Translate

Sunday, 2 April 2023

Diederick Cuckoo (Chrysococcyx caprius) (Boddaert, 1783) Paralimni 1/4/2023 - Μεγάλος Χρυσόκουκος, Πρασινόκουκος, Χρυσόκoυκoς - Cyprus

 Not good photos but I am very happy to see this very rare bird for Cyprus

Only 2 references for Cyprus with the first reference being in 1982
I thank Andy Rollie for his help

The diederik cuckoo (Chrysococcyx caprius), formerly dideric cuckoo or didric cuckoo is a member of the cuckoo order of birds, the Cuculiformes, which also includes the roadrunners and the anis. Taxonomy The diederik cuckoo was described by the French polymath Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon in 1780 in his Histoire Naturelle des Oiseaux from a specimen collected in the Cape of Good Hope region of South Africa. The bird was also illustrated in a hand-coloured plate engraved by François-Nicolas Martinet in the Planches Enluminées D'Histoire Naturelle which was produced under the supervision of Edme-Louis Daubenton to accompany Buffon's text.[3] Neither the plate caption nor Buffon's description included a scientific name but in 1783 the Dutch naturalist Pieter Boddaert coined the binomial name Cuculus caprius in his catalogue of the Planches Enluminées. The diederik cuckoo is now placed in the genus Chrysococcyx that was erected by the German zoologist Friedrich Boie in 1826. The species is monotypic. The generic name Chrysococcyx combines the Ancient Greek khrusos meaning "gold" and kokkux meaning "cuckoo". The specific epithet caprius is from the Latin cupreus meaning "coppery". The common name "diederik" is from Afrikaans "diedrik", an onomatopoeic rendition of the bird's call. Description At Rietvlei Nature Reserve, Gauteng, South Africa The diederik cuckoo is a smallish cuckoo at 18 to 20 cm. Adult males are glossy green above with copper-sheened areas on the back and whitish underparts. They have a broken white eye-stripe and a short, green malar stripe. All remiges have three to four white spots on the inner vanes. The four green outer tail feathers are tipped white, and the outermost pair are spotted white on both vanes. Females show more copper above, and have coppery barring on the flanks. The underparts are often washed brownish. Juveniles have a red bill, streaky throat and a white wing-bar. They are more copper-coloured above and browner below than the females, and the flank markings are brown blotches. The diederik cuckoo is a brood parasite. It lays a single egg mostly in the nests of weavers, especially the village weaver and the bishops in the genus Euplectes. For example, it has been recorded in red-collared widowbirds. Feeding The diederik cuckoo takes a variety of insects and caterpillars. It is a noisy species, with the persistent and loud deed-deed-deed-deed-er-ick call from which it gets its name. Usually four clear, roughly identical, notes followed by a little twitter. Distribution and habitat It is a common resident breeder in Sub-Saharan Africa and the southern Arabian Peninsula. It has been recorded as far north as Cyprus (1982 & 2023). It is a short-distance seasonal migrant, moving with the rains. It is a solitary bird, found in open woodland, savanna and riverside bushes. From Wikipedia, the free encyclopedia

Φωτογραφίες, του Γιώργου Κωνσταντίνου Paralimni 1/4/2023






Friday, 31 March 2023

Η πανέμορφη Φραγκολίνα της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 3/2/2020

 See also

 Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Black Francolin ( Francolinus francolinus ) (Linnaeus, 1766) Φραγκολίνα, Αυτοτζινάρα ή κοστέσσερα πεθερά

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 3/2/2020

Κείμενο, φωτογραφίa, βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Η Φραγκολίνα είναι ένα από τα πιο όμορφα πουλιά που συναντούμε στην Κύπρο. Πρόκειται για ένα από τα πιο κατατρεγμένα πουλιά στην Κύπρο καθώς συγκαταλέγεται δυστυχώς στα κύρια θηρεύσιμα είδη της Κύπρου και κυνηγιέται ανελέητα και με μανία από σαράντα χιλιάδες κυνηγούς. Στην Κύπρο τη συναντούμε, κυρίως σε πεδινές αλλά και σε μερικές ημιορεινές περιοχές. Συνήθως συχνάζει σε καλλιεργημένες εκτάσεις με ύπαρξη νερών. 

Το κοινό και επιστημονικό της όνομα είναι Black Francolin - Francolinus francolinus (Linnaeus, 1766) Μαύρος φραγκολίνος, Φραγκολίνα, Αυτοτζινάρα ή κοστέσσερα πεθερά (στα κυπριακά) και ανήκει στην πολύ μεγάλη οικογένεια των Φασιανιδών (Phasianidae) και στην τάξη των ορνιθόμορφων. Στην Κύπρο από αυτή την οικογένεια συναντούμε ακόμα δυο είδη που είναι το ορτύκι και η πέρδικα και επίσης ανήκουν στα κύρια θηρεύσιμα είδη της Κύπρου. Το γένος Francolinus περιλαμβάνει συνολικά πέντε διαφορετικά είδη πουλιών, αλλά στην Κύπρο συναντούμε μόνο τη Φραγκολίνα.

Την  Φραγκολίνα εκτός από την Κύπρο την συναντούμε σε αρκετές ασιατικές χώρες και δεν είναι αποδημητικό πουλί. Η ύπαρξη της στην Κύπρο πολύ πιθανών να οφείλετε στην μεταφορά της από τους νεολιθικούς ανθρώπους πριν αρκετές χιλιάδες χρόνια. Να σημειώσω ότι η Κύπρος είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που φιλοξενεί το είδος αυτό και πολλοί παρατηρητές πτηνών έρχονται ειδικά στην Κύπρο για να δουν και να φωτογραφίσουν το είδος αυτό.

