας και σε μερικές λίμνες που συχνάζουν αυτά τα πουλιά ώστε τα γλαρόνια και πολλά άλλα είδη πουλιών να βρίσκουν ασφαλές καταφύγιο για την αναπαραγωγή τους. Κάτι ανάλογο έγινε με επιτυχία στην λίμνη της Ορόκλινης. Να αναφέρω ότι είναι πολύ δύσκολο να επιβιώσουν οι νεοσσοί πουλιών που γενούν σε όχθες αλυκών και άλλων λιμνών επειδή την νύχτα αλεπούδες και ποντικές κυκλοφορούν αναζητώντας τροφή περιμετρικά των νερών. Είναι αρκετές οι φορές που είδα αλεπούδες ακόμα και μέρα να κυκλοφορούν μέσα στον προστατευόμενο και περιφραγμένο χώρο στην λίμνη της Ορόκλινης. Μια αλεπού μπορεί να καταστρέψει μέσα σε μια νύχτα όλες τις φωλιές περιμετρικά μιας λίμνης.  

Gull-billed tern (Gelochelidon nilotica) Γελογλάρονο.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com

Τηλ. 96376823

Common tern (Sterna hirundo) Θαλασσοχελίδονο, Ποταμογλάρονο

Black tern (Chlidonias niger)  Μαυρογλάρονο

Οι ζευκαλάτες της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 31/5/2020

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of Birds of Cyprus - Κατάλογος πουλιών της Κύπρου

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Five Wagtails of Cyprus (Σεισοπυγίς) - Οι ζευκαλάτες της Κύπρου

White Wagtail (Motacilla alba) (Linnaeus,1758) Λευκοσουσουράδα - Ζευκαλάτη 

Grey Wagtail (Motacilla cinerea) (Tunstall, 1771) Σταχτοσουσουράδα 

Citrine Wagtail (Motacilla citreola) (Pallas, 1776) Ικτεροζευκαλάτης - Κιτροσουσουράδα

Western Yellow Wagtail (Motacilla flava) (Linnaeus,1758) - Κιτρινοσουσουράδα - Σεισοπυγίς η κιτρίνη

Black-headed Wagtail (Motacilla flava feldegg) 

Possible eastern yellow wagtail (Motacilla tschutschensis) JF Gmelin, 1789

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 31/5/2020

Κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου 

Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί (μαζί με τα αποδημητικά) περίπου 410 είδη πουλιών, και αυτός ο αριθμός αυξάνεται κάθε χρόνο, με νέες καταγραφές. 

5 από αυτά τα πουλιά αποτελούν οι γνωστές σε πολλούς σουσουράδες ή ζευκαλάτες. Πρόκειται για αποδημητικά και αποκλειστικά εντομοφάγα πουλιά και ανήκουν όλες στην οικογένεια  Σεισοπυγιδες (Motacillidae). Ανά τον κόσμο υπάρχουν 65 διαφορετικά είδη της οικογενείας αυτής και τις συναντούμε σε ολόκληρο τον πλανήτη. 

White Wagtail (Motacilla alba)  Λευκοσουσουράδα - Ζευκαλάτη

Είναι αποκλειστικά εντομοφάγα πουλιά και τρέφονται με έντομα, με σκουλήκια, προνύμφες και αράχνες που βρίσκουν κυρίως στο έδαφος όπου και αναζητούν την τροφή τους. Είναι εδαφόβια πουλιά και στα δέντρα ανεβαίνουν μόνο για να κουρνιάσουν το βράδι συνήθως ομαδικά, και αρέσκονται σε δέντρα που βρίσκονται μέσα στις πόλεις. Εκατοντάδες σουσουράδες κουρνιάζουν την νύχτα σε δέντρα στο κέντρο της Λευκωσίας κατά τους χειμερινούς μήνες. Έρχονται πολύ νωρίς το φθινόπωρο και αποτελούν προάγγελο του χειμώνα. 

Κυρίως προτιμούν ανοιχτές πεδινές εκτάσεις συνήθως κοντά σε λίμνες και νερά όπου βρίσκουν πολλά έντομα, τις συναντούμε επίσης σε χαμηλές φυτείες, σε οργωμένα χωράφια, μέσα στις πόλεις, σε γήπεδα, σε πάρκα και σε όχθες δρόμων. 

Western Yellow Wagtail (Motacilla flava)  - Κιτρινοσουσουράδα

Είναι χαρακτηριστικό το περπάτημα αυτών των πουλιών καθώς είναι αεικίνητες και όταν περπατάνε κουνάνε την μακριά τους ουρά πάνω κάτω σαν να χορεύουν, και από την συνήθεια τους αυτή πήραν το όνομα σουσουράδες. Σουσουράδες λέμε συνήθως τις ζωηρές, επιδειχτικές και κουνιστές γυναίκες.

Στην Κύπρο τις λέμε και ζευκαλάτες διότι παλιά είχαν το συνήθειο να ακολουθούν τα ζώα που όργωναν τα χωράφια, το λεγόμενο ζευκάρι, τρώγοντας τα σκουλήκια και έντομα που έβγαιναν στην επιφάνια από το ανακάτεμα του χώματος, αυτό το κάνουν και σήμερα και ακολουθούν τα γεωργικά μηχανήματα (Τρακτέρ). Πρόκειται για πολύ ωφέλιμα πουλιά για τον άνθρωπο καθώς καταναλώνουν τεράστιές ποσότητες βλαβερών εντομών όπως ακρίδες. 