Παλιά η Φραγκολίνα ήταν σπάνιο είδος για την Κύπρο καθώς την συναντούσαμε μόνο σε δυο μικρές περιοχές του νησιού, η μια στην Πάφο και η άλλη στην Καρπασία. Η τεράστια άνοδος του πληθυσμού της τα τελευταία 20 χρόνια οφείλετε στις νεκρές ζώνες όπου τα πουλιά εισήλθαν από την μεριά των κατεχομένων και αναπαρήχθησαν χωρίς καμία ενόχλησή. Το 2000 οι Φραγκολίνες άρχισαν να περνούν στις ελεύθερες περιοχές και συγκεκριμένα από την νεκρά ζώνη στο Γέρι,   όπου και ήταν η πρώτη φορά που είδα το πουλί αυτό. Αυτή ήταν η αρχή για να εξαπλωθούν σχεδόν σε ολόκληρη την Κύπρο. Η Φραγκολίνα βρίσκετε στον κόκκινο κατάλογο της IUCN με τα απειλούμενα είδη του πλανήτη και πολύ κακός επιτρέπετε το κυνήγι της στην Κύπρο.

Ευτυχώς είναι δύσκολα θηράματα καθώς τα πουλιά αυτά έχουν κρυπτική συμπεριφορά και δεν πετάγονται εύκολα, αλλά μένουν κρυμμένα σε πυκνά καλάμια και πυκνή βλάστηση και με το τέλειο καμουφλάζ που διαθέτουν είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστούν.

Χαρακτηριστικό είναι το δυνατό κάλεσμα του αρσενικού που ακούμε συνήθως νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα κυρίως την αναπαραγωγική περίοδο, και που με αυτό τον τρόπο  κατοχυρώνει την εδαφική του επικράτεια.

Τρέφεται με μια ποικιλία τροφών, όπως σπόροι, φρέσκα βλαστάρια, χόρτα, ελιές, ώριμα φρούτα που πέφτουν κάτω από τα δέντρα και έντομα. Το καλοκαίρι ψάχνει την τροφή της συνήθως νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα, ενώ τις ζεστές ώρες της ημέρας παραμένει κρυμμένη μέσα σε πυκνή βλάστηση, κάτω από πυκνούς θάμνους και φυλλώματα αναζητώντας δροσιά, ενώ τον χειμώνα κινείται και τρέφεται καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας.

Από τον Φεβρουάριο συναντούμε τα πουλιά ανά δύο ζευγαρωμένα καθώς πλησιάζει η περίοδος ωοτοκίας. Γεννούν νωρίς την άνοιξη από τον Μάρτιο μέχρι τον Μάιο, από έξι μέχρι δώδεκα πρασινωπά αβγά, στο έδαφος σε φωλιές που φτιάχνουν με λίγα ξερά χόρτα και φτερά, μέσα σε πυκνά χόρτα και κάτω από θάμνους. Κατά την περίοδο ωοτοκίας τα πουλιά έχουν τον δικό τους χώρο και το αρσενικό προστατεύει την περιοχή του δίνοντας σκληρές μάχες με τα άλλα αρσενικά που θα την παραβιάσουν.

Η επώαση γίνετε από το θηλυκό και διαρκεί περίπου είκοσι μέρες, και τα μικρά μερικές ώρες μετά την εκκόλαψη είναι έτοιμα να ακολουθήσουν τη μητέρα τους. Κατά τις πρώτες βδομάδες της ζωής τους τα μικρά έχουν ανάγκη από τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη για την ανάπτυξή τους και για αυτό τρέφονται σχεδόν αποκλειστικά με διάφορα έντομα και σκουλήκια. Μπορούμε να παρατηρήσουμε τη μητέρα τους να σκαλίζει το έδαφος για να αποκαλυφθούν διάφορα έντομα ώστε να τα φάνε τα μικρά.

Πολύ εντυπωσιακή είναι η συμπεριφορά των μικρών σε περίπτωση που εμφανίζεται κίνδυνος. Στα μικρά γίνεται κάτι σαν έκρηξη και σε κλάσματα δευτερολέπτου εξαφανίζονται κάπου κοντά, γίνονται ένα με χόρτα και πέτρες και είναι εξαιρετικά δύσκολο να τα εντοπίσεις,  Όταν ο κίνδυνος περάσει, η μητέρα με ένα χαρακτηριστικό κλάμα καλεί τα μικρά να μαζευτούν ξανά κοντά της.

Τα μικρά σε ηλικία μιας βδομάδας μπορούν να κάνουν μικρά πετάγματα σε περίπτωση κινδύνου. Μένουν με τους γονείς τους μέχρι και το φθινόπωρο, και τον χειμώνα παίρνουν τον δικό τους δρόμο για να αναπαραχθούν την άνοιξη.

Η Φραγκολίνα έχει πολλούς εχθρούς, με κυριότερους τον άνθρωπο και την αλεπού που αποτελεί μάστιγα τα τελευταία χρόνια με την υπερβολική αύξηση του πληθυσμού της και κατασπαράσσει αβγά και νεοσσούς καθώς βρίσκονται στο έδαφος. Επίσης κινδυνεύουν κυρίως τα νεαρά πουλιά από αρπαχτικά πουλιά, τα φίδια και την ποντίκα. Φυσικά όλα αυτά είναι μέρος της τροφικής αλυσίδας που βοηθά να διατηρούνται οι ισορροπίες της φύσης.

Οι κακές καιρικές συνθήκες κάποτε με ισχυρές βροχοπτώσεις και χαλαζοπτώσεις οδηγούν σε μεγάλες καταστροφές αβγών και νεοσσών των Φραγκολίνων αλλά και όλων των πουλιών.

Μεγάλη καταστροφή στις φωλιές και στα νεαρά πουλιά προκαλεί ο θερισμός των σπαρτών καθώς γίνεται την εποχή αναπαραγωγής των πουλιών, καθώς οι Φραγκολίνες αρέσκονται να φτιάχνουν τις φωλιές τους μέσα στα σπαρτά. Μεγάλες καταστροφές επίσης υφίστανται και οι πέρδικες από τον θερισμό των σπαρτών, καθώς τα πουλιά αυτά έχουν τις ίδιες συνήθειες με τις Φραγκολίνες.

Οι λαθροκυνηγοί και η μη τήρηση του κότα σε περιόδους κυνηγιού έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του πληθυσμού των Φραγκολίνων. Ευτυχώς, τώρα με τις αυστηρότατες ποινές που επιβάλλει στους λαθροθήρες η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας η λαθροθηρία έχει μειωθεί σημαντικά.

Η εκπαίδευση των κυνηγετικών σκυλιών στους αγρούς την εποχή αναπαραγωγής των Φραγκολίνων έχει καταστρεπτικές συνέπειες σε αβγά, νεοσσούς και γενικά σε όλη την πανίδα του τόπου μας.

Ας σεβαστούμε και ας προστατεύσουμε αυτό το περήφανο και πανέμορφο πουλί για να το χαιρόμαστε για πάντα εμείς και οι επόμενες γενιές και να ακούμε κλάμα της να αντιλαλεί στους κάμπους μας.





Black Francolin ( Francolinus francolinus ) Φραγκολίνα, Αυτοτζινάρα ή Κοστέσσερα πεθερά - Cyprus.

Wednesday, 29 March 2023

Ένας διαφορετικός σπάνιος Νυχτοπάππαρος (Φρουτονυχτερίδα) με λευκοπάθεια (Albinism Egyptian fruit bat )

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Λίστα με τα 19 είδη νυχτερίδων της Κύπρου - List of 19 bats species of Cyprus

Λίστα των θηλαστικών της Κύπρου - List of mammals of Cyprus

Ο κυπριακός Νυχτοπάππαρος στα όρια του αφανισμού (Web TV) - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 17/12/2017

Egyptian fruit bat (Rousettus aegyptiacus) (Geoffroy, 1810) Νυχτοπάππαρος - Φρουτονυχτερίδα - Cyprus



Τον albino σπάνιο Νυχτοπάππαρο τον βρήκα το 2006 στο χωριό Κλήρου σε ένα περιβόλι πιασμένο σε παράνομα δίχτυα παγιδεύσεις πουλιών. Ευτυχώς ήταν ζωντανός αλλά τραυματισμένος. Τον έβγαλα με πολλή κόπο από τα δίχτυα και τον μετάφερα σπίτι μου όπου τον περίθαλψα για μια βδομάδα και μετά τον αφίσα ελεύθερο. Θυμάμαι μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση το πόσο φιλικό ζώο ήταν αφού από την πρώτη μέρα έτρωγε τα φρούτα από το χέρι μου σαν να γνωριζόμαστε χρόνια.

Έστειλα την φωτογραφία του σε Τσέχους ερευνητές οι οποίοι μελετούν εδώ και πολλά χρόνια το είδος αυτό, και έμειναν έκπληκτοι. Μου είπαν ότι τα τελευταία χρόνια επισκέφθηκαν όλες τις χώρες που υπάρχει το είδος αυτό καταμετρώντας τους πληθυσμούς τους και ότι ποτέ δεν είδαν άτομο του είδους αυτού με λευκοπάθεια.
Ίσως να ήταν ο μοναδικός σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο αλμπινισμός, ή αλλιώς αλφισμός, αναφέρεται στην αδυναμία του σώματος να παραγάγει μελανίνη. Η μελανίνη είναι το βασικό στοιχείο που επηρεάζει το χρώμα του δέρματος, των ματιών και των μαλλιών, με αποτέλεσμα την μερική ή ολική απώλεια της μελάγχρωσης. Τα ζώα με αλμπινισμό παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά με τους ανθρώπους με αλμπινισμό, όπως ανοιχτόχρωμο τρίχωμα και κόκκινο χρώμα ματιών.
Egyptian fruit bat (Rousettus aegyptiacus) (Geoffroy, 1810) Νυχτοπάππαρος - Φρουτονυχτερίδα

Κείμενο, φωτογραφίες, 13/11/2006 του Γιώργου Κωνσταντίνου











Ο Σκορταλλός της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 15/3/2020

  See also

 Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Crested lark (Galerida cristata) (Linnaeus,1758) Κατσουλιέρης - Κορυδαλλός - Σκορταλλός - Τσούρουλλος - Ποιητής - Cyprus