 Grey Wagtail (Motacilla cinerea)Σταχτοσουσουράδα

Από τα 5 αυτά είδη μόνο μερικά ζευγάρια  Σταχτοσουσουράδας και Κιτρινοσουσουράδας αναπαράγονται στον τόπο μας. Όλα τα είδη φτιάχνουν την φωλιά τους στο έδαφος και γένουν μέχρι και 6 αυγά.

Citrine Wagtail (Motacilla citreola) Ικτεροζευκαλάτης  -Κιτροσουσουράδα

Τα 5 είδη σουσουράδων που συναντούμε στην Κύπρο είναι

1) Ικτεροζευκαλάτης – Κιτροσουσουράδα - Citrine Wagtail (Motacilla citreola) Αποτελεί το πιο σπάνιο είδος σουσουράδας για τον τόπο μας με μόνο μερικές αναφορές τον χρόνο. Έρχεται κατά τις περιόδους της μετανάστευσης που γίνετε το φθινόπωρο και την άνοιξη, μένει μερικές μέρες και συνεχίζει τον δρόμο της.  Συχνάζει σε υγρούς τόπους όπως λίμνες, βάλτους και ρυάκια. Αναπαράγετε στην κεντρική Ασία σε υγρές περιοχές φτιάχνοντας την φωλιά της στο έδαφος. 

2) Κιτρινοσουσουράδα - Σεισοπυγίς η κίτρινη - Western Yellow Wagtail (Motacilla flava)  Είναι κοινό είδος για τον τόπο μας και την συναντούμε και αυτή κατά τις περιόδους μετανάστευσης για λίγες μέρες. Την συναντούμε κυρίως σε κοπάδια σε υγρές περιοχές σε οργωμένα χωράφια σε χαμηλές φυτείες και φρεσκοκομμένα τριφύλλια όπου αναζητά την τροφή της. Γεννά στη Σκανδιναβία, Βρετανία, Ιρλανδία στη Ν. και Α. Ευρώπη και στην Β. Αφρική. Ανά τον κόσμο συναντούμε 17 υποείδη αυτού του είδους. Στην Κύπρο συναντούμε μερικά υποείδη του είδους αυτού. 

3) Σταχτοσουσουράδα - Grey Wagtail (Motacilla cinerea) Την συναντούμε σε υγρούς τόπους όπως λίμνες, βάλτους και ρυάκια και μερικά πουλιά ξεχειμωνιάζουν στον τόπο μας. Αναπαράγονται στην Κύπρο μόνο μερικά ζευγάρια στην οροσειρά του Τροόδους κοντά σε ποταμούς με ολόχρονη ροΐ νερού και φτιάχνει την φωλιά της συνήθως ανάμεσα σε πέτρες και ρίζες δέντρων.  Πρόκειται για πουλί που έχει εδαφική επικράτεια και όταν εισβάλει άλλο πουλί του ιδίου είδους στην περιοχή του γίνονται σκληρές μάχες. 

4) Λευκοσουσουράδα – Ζευκαλάτη - White Wagtail (Motacilla alba) Πρόκειται για το πιο κοινό είδος από όλα στην Κύπρο και το συναντούμε παντού. Είναι η μόνη σουσουράδα από όλες τις άλλες που συναντούμε στον τόπο μας που δεν έχει πάνω της κίτρινο χρώμα. Μας έρχεται νωρίς το φθινόπωρο και ξεχειμωνιάζει στον τόπο μας μέχρι την άνοιξη. Ανά τον κόσμο συναντούμε 11 υποείδη του είδους αυτού. Δεν αναπαράγετε στην Κύπρο αλλά αναπαράγετε σε πάρα πολλές περιοχές του πλανήτη.  Στην Ευρώπη απαντά ως καλοκαιρινός αναπαραγόμενος επισκέπτης, σε όλη την ήπειρο, ακόμη και στην Ισλανδία, ενώ φθάνει μέχρι και τις ανατολικές ακτές της Γροιλανδίας.

5) Μαυροκέφαλη κιτρινοσουσουράδα - Black-headed Wagtail (Motacilla flava feldegg)Αποτελεί ένα από τα 17 υποείδη της Κιτρινοσουσουράδα Western Yellow Wagtail (Motacilla flava) αλλά έχει προταθεί από πολλούς ερευνητές πουλιών για να γίνει ξεχωριστό είδος. Είναι ίσως το ομορφότερο από όλα τα είδη σουσουράδων που έρχονται στην Κύπρο. 

Black-headed Wagtail Motacilla flava feldegg

Εχθροί των πουλιών αυτών στην Κύπρο αποτελούν τα αρπαχτικά πουλιά και οι ασυνείδητοι κυνηγοί που πολλές φορές τα σκοτώνουν κατά δεκάδες αν και πρόκειται για αυστηρά προστατευόμενα πουλιά από τον νόμο. 

Τον Απρίλιο του 2018 προς μεγάλη έκπληξη όλων των παρατηρητών πτηνών             εμφανίστηκε στους υγροτόπους στο Φασούρι η πολύ σπάνια για την Κύπρο σουσουράδα East Siberian White Wagtail (Motacilla alba ocularis) που αποτελεί ένα από τα 11 υποείδη της Λευκοσουσουράδας - White Wagtail (Motacilla alba) και αποτελεί για την Κύπρο την πρώτη αναφορά στα χρονικά. Το είδος αυτό αναπαράγετε στην Αλάσκα. Έμεινε στο Φασούρι περίπου για μια βδομάδα και έφυγε. Έχω πάει αρκετές φορές για να την δω και να την φωτογραφίσω αλλά δυστυχώς δεν μου έκανε την χάρη. Προφανώς το ίδιο πουλί εμφανίστηκε στην ίδια περιοχή και την ίδια εποχή το 2019. 

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.