Κείμενο, φωτογραφία, βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί (μαζί με τα αποδημητικά) περίπου 410 είδη πουλιών, και αυτός ο αριθμός αυξάνεται κάθε χρόνο με νέες καταγραφές. Συγκεκριμένα, από τα 410 είδη πουλιών τα 54 είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κύπρου, τα 210 αποδημητικά είδη και τα συναντούμε τις εποχές της αποδημίας των πουλιών που γίνεται το φθινόπωρο και την άνοιξη και τα υπόλοιπα αποτελούν σπάνια είδη για την Κύπρο και θεωρούνται ως τυχαίοι επισκέπτες.
Ο Σκορταλλός ή κορυδαλλός με το κοινό και επιστημονικό όνομα Crested lark (Galerida cristata) (Linnaeus,1758) Κατσουλιέρης, Κορυδαλλός, Σκορταλλός ή Τσούρουλλος αποτελεί ένα από τα 54 είδη πουλιών που είναι μόνιμοι κάτοικοι της Κύπρου. Πρόκειται για ένα πολύ κοινό είδος και αναπαράγεται στον τόπο μας, είναι από τα πιο διαδεδομένα είδη κορυδαλλών ή τρασιηλων. Ο Σκορταλλός ανήκει στην οικογένεια των Κορυδαλλιδών (Alaudidae) που περιλαμβάνει ανά τον πλανήτη συνολικά 97 διαφορετικά είδη σε 20 γένη. Είναι μικρού μεγέθους πουλιά και συγκαταλέγονται στην τάξη Στρουθιόμορφα (Passeriformes) και στα ωδικά πτηνά. Σε ολόκληρο τον πλανήτη συναντούμε περίπου 35 υποείδη του είδους αυτού. Στην Κύπρο συναντούμε το υποείδος Galerida cristata cypriaca. Πρόκειται για κοσμοπολίτικα πουλιά, και αρέσκονται σε ξηρά περιβάλλοντα. Στην Κύπρο ο Σκορταλλός απαντά σε χέρσα εδάφη, πετρώδεις και αμμώδεις θέσεις, αμμοθίνες, ημιέρημες περιοχές αλλά και σε πεδινές ή θαμνώδεις τοποθεσίες, άλση, χωριά και πόλεις, επίσης, σε αμπελώνες, έλη και λασπώδεις θέσεις σε υγροτόπους, ακόμη και σε παραλίες. Αν και είναι είδος που αρέσκεται σε πεδινές περιοχές, απαντά από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι και τα 1200 μ.
Έχουν δυνατό, μακρύ και ελαφρός καμπυλωτό ράμφος, μεγάλα φτερά και χρώμα όμοιο με το χώμα για σκοπούς παραλλαγής, μιας και είναι καθαρά εδαφόβια πουλιά. Το κύριο διαγνωστικό στοιχείο του Σκορταλλού είναι το λεπτό και μυτερό του λοφίο, μεγαλύτερο από τα άλλα είδη κορυδαλλών που, όταν είναι ανορθωμένο, διακρίνεται από απόσταση, όμως, πολλές φορές το διατηρεί σε επίπεδη θέση (από κοντινή απόσταση διακρίνεται έστω και κατεβασμένο) Τα θηλυκά είναι παρόμοια με τα αρσενικά, ενώ τα νεαρά άτομα έχουν μικρότερο λοφίο και περισσότερες κηλίδες από τους ενήλικες.
Ο Σκορταλλός θεωρείται παμφάγο πτηνό, και το διαιτολόγιο περιλαμβάνει κυρίως σπόρους, έντομα, σκουλήκια και τρυφερά χόρτα. Συνήθως σκάβουν στο έδαφος με το δυνατό τους ράμφος για εξεύρεση τροφής (σπόρους και έντομα).
Στην Κύπρο συναντούμε οκτώ διαφορετικά είδη τρασιήλων, εκ των οποίων μόνο ο Σκορταλλός είναι μόνιμος κάτοικος της Κύπρου, ενώ τα υπόλοιπα εφτά αποτελούν αποδημητικά είδη που χρησιμοποιούν την Κύπρο ως ενδιάμεσο μεταναστευτικό σταθμό ή για να ξεχειμωνιάσουν.
Είναι ένα χαρακτηριστικό πουλί της κυπριακής και ελληνικής υπαίθρου. Το κελαΐδισμά του είναι δυνατό, καθαρό και σε πολύ υψηλούς τόνους. Φτιάχνει τη φωλιά του σε σπαρτά, καλλιέργειες, θερισμένα χωράφια και σε άγονες περιοχές με χαμηλή βλάστηση (θρουμπιά). Διαθέτουν υπέροχο κελάδημα, κυρίως την αναπαραγωγική περίοδο. Τραγουδούν εν πτήση καθώς αιωρούνται στον αέρα για να κατοχυρώσουν την αναπαραγωγική τους περιοχή ή για να προσελκύσουν ταίρι. Έχει την ικανότητα να τρέχει πολύ γρήγορα στην επιφάνεια του εδάφους, πριν καταφύγει στο πέταγμα. Συνήθως τους βλέπουμε να εποπτεύουν την περιοχή τους καθισμένοι στην κορυφή θάμνων και παλλούρων. Χτίζουν τις φωλιές τους σε μικρές κοιλότητες στο έδαφος που κατασκευάζουν οι ίδιοι στην βάση χόρτων ή μικρών θάμνων. Στην κατασκευή των φωλιών τους χρησιμοποιούν κυρίως ξερά χόρτα, τρίχες και φτερά. Το θηλυκό γεννά 3-5 πιτσιλωτά αβγά. Η επώαση κρατά περίπου 14 μέρες και η αναπαραγωγή γίνεται την άνοιξη και το καλοκαίρι. Το μεγάλωμα των νεοσσών αναλαμβάνουν και οι δύο γονείς. Ταΐζουν τους νεοσσούς αποκλειστικά με έντομα και κάμπιες που εμπεριέχουν υψηλή πρωτεΐνη μέχρι να ενηλικιωθούν. Οι νεοσσοί έχουν τη συνήθεια μερικές μέρες (6-7 μέρες) μετά την εκκόλαψή τους να εγκαταλείπουν περπατώντας τη φωλιά τους και να κρύβονται σε κοντινούς θάμνους και χόρτα για να προστατευτούν από τον καυτό ήλιο και από διάφορους άλλους κινδύνους ενώ αρχίζουν να πετούν σε ηλικία περίπου 15 ημερών. Μετά που οι νεοσσοί αποκτήσουν την ικανότητα να πετούν, οι γονείς τους εξακολουθούν να τους προμηθεύουν με τροφή για περίπου μια βδομάδα μέχρι να μάθουν να βρίσκουν μόνοι τους την τροφή τους. Οι νεοσσοί διαθέτουν απίστευτη παραλλαγή και είναι εξαιρετικά δύσκολο να τα διακρίνει κάποιος μέσα στην φωλιά ακόμα και από πολύ κοντινή απόσταση. Σε περίπτωση παρατεταμένης καλοκαιρίας, υπάρχουν δύο επωαστικές περίοδοι.
Μεγάλο κίνδυνο για τα πουλιά αυτά αποτελεί το γεγονός ότι φωλιάζουν στο έδαφος, καθώς τα αβγά και οι νεοσσοί είναι εύκολη λεία για τους θηρευτές, όπως ερπετά, αρπαχτικά πουλιά και αρπαχτικά θηλαστικά, όπως την αλεπού, τα τρωκτικά (ποντίκες), αδέσποτους γάτους και τον σκαντζόχοιρο. Τα αιγοπρόβατα πολλές φορές ποδοπατούν τις φωλιές. Πολλές φορές τα πουλιά αυτά συνηθίζουν να φωλιάζουν μέσα σε σπαρτά και καλλιέργειες με αποτέλεσμα να καταστρέφονται οι φωλιές τους από τον θερισμό και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες.
Δυστυχώς σε αρκετές χώρες του κόσμου, ακόμα και της Ευρώπης, επιτρέπεται το κυνήγι ορισμένων ειδών τρασιήλων και αποτελούν για τους ανθρώπους λιχουδιά. Φυσικά η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση. Το κυνήγι επιτρέπεται (κακώς) για την Τρασιήλα (Eurasian Skylark) χωρίς να υπάρχει κότα, δηλαδή ο κάθε κυνηγός μπορεί να σκοτώσει όσες θέλει και λόγω της ομοιότητας τους με τον Σκορταλλό, σκοτώνονται και αυτοί ανεξέλεγκτα αν και είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος. Παρά όλους αυτούς τους κινδύνους που διατρέχουν αυτά τα πουλιά ο πληθυσμός τους στην Κύπρο είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα.
Γιώργος Κωνσταντίνου
Από άρθρο μου στην εφημερίδα Πολίτης




Sunday, 26 March 2023

Fossilized teeth from five different species of million-year-old sharks that once swam in the Nicosia area.

 Απολιθωμένα δόντια από πέντε διαφορετικά είδη καρχαριών εκατομμυρίων ετών που κολυμπούσαν κάποτε  στην περιοχή Λευκωσίας.





Thursday, 16 March 2023

Τρωκτικά: Τα πιο μισητά θηλαστικά της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 3/11/2019

 See also

 Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769) 





 Κείμενο, φωτογραφίες, του Γιώργου Κωνσταντίνου

Ένα σημαντικό κομμάτι της σπουδαίας βιοποικιλότητας του τόπου μας αποτελούν τα θηλαστικά ζώα. Στην Κύπρο συναντάμε 31 διαφορετικά είδη θηλαστικών εκ των οποίων τα 19 ανήκουν στις νυχτερίδες. Πέντε από αυτά τα 31 θηλαστικά που συναντούμε στην Κύπρο αποτελούν τα γνωστά μας τρωκτικά που ανήκουν στην οικογένεια Μυίδες (Muridae or murids). Η οικογένεια αυτή είναι η πιο μεγάλη οικογένεια θηλαστικών και συμπεριλαμβάνει 700 διαφορετικά είδη σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η λέξη της οικογένειας των τρωκτικών Muridae προέρχεται από την λατινική λέξη Mus που σειμένη ποντικός.
Μερικά από αυτά αποτελούν τα πιο μισητά θηλαστικά της Κύπρου αλλά και ολόκληρου του πλανήτη καθώς προκαλούν ανυπολόγιστες ζημιές στους ανθρώπους και για αυτό καταπολεμούνται συστηματικά.
Τα πέντε είδη τρωκτικών που συναντούμε στην Κύπρο είναι:
1 Black rat – Rattus rattus (Linnaeus, 1758) Ποντίκα ή Μαύρος αρουραίος
2 Brown rat - Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769) Ποντίκα ή Κοινός καστανός αρουραίος
3 Cypriot mouse – Mus cypriacus (Cucchi et al., 2006) Κυπριακός Ποντικός
4 Cyprus Spiny Mouse – Acomys nesiotes (Bate, 1903) Κυπριακός Ακανθοποντικός
5 House mouse - Mus musculus domesticus (Linnaeus, 1758) Σπιτικός ή οικιακός ποντικός
Ο Μαύρος αρουραίος και ο Κοινός καστανός αρουραίος (Αρουραίοι ή Ποντίκες στα κυπριακά) είναι φορείς αρκετών ασθενειών στον άνθρωπο όπως ο τύφος που μεταδίδετε στον άνθρωπο από τσίμπημα ψύλλου που παρασιτούσε πριν πάνω σε ποντίκα. Προκαλούν τεράστιες καταστροφές στην γεωργία όπως σιτηρά και καρπούς δέντρων. Επίσης κάνουν τεράστιες ζημίες στην κτηνοτροφία σκοτώνοντας περιστέρια, κοτόπουλα και άλλα οικόσιτα πουλιά ακόμα και νεαρά κουνέλια, καταστρέφουν φωλιές άγριων πουλιών και μπορούν να σκοτώσουν θηράματα πολύ μεγαλύτερα από το μέγεθος τους. Η καταπολέμηση τους πρέπει να είναι συστηματική με ασφαλή τρόπους για τα άλλα ζώα. Να αποφεύγονται σε αυλές σπιτιών οι τροφές γατιών και σκυλιών και εκτεθειμένα σκουπίδια ώστε να αποφεύγεται η εγκατάσταση τους και ο πολλαπλασιασμός τους. Η ύπαρξη τους στην Κύπρο οφείλετε κυρίως στην κατά λάθος μεταφορά τους από πλοία.
Οι περισσότερες αναφορές στα τρωκτικά της Κύπρου κάνουν αναφορά για την ύπαρξη μόνο ενός είδους ποντίκας στην Κύπρο, της μαύρης ποντίκας Rattus rattus. Υπήρξαν μερικές αναφορές στην ύπαρξη και δεύτερου είδους ποντίκας, της καφέ Rattus norvegicus, αλλά οι πιο πρόσφατες επιστημονικές εργασίες και βιβλία από το Τμήμα Δασών και την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας, αλλά και ξένοι επιστήμονες κάνουν αναφορά για την παρουσία μόνο της μαύρης ποντίκας στην Κύπρο ή αμφισβητούν την ύπαρξη της καφέ ποντίκας ή την αγνοούν εντελώς, κάνοντας αναφορά στην παρουσία μόνο μόνο 30 ειδών θηλαστικών χωρίς την παρουσία της καφέ ποντίκας. Σε πρόσφατες έρευνες που έκανα μαζί με τον Δρ Ελευθέριο Χατζηστερκώτη, Λειτουργό Περιβάλλοντος του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών, για τη διασπορά των τρωκτικών της Κύπρου, και τις επιπτώσεις τους στην γεωργία και τη βιοποικιλότητα, επιβεβαιώσαμε τη παρουσία της καφέ ποντίκας. Η εν λόγω ποντίκα, η οποία σχεδόν είναι διπλάσια σε μέγεθος από την μαύρη ποντίκα, ξεχωρίζει σχετικά εύκολα στην εμφάνιση, διότι έχει μικρότερα αυτιά, κοφτή μύτη και πιο κοντή ουρά σε σχέση με το μήκος της κεφαλής και του σώματος. Η ουρά είναι άσπρη στο κάτω μέρος και μαύρη από πάνω, ενώ της μαύρης ποντίκας είναι μαύρη. Τα ευρήματα μας επιβεβαιωθήκαν με αναλύσεις DNA που έγιναν στο Πανεπιστήμιο του Σάσσαρι της Σαρδηνίας. Σχετική ανακοίνωση έγινε σε συνέδριο στο εξωτερικό.
Ο κυπριακός ποντικός βρίσκεται στην κόκκινη λίστα της IUCN με τα είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Είναι ενδημικό είδος της Κύπρου και ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 2004 και έχει περιγραφή το 2006 από τον Λειτουργό Περιβάλλοντος του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών Δρα Ελευθέριο Χατζηστερκώτη, μαζί με τους συνεργάτες του από τη Γαλλία Cucchi, Orth, Auffray, Renaud, Fabre, Catalan, Bonhomme και Vigne. Πρόκειται για το πρώτο νέο θηλαστικό που ανακαλύφθηκε στην Ευρώπη τα τελευταία 100 χρόνια. Μοιάζει πολύ με τον οικιακό ποντικό και τον συναντάμε σε πεδινές αλλά και σε ορεινές περιοχές. Ο κυπριακός ποντικός έχει μεγαλύτερο κρανίο, αφτιά, μάτια και δόντια από τον συνηθισμένο οικιακό ποντικό που ξέρουμε, αλλά και άσπρες τρίχες (τούφες) πίσω από τα αφτιά. Αυτές οι μορφολογικές διαφορές με τον οικιακό ποντικό είναι τόσο ανεπαίσθητες, που μόνο ελάχιστοι γνώστες του θέματος μπορούν να τον ξεχωρίσουν, οπόταν κάποιος που θα τον δει να τρέχει από μια μικρή απόσταση ή ακόμα και από πολύ κοντά θα πει ότι είδε οικιακό ποντικό. Με βάση τις αναλύσεις DNA που έγιναν στη Γαλλία, έχει βρεθεί ότι έφθασε στην Κύπρο πριν μισό με ένα εκατομμύριο χρόνια με φυσικές διαδικασίες, όπως πάνω σε επιπλέοντες κορμούς δέντρων που παρέσυραν έντονες βροχές και έφθαναν επιπλέοντας στις ακτές της Κύπρου. Λόγω της απομόνωσης του νησιώτικου περιβάλλοντος μακροχρόνια εξελίχθηκε σε ενδημικό είδος. Ο κυπριακός ποντικός έχει χαρακτηριστεί ως ζωντανό απολίθωμα, καθώς όλα τα ενδημικά θηλαστικά εκτός από τα δύο είδη μυγαλών, έχουν εξαφανιστεί από τα νησιά της μεσογείου μετά από την άφιξη του ανθρώπου. Αν και προστατευόμενο είδος, η προστασία του είναι σχεδόν αδύνατη καθώς πέφτει θύμα με την αναπόφευκτη καταπολέμηση των άλλων επιβλαβών τρωκτικών.
Ο Ακανθοποντικός βρίσκεται και αυτός στην κόκκινη λίστα της IUCN με τα είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Είναι ένα σπάνιο τρωκτικό που μοιάζει πολύ με ποντίκα και τρέφεται με σπόρους, καρπούς, έντομα και σαλιγκάρια. Ονομάζεται Ακανθοποντικός διότι οι τρίχες στη ράχη του είναι σκληρές και μοιάζουν με αγκάθια. Από μια σχετική απόσταση όταν τον δει κάποιος θα πει σίγουρα ότι είδε αρουραίο, καθώς ο Ακανθοποντικός μοιάζει καταπληκτικά με αρουραίο. Μετά από μια αξιόπιστη αναφορά του είδους το 1980 αναφέρθηκε ξανά το 2000 από τον γιο μου Αντρέα. Ο Αντρέας που ήταν στρατιώτης τότε και υπηρετούσε στο οροπέδιο του Άρωνα στην Αθαλάσσα έβαλε παγίδες με δόλωμα ελιές, για καταπολέμηση των ποντίκων και με έκπληξη είδε ότι έπιασε 2 Ακανθοποντικούς.
Ο Σπιτικός ή οικιακός ποντικός είναι επιβλαβές τρωκτικό που το συναντάμε παντού κυρίως μέσα σε σπίτια, αποθήκες και φάρμες. Προκαλεί πολλές ζημιές και καταπολεμάται συστηματικά και αυτός από τον άνθρωπο.
Στο σημαντικό έλεγχο των πληθυσμών των βλαβερών τρωκτικών σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι γάτες, τα φίδια, η αλεπού και τα αρπαχτικά πουλιά κυρίως το Ανθρωποπούλι. Ένα ζευγάρι ανθρωποπούλια μαζί με τους νεοσσούς του καταναλώνει χιλιάδες αρουραίους και ποντικούς σε έναν χρόνο και αυτό καθιστά τα ανθρωποπούλια ένα από τα πιο πολύτιμα άγρια πτηνά για τους αγρότες και γι’ αυτό σε πολλές χώρες έχουν κατασκευαστεί παραδοσιακοί αχυρώνες και στάβλοι, με ειδικές πόρτες ή τρύπες που παρέχουν στα πουλιά πρόσβαση σε κατάλληλες θέσεις φωλιάσματος. Φανταστείτε τι τεράστιο πρόβλημα θα είχαμε με τα τρωκτικά αν δεν υπήρχαν αυτά τα πουλιά. Στην Κύπρο σύμφωνα με το Τμήμα Γεωργίας στο πλαίσιο του σχεδίου καταπολέμησης της ποντίκας, σε μια προσπάθεια προώθησης της βιολογικής καταπολέμησης της ποντίκας, τοποθετεί τεχνητές φωλιές ανθρωποπουλιών σε περιοχές όπου υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξής τους.
Οι νεολιθικοί άνθρωποι στην Κύπρο έφεραν και τους γάτους πριν περίπου 9000 χρόνια, τους οποίους είχαν ως κατοικίδια και πολύ πιθανόν να τους είχαν για να σκοτώνουν τα τρωκτικά που τους κατέστρεφαν τις σοδιές και τα αποθηκευμένα τους τρόφιμα.

Γιώργος Κωνσταντίνου
Από άρθρο μου στην εφημερίδα Πολίτης

Black rat – Rattus rattus (Linnaeus, 1758) Ποντίκα ή Μαύρος αρουραίος


Brown rat - Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769) Ποντίκα ή Κοινός καστανός αρουραίος


Cypriot mouse – Mus cypriacus (Cucchi et al., 2006) Κυπριακός Ποντικός

House mouse - Mus musculus domesticus (Linnaeus, 1758) Σπιτικός ή οικιακός ποντικός



Cyprus Spiny Mouse – Acomys nesiotes (Bate, 1903) Κυπριακός Ακανθοποντικός


Monday, 6 March 2023

Γάτες και βιοποικιλότητα - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 5/5/2019

  See also

 Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Κείμενο, φωτογραφία του Γιώργου Κωνσταντίνου

Η γάτα (Felis catus) Αίλουρος η γαλή ή (Felis silvestris catus) είναι ζώο που ανήκει στην οικογένεια των Αιλουροειδών. Πρόκειται για ένα από τα δημοφιλέστερα κατοικίδια ζώα και ίσως το μοναδικό οικόσιτο αιλουροειδές. Ζει στο περιβάλλον του ανθρώπου εδώ και τουλάχιστον 9.500 χρόνια. Μέχρι πρόσφατα, πιστευόταν ότι η γάτα εξημερώθηκε στην αρχαία Αίγυπτο, όπου θεωρούνταν ιερό ζώο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα έρευνας του 2007 έδειξαν ότι η καταγωγή όλων των κατοικίδιων γατών πιθανώς ανάγεται σε πέντε αφρικανικές αγριόγατες (Felis silvestris lybica) που έζησαν στην Εγγύς Ανατολή γύρω στο 8000 π.Χ.
Μέχρι τώρα οι ειδικοί πίστευαν ότι η γάτα είχε μεταβληθεί σε κατοικίδιο ζώο πριν από 5.000 χρόνια στην Αρχαία Αίγυπτο, όμως μια πολύ σημαντική επιστημονική ανακάλυψη που αλλάζει την ιστορία της σχέσης ανθρώπου και γάτας ανά το παγκόσμιο έγινε στην Κύπρο από Γάλλους αρχαιολόγους. Συγκεκριμένα οι Γάλλοι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στην περιοχή Σιηλλουρόκαμπος, στο χωριό Παρεκκλησιά, κοντά στη Λεμεσό, στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η γάτα είχε μεταβληθεί σε κατοικίδιο ζώο πριν από 9.500 χρόνια στην αρχαία Κύπρο. Οι Γάλλοι ερευνητές με δημοσιεύσεις τους στο περιοδικό Science υποστηρίζουν ότι με βάση τον σκελετό της γάτας ,που βρέθηκε κοντά σε ανθρώπινο σκελετό σε νεολιθικό τάφο στην περιοχή Σιηλλουρόκαμπος , είναι πολύ πιθανό η εξημέρωση της άγριας γάτας να είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα από το 2.000 - 1.900 πΧ.
Oι νεολιθικοί άνθρωποι πλήθαιναν στο νησί και η φύση δεν μπορούσε πλέον να τους εξασφαλίζει τροφή άρχισαν τις πρώτες καλλιέργειες εξημερωμένων φυτών, έφερε επίσης από τις γειτονικές χώρες με σχεδίες διάφορα είδη ζώων για εκτροφή. Τα ζώα αυτά είναι ένα είδος άγριας αγελάδας , αίγαγρος, πρόβατο , χοίρος , αλεπού , αγρινό , και το ελάφι Dama mesopotamica. Πολύ αργότερα έφεραν και τους γάτους που τους είχαν ως κατοικίδια και πολύ πιθανόν να τους είχαν για να σκοτώνουν κάθε είδους μικρά ζώα, από έντομα, μέχρι φίδια και για να του καθαρίζουν με αυτόν τον τρόπο τα χωριά και τα σπίτια από αυτά τα ανεπιθύμητα ζώα και κυρίως τα τρωκτικά που τους κατέστρεφαν τις σοδιές και τα αποθηκευμένα τους τρόφιμα. Στη σημερινή εποχή οι άνθρωποι έχουν γάτες ως pet, όπου συνδέονται συναισθηματικά με τα ζώα και ζουν μαζί.
Η γάτα είναι δεινός θηρευτής, και κυνηγά πάνω από 1.000 είδη ζώων στον πλανήτη για τροφή. Στο στόμα τους οι γάτες έχουν ειδικά διαμορφωμένα δόντια για να σκοτώνουν τη λεία τους και να σχίζουν το κρέας τους. Ο προγόμφιος και ο πρώτος προγόμφιος μαζί σχηματίζουν το ζεύγος δοντιών που χρησιμοποιούνται για να σκίζουν τις σάρκες των ζώων και βρίσκονται στην καθεμία μεριά του στόματος. Ο τρόπος που κόβουν το κρέας μοιάζει με αυτόν του ψαλιδιού.
Όλες οι αισθήσεις της γάτας είναι κατάλληλες για κυνήγι. Η ακοή, η όραση και η γεύση της είναι οξύτατες. Η όσφρηση μιας οικόσιτης γάτας είναι γύρω στις δεκατέσσερις φορές μεγαλύτερη από αυτήν του ανθρώπου. οι γάτες έχουν σουβλερά γαμψά νύχια, που μπαίνουν και βγαίνουν κατά βούληση όπως και όλα τα αιλουροειδή. Οι γάτες μπορούν να βγάλουν τα νύχια τους εκούσια στο ένα ή σε περισσότερα πόδια κατά βούληση όταν κυνηγούν. Αυτά όλα καθιστούν τα ζώα αυτά τους απόλυτους θηρευτές και δολοφόνους άλλων ειδών.
Γενικά οι οικόσιτες γάτες προκαλούν τεράστια καταστροφή στη βιοποικιλότητα ενός τόπου. Επιστημονικές μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα πώς οι οικόσιτες γάτες σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν προκαλέσει οικολογικές καταστροφές, και για την εξάπλωση τους σε ολόκληρο τον πλανήτη ευθύνεται ο άνθρωπος , και ότι το είδος αυτό είναι που προκάλεσε δραστικές επεμβάσεις έναντι άλλων ειδών της πανίδας και πως αποδυναμώνει τη βιοποικιλότητα. Σε πολλά μέρη του κόσμου, κυρίως νησιά, οι γάτες έχουν εξαφανίσει διάφορα είδη από τότε που ο άνθρωπος τις εισήγαγε.
Σε άλλες έρευνες που έχουν γίνει στην Αγγλία και αλλού, ζήτησαν από ιδιοκτήτες γατών να καταγράψουν για ένα χρόνο τα σκοτωμένα ζώα που έφερναν οι γάτες στο κατώφλι τους. Μέτρησαν πολλές δεκάδες εκατομμύρια ζώα σκοτωμένα από γάτες που ταΐζονταν από τους ιδιοκτήτες τους αλλά σκότωναν λόγω του κυνηγετικού τους ενστίκτου. Τα κυνηγετικά τους ένστικτα τις καθιστούν ένα ακόμη αρπακτικό της άγριας ζωής μας. Οι οικόσιτες γάτες δεν ανήκουν στη φύση μας, και προκαλούν σφαγή σε αμέτρητα άγρια ζώα της τοπικής πανίδας. Στην περιοχή που ζει μια γάτα δεν συνυπάρχει τίποτε μαζί της, σκοτώνει τα πάντα ερπετά, πουλιά, έντομα, μικρά θηλαστικά και αμφίβια. Μπορούν να σκαρφαλώνουν με ευκολία σε δέντρα και να καταστρέφουν τις φωλιές των πουλιών.
Φυσικά οι γάτες δεν φταίνε διότι έτσι είναι η φύσι τους. Φταίνε οι άνθρωποι που τις εξάπλωσαν παντού. Φταίνε που δεν στειρώνουν τις γάτες τους με αποτέλεσμα την ανεξέλεγκτη αύξηση του πληθυσμού τους. Μια γάτα μπορεί να γεννήσει 2 φορές τον χρόνο από 2 μέχρι 8 γατάκια. Μια τέτοια ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή αναγκάζει τους ιδιοκτήτες να δώσουν τα γατάκια με αποτέλεσμα να συμβάλουν στην αύξηση του πληθυσμού των οικόσιτων γάτων ή ακόμα χειρότερα να τα πετάξουν στην φύση.
Πολλοί ανεύθυνοι εγκαταλείπουν τους γάτους τους οπού φτάσουν. Η περιοχή του τεμένους της Χαλά Σουλτάν που συνορεύει με την αλυκή έχει γεμίσει από αμέτρητους αδέσποτους γάτους καθώς όποιος δεν θέλει τον γάτο του τον ξεφορτώνετε εκεί, με αποτέλεσμα αυτοί οι γάτοι να καταστρέφουν τις φωλιές των πουλιών που φωλιάζουν στις όχθες της αλυκής αλλά και την πανίδα της ευρύτερης περιοχής. Στις λίμνες της Αθαλάσσας επίσης εγκαταλείφθηκαν αμέτρητοι γάτοι με αποτέλεσμα να αφανίσουν άλλα είδη από την περιοχή.
Πρέπει να παρθούν από κυβερνητικής πλευράς πολλά μέτρα για αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων όπως υποχρεωτικές στειρώσεις, αυστηρά πρόστιμα για εγκατάλειψη ζώων, νομοθεσίες που ισχύουν και για τους σκύλους και ενημέρωση του κοινού για το όλο θέμα.
Και για να μην παρεξηγηθώ από τους φιλόζωους αναφέρω ότι αγαπώ τις γάτες και έχω και είχα γάτες σε ολόκληρη μου την ζωή, άλλα αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να βλέπω την πραγματικότητα και να μην λέω την αλήθεια.
Απο άρθρο μου στην εφημερίδα Πολίτης.